Albistea entzun

AFGANISTAN

Belaunaldi taliban zahar eta berriak, Akhundzadaren agindupean elkartuta

Omar eta Haqqani komandante mujahidinen semeak daude goi karguetan. Baradarrek hartu du nazioarteko harremanen ardura

Abdul Ghani Baradar, Moskura eginiko bidaian, martxoan.
Abdul Ghani Baradar, Moskura eginiko bidaian, martxoan. A. ZEMLIANITXENKO / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iosu Alberdi -

2021eko abuztuak 17 10:15

Kabul erortzearekin batera, Axraf Ghani presidenteak eta haren ingurukoek ihes egin dute, eta talibanen esku geratu da herrialdea. Hala, matxinoek 1996tik 2001era bitarte indarrean egon zen Afganistango Emirerri Islamikoaren itzulera iragarri dute. Lehen agintaldi hartan, Mohammed Omarrek hartu zuen gidaritza. Hura Errepublika Demokratikoaren aurka egin zuten mujahidinen komandanteetako bat izan zen, eta talibanen buruzagia 1994an taldea eratu zuenetik. Omar, ordea, 2013an hil zen, talibanek bi urte geroago aitortu zutenez, eta Akhtar Mansurrek hartu zuen haren lekua, AEBek 2016an hil zuten arte. Hala iritsi ziren agintera egungo buruzagia, Haibatullah Akhundzada, eta haren ingurukoak. Omarren garaitik taldean diren kideak eta belaunaldi berriak batzen ditu lidergoak.

HAIBATULLAH AKHUNDZADA

Lider gorena

Kandahar eskualdean, talibanen mugimenduaren sorlekuan jaio zen Haibatullah Akhundzada. Akhtar Mansurren albokoa zen, eta haren heriotzarekin hartu zuen taldea zuzentzeko ardura. Haren zeregin nagusiak, ordea, zerikusi gehiago izan du Mohammed Omarren heriotza ezkutatu izanak eragindako gatazkei aurre egitearekin, batasun bila.

Afera militar, politiko eta erlijiosoetan, azken hitza harena da. Halere, azken alor horrekin lotu izan da Akhundzada. Izan ere, talibanen gidaritza hartu aurretik, xarian oinarritutako matxinoen justizia sistemako burua izan zen. Uste da gerrak iraun bitartean Afganistanen bizi izan dela, talibanen lider esanguratsuenetako askok Pakistanera alde egin bazuten ere. Hala ere, Balutxistan eskualdeko (Pakistan) hainbat erlijio eskolaren burutzat jotzen dute. Halako eskolak dira talibanen errekrutatze zentro nagusiak.

SIRAJUDDIN HAQQANI

Haqqani Sareko burua

Jalaluddin Haqqani sobietarren aurkako komandanteak eratu zuen Haqqani Sarea talde armatua, 1980ko hamarkadan. Hark 1995ean egin zuen bat talibanekin, eta bertako kideek hainbat goi kargu izan zituzten Emirerri Islamikoaren gobernuan. Kalifaldia erortzean, Jalaluddin Haqqanik bere seme Sirajuddinen esku utzi zuen taldearen gidaritza, eta, ordutik aurrera, Haqqani Sarea AEBetako tropen aurka eginiko erasoengatik egin da ezaguna. Hala nola hura izan zen 2011n AEBen Kabulgo enbaxadaren aurkako erasoa egin zuena.

Uste da talde hori dela talibanek Afganistan ekialdeko gune menditsuetan eginiko operazioen erantzulea, eta eragin handia duela matxinoen erabakietan. Hala, Akhundzadaren bigarrena da Sirajuddin Haqqani, hark lidergoa hartu zuenetik.

MOHAMMED YAQOOB

Omarren semea

Talibanen organigraman, Mohammed Yaqoob ageri da hirugarren lekuan. Mohammed Omar sortzailearen semea da, eta 2016tik Rehbari Xurako, talibanen batzorde nagusiko, kidea. Hainbat adituk adierazi dute Yaqooben izendapena haren aitaren heriotza bi urtez ezkutatu izanak eragindako haserrearen ondorio dela; hau da, barne gatazkak baretzeko egin zela uste dute.

Mohammed Yaqoob talibanen batzorde militarreko burua ere bada iaztik. Horrenbestez, azken oldarraldi militarraren izen propioetako bat da. Gainera, etorkizunean taldea gidatzeko hautagai nagusietako bat da.

ABDUL GHANI BARADAR

Sortzaileetako bat

Talibanen sortzaileetako bat da Abdul Ghani Baradar, eta hainbat goi kargu izan zituen Mohammed Omarren agintaldian. Hala nola Rehbari Xurako kidea da 2007tik. Baradar Pakistanen atxilotu zuten 2010ean, eta talibanen batzorde militarreko burutzat jota espetxeratu. 2018an askatu zuten, Washingtonek presio egin ostean. Orduan, matxinoek Qatarren duten bulegoko buruzagitza hartu zuen, eta AEBen eta talibanen arteko akordioa egitearen arduradunetako bat izan zen. Egun, nazioarteko harremanen ardura hartu du Baradarrek. Besteak beste, Txinako Atzerri ministro Wang Yirekin bildu zen uztailean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Alemaniako armadako bi soldadu, ariketa militarrak egiten, urtarrilen, Marienbergen, Alemanian. ©MARTIN DIVISEK / EFE

Alemaniak Leopard 1 tankeak bidaliko ditu Ukrainara

Mikel O. Iribar

‘Süddeutsche Zeitung’-en arabera, Berlinek 88 tanke emango dizkio Kievi. EBko zenbait goi kargudun Ukrainako hiriburuan dira, Zelenskirekin batera.

Italiako Polizia hilik aurkitutako zortzi migratzaileen gorpuak daramatzan ontziaren zain. / ©Concetta Rizzo, EFE

Kostazainek 42 pertsona erreskatatu dituzte Lampedusatik gertu

Arantxa Elizegi Egilegor

Zortzi lagun hilik atera dituzte ontzitik. Erreskatatutako migratzaileen esanetan, hotzez hil ziren. Beste bi desagertutzat jo dituzte.

Montanako zeruan ikusi duten ustezko globo espioia. ©BERRIA

AEBek Txinako ustezko globo espioi bat atzeman dute beren aire eremuan

Berria

Txinak «ez espekulatzeko» eskatu du, baina gertakariak korapilatu egin dezake igandetik aurrera Antony Blinken AEBetako Estatu idazkaria Txinara egitekoa den bi eguneko bisita.

Ukrainako armadako soldaduak, atzo, Kramatorsken, goizaldean Errusiak jaurtitako misilek eragindako hondakinen artean. ©SERGEI XESTAK / EFE

Bruselak ohartarazi dio Ukrainari EBko kide izateko bidea luzea dela

Igor Susaeta

Europako Batzordearen arabera, ez da «esprint bat» talde komunitarioan sartzeko prozesua, «maratoi bat baizik». Kievek berretsi du 2024ko abendurako egon nahi duela batasunean sartzeko prest

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...