Albistea entzun

Lana

Nafarroan, etxeko langileen %25 ez daude Gizarte Segurantzan afiliatuta

Nafarroako Berdintasun Institutuak egindako azterketak agerian utzi du «sektore feminizatu, prekario eta ikusezina» dela, eta aldi berean diferentziak daudela langileen jatorriaren arabera. Etorkinen %57k, etxeko lanez gain, zaintza lanak ere egiten dituzte

Eva Isturiz Nafarroako Berdintasunaren Institutuko zuzendaria eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlaria, txostena aurkezteko agerraldian, gaur, Nafarroako Jauregian
Eva Isturiz Nafarroako Berdintasunaren Institutuko zuzendaria eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlaria, txostena aurkezteko agerraldian, gaur, Nafarroako Jauregian Idoia Zabaleta / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Joxerra Senar -

2021eko ekainak 11 17:58

Uneotan, Nafarroan ia 9.000 pertsona aritzen dira etxeko lanetan, eta hamarretik bederatzi emakumeak dira. Nafarroako Berdintasunaren Institutuak kaleratu berri duen txostenak agerian utzi du «sektore feminizatu, prekario eta ikusezina» izaten jarraitzen duela, baina Eva Isturiz institutuko zuzendariaren arabera, etxeko langileak «giltzarri» dira egungo gizarte egituran, «batik bat menpekotasuneko pertsonen zaintzan aritzen direnak». Aitortza hori egin zien langile horiei Espainiako Gobernuak, martxoaren 29ko errege dekretuan funtsezko jarduera gisa izendatu zenean.

Begoña Elizalde, Victoria Bogino eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlariek eta Magdalena Diaz Karlos III.a unibertsitateko irakasleak egin dute ikerketa. Lapuertak azaldu du «une egokia» dela sektoreko langileen egoera aztertzeko, hamar urte bete baitira Espainian euren lan baldintzak arautzen dituzten bi lege onartu zirenetik. INEren eta Gizarte Segurantzaren datuez gain, sektorean jarduten duten 190 langileren artean egindako inkesta izan da azterketaren oinarria.

Ondorioetako bat da, egun, langileen hiru laurden Gizarte Segurantzan afiliatuta daudela. Zehazki, 6.811 langile daude izena emanda Etxeko Langileen Erregimen Berezian, iazko iraileko azken datuen arabera. Ondorioz, oraindik ere %25 modu irregularrean ari dira lanean, eta «azken urteetan ezarritako legedi aldaketek, kopuru hori murriztea lortu duten arren, ez dute praktika hori desagerrarazi».

%40, etorkinak

Azterketak bereizi egin ditu langile atzerritarrak eta bertakoak, diferentziak azaldu asmoz. Izan ere, handia da sektorean jarduten duten etorkinen kopurua —%40koa, zehazki—, eta ezaugarriak aldatu egiten dira langileen jatorriaren arabera. Etorkinen artean, gehienak latinoamerikarrak dira: gazteagoak dira, prestakuntza maila handiagoa dute, eta legezko kontratazioa ohikoagoa da euren artean. Aitzitik, bertakotzat jotzen diren langileen artean, maiztasun handiagoz ematen da beltzean kobratzea —galdetutakoen %36 ez daude afiliatuta, eta etorkinen artean, %26—. Azterketaren arabera, langile horien artean, lan horren ordainsaria gizonezkoaren soldata nagusiaren «osagarritzat» jotzen da. 

Horrek «kontzepzio sasi profesionala» ematen dio jarduerari, ikerlariaren arabera, eta hori agerian geratzen da euren eskubideen inguruko informazioa izateko orduan. Alde batetik, %70ek lanaren berri «sare informalen bidez» izaten dute, eta euren eskubideen berri Internet bidez edo harreman pertsonalen bidez izan ohi du galdetutako langileen erdiak.

