Albistea entzun

Armeniako genozidioa

AEBek armeniarren aurkako genozidioa onartu dute

Joe Biden presidenteak gertakariaren 106. urteurrenean egin du adierazpen historikoa. Turkiak erabakia deitoratu du.

Armeniako genozidioa oroitzeko ekitaldia, Erevanen.
Armeniako genozidioa oroitzeko ekitaldia, Erevanen. NAREK ALEKSANYAN / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Berria -

2021eko apirilak 24

AEBetako presidente Joe Bidenek, hauteskunde kanpainan hitz eman bezala, armeniarren aurkako genozidioa onartu du AEBen izenean, gertakari haren 106. urteurrenean. «Estatu Batuetako herriak omenaldia egiten die duela 106 urte hasi zen genozidio hartan hil ziren armeniar guztiei», adierazi du ohar batean. Bi bider erabili du «genozidio» hitza Otomandar Inperioak armeniarren aurka egin zuen sarraskia izendatzeko. Eragin diplomatiko handiko erabakia da munduko potentzia nagusiak hori onartzea, Turkiako Errepublikak ukatu egiten baitu armeniarrek jasan zutena genozidio bat izan zenik, eta nazioartean exijitu ohi du halakorik ez erabiltzeko. Bere aldetik, Armeniako Gobernuak «egia ezartzeko pauso erraldoitzat» jo du.

«Urtero, egun honetan, otomandar garaiko armeniar herriaren aurkako genozidioan bizia galdu zuten guztiak oroitzen ditugu, eta ankerkeria hori berriz gertatzea eragozteko konpromisoa berresten dugu», azaldu du AEBetako presidenteak. Hala, etorkizunera begiratu beharra nabarmendu du, «fanatismoak eta intolerantziak eragindako gaitzek utzitako orbanik gabeko» mundu baten alde.

Biden ez da Armeniakoa «genozidio» gisa kalifikatu duen AEBetako lehen presidentea izan. 1981. urtean, Ronald Reaganek ere kontzeptu bera erabili zuen, baina atzera egin zuen Turkiak eginiko presioen ondorioz. Oraingoan, hitzok publiko egin aurretik, Etxe Zuriak asmoaren berri eman zion Turkiako presidente Recep Tayyip Erdogani. Erabakia ez da haren gustukoa izan, eta «gezurtatu» egin du gertatutakoa hitz horrekin kalifikatu daitekeenik.

Hain zuzen, Ankararen ustez, «zauri sakon bat» irekiko duen «akats larri bat» da Washingtonek egindakoa. Mevlut Çavusoglu Turkiako Atzerri ministroak AEBen erabakia deitoratu du. «Hitzek ezin dute historia aldatu, ezta berridatzi ere. Ez dugu inorengandik ezer ikasi beharrik gure iraganari buruz», idatzi du. «Oportunismo politikoa bakeari eta justiziari eginiko traiziorik handiena da».

Adierazpenak bi herrialdeen arteko harremanak gaiztotu ditzake. Izan ere, biak NATOko kide izateaz gain, Ankara Washingtonen aliatu nagusia izan da Ekialde Hurbilean eginiko mugimenduetan. Tentsioak, baina,  gora egin du azken hilabeteetan, Erdoganek bere boterea indartzeko hartutako azken erabakien ostean.

Milioi eta erdi hildako

1915. urteko apirilaren 24ean, Otomandar Inperioak armeniar jatorriko intelektualak eta komunitate liderrak atxilotzeari ekin zion, lehenik Konstantinoplan —egungo Istanbul—, eta gero, inperio osoan zehar. Hurrengo zortzi urteetan 1,5 milioi armeniar baino gehiago hil zituzten —300.000, Turkiaren arabera—, eta milioika herritarrek euren lurraldea utzi behar izan zuten. Turkiak, inperio haren oinordekoak, ez du gertatutakoa ukatu, baina «genozidio» gisa kalifikatzea baztertzen du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Gobernuaren aurkako manifestariak, atzo, Medellinen. ©Luis Eduardo Noriega A. / EFE

Elkarrizketen zain, protestek ez dute etenik

Iosu Alberdi

Azken zortzi egunetako manifestazioetan, gutxienez 31 lagun hil ditu Poliziak, eta mila inguru zauritu. Gobernua hainbat erakunderekin bildu da, baina oraindik ez grebarako deia egin duten taldeekin.

Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroa, iragan otsailean, hauteskunde kanpaina hasi aurreko hitzordu batean. ©WILL OLIVER / EFE

SNPk gehiengo osoa nahi du «Eskoziaren historiako bozik garrantzitsuenetan»

Ander Perez Zala

Bigarren independentzia erreferenduma eta Erresuma Batuaren batasuna daude jokoan gaur egitekoak diren parlamenturako hauteskundeetan

David Beriaini egindako omenaldia Artaxoan (Nafarroa). ©Jagoba Manterola / Foku

Burkina Fasoko armadak zortzi lagun hil ditu, ustez Beriainen eta Fraileren hilketan zerikusia zutenak

Paulo Ostolaza

Armadak gaur eman du albistearen berri, baina ez du informazio gehiago plazaratu.

Maliko behin-behineko presidente Bah Ndaw eta Frantziako estatuburu Emmanuel Macron, Parisen, joan den urtarrilean. / ©Yoan Valat, EFE

Frantziako kazetari bat bahitu du Malin Al-Qaedaren gertuko talde jihadista batek

Arantxa Elizegi Egilegor

Apirilaren hasieran desagertu zen Olivier Dubois kazetaria, Gao hirian. Taldeak bideo bat zabaldu du sare sozialetan bahiketaren berri emanez.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.