Albistea entzun

AFGANISTAN

Talibanek Kabul hartu dute

Afganistango presidentea herrialdetik atera da, eta talibanek hartu dute boterea. NBEk bilerara deitu du biharko.

Axraf Ghani, Afganistango presidentea.
Axraf Ghani, Afganistango presidentea. HEDAYATULLAH AMID/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor - Jone Arruabarrena -

2021eko abuztuak 15 09:49

Azkenean esperotakoa jazo da: Afganistango presidentea herrialdetik irten da, talibanek Kabul setiatzearekin batera. Ordubete eskas geroago iragarri dute talibanak azkenik Kabulera sartu direla. Hasieran, talibanek esan dute botere aldaketa modu baketsuan egin arte ez zirela hirian sartuko, baina azkenean hartu egin dute, hirian «lapurretak saihesteko», milizietako bozeramaileen hitzetan. Iragan den astean Dohan eginiko negoziazioetan talibanek Axraf Ghani presidentearen dimisioa jarri zuten baldintza gisa, inolako akordiorik egongo bazen. Gobernuko ordezkaritzak ez zuen onartu, baina agintea partekatzeko aukera eskaini zien trukean. Azkenean, ordea, miliziek hartu dute herrialdea osoa. NBEko Segurtasun Batzordeak bilerara deitu du biharko, herrialdeko egoerari buruz eztabaidatzeko.

Horrela, azken orduetan iragarri dute talibanen eta gobernuaren arteko «trantsizio prozesua» hasiko dutela. AEB Ameriketako Estatu Batuak ere enbaxadako langileak herrialdetik ateratzen ari dira, beste hainbat herrialde bezala: Espainia, Italia, Suitza eta Alemania, besteak beste. Londresek talibanei eskatu die indarkeria amaiarazteko, eta Alemaniak, berriz, jakinarazi du «ahalik eta herritar gehien» aterako dituela Afganistanetik: enbaxadako kideak, beren familiartekoak eta Alemaniaren «laguntzaile» lanetan jardun duten biztanleak. Azken orduetan, hala ere, AEBek Afganistanen bizi diren estatubatuarrei eskatu die beren etxeetan salbu egoteko, Kabuleko aireportuan sute bat piztu omen delako.

Abdul Sattar Mirzakwal barne ministroak adierazi duenez, trantsiziozko gobernuari «ingurune seguru eta baketsu batean» emango zaio boterea, eta, era berean, baieztatu du, oraingoz, hasierako akordio bat lortu dela hiriburuaren aurkako eraso armatu bat saihesteko. Mirzakwalen agerraldia baino minutu batzuk lehenago, Al Arabiya kateak berretsi du azken minutuetan ordezkaritza taliban bat iritsi dela Lehendakaritza jauregira, talibanak hiriburuan behin betiko sartzeko baldintzak eztabaidatzeko.

Zirkulua itxiz doa

Ghanik ahaleginak eta bi egin ditu azken egunetan nazioartearen babesa —AEBena zehatzago esateko— berreskuratzeko. Baina huts egin du hor ere. Nazioarteak, Washington buru dutela, eutsi egin die tropak erretiratzeko asmoei, eta aurreratu ere egin du haiek ateratzeko azken eguna, irailaren 11tik abuztuaren amaierara. Azken orduetan, gainera, Afganistanera 5.000 soldadu bidaltzeko agindua eman du, bertan dauden tropak azkarrago ateratzen laguntzeko. Gainera, Joe Bidenek erantzun «azkar eta irmo» batekin mehatxatu ditu talibanak, Estatu Batuetako interesak erasotzen badituzte. Bestalde, Errusiako Gobernuak Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren ezohiko bilera deitzeko prozedurak hasi ditu, eta Italia bertan bizi diren italiarrak eta enbaxadako langileak Afganistanetik ateratzen hasi da.