%26, oporraldirik gabe

Oro har, Nafarroako etxeko langileen %64k soilik dituzte oporraldiak, eta %57k kobratzen dituzte aparteko orduak. Inkesta egindakoen %42k onartu dute dagokien baino ordu gehiago lan egiten dituztela. Prekaritatea ere nagusi da sektorean. Inkesta egindakoen %22k hilean 375 euro baino gutxiago kobratzen dute; %37k, 375 eta 780 euro artean; %27k, 780 eta 1.050 euro artean; eta soilik %13k 1.050 eurotik gora. «Zenbaki hauek agerian uzten dute etxeko enpleguak, bere berezitasunen ondorioz, ez duela langileen pobrezia arriskua eragozten». Inkestak nabarmendu du langileen %63 oso kezkatuta daudela ohiko gastuei ezin dielako aurre egin.

Azterketak agerian utzi du zenbaitetan, etxeko lanekin batera, zaintzan jarduten dutela langile askok, eta hori ohikoagoa dela etorkinen artean. Euren artean, %57k bi lanak uztartzen dituzte. Bertako langileen artean, berriz, ohikoagoa da jarduera bakarra egitea, baina batzuetan haurren zaintzan ere aritzen dira. Eva Isturizek nabarmendu du espezializazio zirkuitu berezi bat dagoela bi langile kolektiboen artean, jatorriaren arabera.

Zerga kenkarien emaitza

Sektoreko itzalpeko ekonomiaren aurkako borrokan, gizarte segurantzako kotizazioen gaineko kenkariak %25etik %100era igo zituen Nafarroako Gobermuak, iaz. Isturizen arabera, amaitzear den errenta kanpainan islatuko dira neurri horren ondorioak. Dena den, 2019ko datuen arabera, 2.812 pertsonak eskatu zuten kenkari hori, eta 1,63 milioi euro biltzeari utzi zion ogasunak, etxeko langileen kontratazioa sustatzeko asmoz.

Egoera aldatzeko gomendioak egiterakoan, Isturizek gogoratu du Nafarroako Gobernuak gehiago egin dezakeela. Adibidez, etxeko langileak kontratatzen dituzten sendien artean kontzientziazio handiagoa egin behar dela azpimarratu du, eta gogorarazi zigorrak egon daitezkeela. Halaber, zaintza eta kontrola handitzearen alde agertu da Isturiz, irregulartasunak atzemateko asmoz.

 

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Pedro Azpiazu Ekonomia sailburua, Eusko Legebiltzarreko Ekonomia eta Ogasun Batzordearen bilera batean ©Asier Bastida (Irekia)

Zigortutako aholkularitzekin lanean jarraituko du Jaurlaritzak

Jokin Sagarzazu

Soilik auzitegi batek behartuta hartuko lituzke neurriak. Baztertu egin du auditoria bat egitea. Ukatu egin du erantzukizun politikoak argitu behar direla. 

Nafarroako Ogasunaren bulego bat, itxita, iazko maiatzean. ©Iñigo Uriz / Foku

Nafarroan ere handitu da zerga bilketa

Iker Aranburu

Urteko lehen bost hilabeteetan 1.423,5 milioi euro bildu ditu Nafarroako Ogasunak, iaz epe horretan baino %21,9 gehiago.

Tubacexeko langileak, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiaren aurrean, gaur. ©Aritz Loiola / Foku

Tubacexeko langileak itxaropentsu kaleratzeei buruzko epaiketan

Iker Aranburu

Gaur eta bihar izango dira epaiketak, EAEko Justizia Auzitegi Nagusian.

SIDERURGIA GORI-GORI DAGO

SIDERURGIA GORI-GORI DAGO

Jokin Sagarzazu

Garai gozoa da Euskal Herriko altzairutegientzat: lan karga handiak dituzte, eta aurreikuspenak onak dira. Altzairuaren prezioa azken urteetako garestiena da. Sektoreak, halere, «mehatxu eta erronka handiei» egin behar die aurre.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna