Albistea entzun

Artea

Jose Grazenea margolaria hil da

Ur taldearen sortzaileetako bat izan zen, 1965ean, eta bakarkako bidean segitu zuen hurrengo hamarkadetan. 94 urterekin hil da.

Jose Grazenea 2012an, Donostiako Ekain galerian irekitako erakusketan.
Jose Grazenea 2012an, Donostiako Ekain galerian irekitako erakusketan. Gari Garaialde / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2021eko otsailak 17

Hasiberrientzako lehiaketetan gazte hasi zen nabarmentzen Jose Grazenea Agirregomezkorta (Irun, Gipuzkoa, 1927). Sorterrian abiatu zituen pintura ikasketak, eta Madril, Paris, Londres, Alemaniako Wiesbaden eta Europako beste hainbat hiritan barna osatu zuen artista formakuntzaren zeharkaldia. 27 urterekin jarri zuen banakako aurreneko erakusketa, eta, ordutik aurrera, han-hemen joan zen bere obra ikusgai jarriz, erakusketa kolektiboetan zein bakarkakoetan. “Nire artea ez da errealitatearen berehalako interpretazio bat, ezpada errealaren depurazio bat, natura fisikoa itzultzeko beharra sentitu dudalako”, esan ohi zuen artistak bere lanaz. “Zerua, mendia, ura eta areatza, natura estetikoa da hori”. Hondarribian (Gipuzkoa) hil zen atzo, 94 urterekin.

Hain justu, gaztetako lehiaketa horietan ezagututako hiru lagunekin osatu zuen Ur taldea Grazenak, 1965ean: Javier Arozena (Donostia, 1935), Carlos Bizkarrondo (Madril, 1935) eta Alejandro Tapiarekin (Aginaga, Gipuzkoa, 1930). Hamarkada batez aritu ziren taldearen izenpean lanean, eta 30 erakusketa antolatu zituzten elkarrekin. Orduan lortu zuten son handiagoa haien lanek, harik eta 1975ean laukotea banandu eta bakoitzak bere kasa segitu zuen arte.

“[Taldea sortzea] Grazeneari otu zitzaion”, gogoratu zuen Bizkarrondok 2010ean, Donostiako Ekain galerian; haren ideia izan zela laurak bildu eta modu horretan, taldearen indarrarekin, erakusketak egiteko bidea erraztea —sortze urte berean ireki zuten lehena San Telmo museoan—. Grazenea izan ezik, beste hirurak egon ziren Ekainen irekitako erakusketaren aurkezpenean, eta oroitu zuten aurrenekoak izan zirela eurak 1960ko hamarkada hartan artisten talde bat osatzen. Gerora heldu zela, esaterako, abangoardiako Gaur taldea.

Margolariak ziren lauak, eta bakoitzak bere estilora egin arren, espresionismoaren bidetik jo zuten guztiek, batik bat paisaia lantzeko. Gehiegizkoa iruditzen zitzaien errealismoari erantzuteko modu gisa hautatu zuten bide hori. “Paisaia interpretatzeko modua hautsi genuen apur bat, bakoitzak bere aldetik; marrak eta formak soildu, sinplifikatu egin genituen”, azaldu zuen Bizkarrondok.

Grazeneak erakutsi zuen abstrakziorako joera handiena. “Pintura musikalagoa da harena”, deskribatu zuen Bizkarrondok. Egun, haren obrak Euskal Herriko zein atzerriko hainbat museo eta bildumatan daude gordeta: San Telmo museoan, Irungo eta Donostiako udaletxeetan, Gipuzkoako Foru Aldundian, Wiesbadengo Kultura Ministerioan, eta beste. 2012an, haren lanekin erakusketa bat zabaldu zuen ostera Ekain galeriak, eta Irungo Menchu Gal aretoak beste bat 2018an, margolariaren seme eta artista Iñaki Grazenearen komisariotzapean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Olatz Salvador, Mixel Labegerieren kantu bat interpretatuz

Olatz Salvadorren 'Gatua pitxitxi'

Berria

Mixel Labeguerie euskal kantagintza berriaren aitzindaria jaio zela 100 urte beteko dira martxoaren 4an. BERRIAk eskatuta, haren kantuen bertsioak plazaratuko dituzte bost musikarik.

'Nomadland' filmeko zuzendari Chloe Zhao. Zuzendaririk onenaren saria jaso du. ©Etienne Laurent / EFE

Kapitalismo garaikidearen inguruko lana, Urrezko Globoetako irabazle nagusia

Edu Lartzanguren

'Nomadland' filmak dramarik hoberenaren saria jaso du, eta Chloe Zhaori eman diote zuzendaririk onenarena. Horrez gain, 'Borat' sagaren bigarren lana nabarmendu dute, eta, telesailen artean, 'The Crown'.

 ©JON URBE / FOKU

«Ez dakit maitasuna gauza natural bat den»

Ainhoa Sarasola

Iruñeko familia bereko hiru emakume belaunaldi jarri ditu protagonista 'Odolekoak' bere lehen nobelan. Haien bidez, ama-alaben arteko loturez eta memoriaz gogoetatu du idazleak, 1941etik gaur arteko garaiaren kronika ere osatuta, aldi berean.
Mogwaik iaz kaleratu nahi zuen diskoa, taldearen 25. urteurrenaren harira. Urtebete geroago iritsi da. ©BRIAN SWEENEY / EFE

Baikortasun geruzetan

Aitor Biain

Mogwai Eskoziako post-rock taldeak 'As The Love Continues' lana kaleratu du. Ohiko moldeetatik askorik aldendu gabe, baikortasun kutsua duten 11 kantuz osatu dute disko berria.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.