Talibanek behin eta berriz diote hiriak «ia borrokarik egin gabe» hartu dituztela —hala zabaldu zuten atzo ere Mazar-e-Xarifen kasuan—, baina herritarren artean, eta batez ere, emakumeen eta gobernuarentzako nahiz atzerriko indarrentzako lan egin dutenen artean, izua da nagusi. Miliziek menpean hartutako eskualdeetan, etxetik kanpo lan egiten zuten emakumezkoak kaleratu egin dituzte, eta gizonak jarri haien tokian; horrez gain, zenbait iturriren arabera, haietako hainbat mujahidinekin ezkontzera behartu dituzte. Gobernuko kide eta armadako soldaduen kasuan, berriz, sare sozialetan ikus daiteke nola kamioietan preso eramaten dituzten hirien kanpoaldera. Beste askok Uzbekistan aldera ihes egitea erabaki dute, han babesteko esperantzarekin.

Gero eta gehiago dira nazioartearen kudeaketari ez ezik, gertatzen ari denaren erantzukizunaren zati handi bat Ghaniri berari egozten diotenak, ez delako gai izan gerra jauntxo eta komunitateko buruen babesa bereganatzeko. «Elkarrizketetatik kanpo geratu da Ghani. Eztabaida beste alor batera igaro da. Orain mahai gainean dagoena da trantsizioa odola isuri gabe egitea, ahalik eta modu ordenatuenean eta, ahal dela, era leunean», azaldu du Harun Rahimik, Afganistango Unibertsitate Amerikarreko irakasleak. Rahimiren esanetan, talibanek Kabul indarrez hartzea saihestea da orain helburua, eta horretarako beharrezkoa da miliziekin adostasun batera heltzea: «Baina Ghani ez da horretarako pertsona egokia. Trantsizio gobernu sinesgarri bat izendatu ezean, testuinguru okerrenean aurkituko gara».

Kezkatuta daude Afganistanekin muga egiten duten herrialdeak ere, batez ere Pakistan, gatazkak bultzatuta, asko izango direlako herrialdera helduko diren iheslariak. Zor publiko handia du Pakistanek, eta bere ekonomia ez da gai milaka errefuxiatuk ekar dezaketen gastuari aurre egiteko, ez eta Afganistanen balizko gerra zibil batek ekar ditzakeen ondorioei ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Tripolin gaur egindak bileraren une bat ©Mohamad Abdel Kader / EFE

Libiako batasun gobernuak ez du argi ikusten bozak abenduaren 24an egitea

Igor Susaeta

Lehen ministroak hauteskundeak egitea defendatu du nazioarteko goi bilera batean, Tripolin. Aldeak «adiskidetu» arte itxarotearen alde da presidentea

Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidentea, artxiboko irudi batean. ©FRANCISCO SECO / EFE

Poloniari aurre egiteko presioa handitu zaio Europako Batzordeari

Ander Perez Zala

Europarlamentuak Varsoviaren kontrako neurriak eskatu dizkio Von der Leyeni, eta mehatxu egin dio auzitara joango dela. EBko estatu kideen artean desadostasunak daude hartu beharreko erabakiez; Hungariak bere aliatua defendatu du.

Sandra Mason aukeratu dute presidente ©BERRIA

Sandra Mason izendatu dute Barbadosko Errepublikako lehen presidentea

Igor Susaeta

Parlamentuak herrialdea Commonwealthetik ateratzearen alde egin eta gero, Sandra Mason presidente kargua hartzekoa da azaroaren 30ean.

Talibanen ordezkaritzako kideak, atzo, Moskun, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa haien atzetik pasatzen ari zenean. ©ALEXANDER ZEMLIANICHENKO / EFE

Errusiak Afganistanerako «bakea» eskatu die talibanei

Ander Perez Zala

Moskuk integristen ahaleginak goraipatu ditu, baina ohartarazi die «gobernu inklusibo bat» behar dela egonkortasuna lortzeko. Sunitek herrialdearen «bakartzea» kritikatu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.