Albistea entzun

Guatemala

Guatemalako bi jeneral ohi epaituko dituzte indigenen sarraskiagatik

Gizateriaren kontrako delitua, genozidioa eta desagertze behartuak egotzi dizkie fiskaltzak Benedicto Lucasi eta Manuel Callejasi. 1978. eta 1982. urteen artean, ixil etniako 1.700 lagun baino gehiago hil zituzten.

Benedicto Lucas Guatemalako jeneral ohia, artxiboko irudi batean.
Benedicto Lucas Guatemalako jeneral ohia, artxiboko irudi batean. Esteban Biba / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2021eko abuztuak 31

Benedicto Lucas eta Manuel Callejas Guatemalako armadako jeneral ohiak epaituko dituzte, 1978. eta 1982. urteen artean ixil etnia indigenako 1.731 lagunen hilketarekin zerikusia izan zutelakoan.

Fiskaltzak 2020ko martxoan egin zuen eskaria, eta epaileak gaur hartu du erabakia; hortaz, Lucas eta Callejas gizateriaren kontrako delituagatik, genozidioagatik eta desagertzen behartuengatik epaituko dituzte. Herrialdearen iparraldean 23 komunitate suntsitu zituzten 31 sarraskiren atzean daudela argudiatu du akusazioak.

Erdialdeko Amerikako herrialdean izandako gerra zibilak (1960-1996) 250.000 hildako eta 50.000 desagertu utzi zituen, eta bi jeneral ohiei egotzitakoak gatazkako garairik odoltsuenean egin zituzten.

Errudunak direla ebatziz gero, ez litzateke jasoko luketen lehen zigorra izango, 2018an biei ala biei 30 urteko espetxealdiak ezarri baitzizkieten 1981ean haur bat desagerrarazteagatik. Kartzelan daude egun.

ODHAG Guatemalako Artzapezpikutzaren Giza Eskubideen Bulegoak begi onez ikusi du epailearen erabakia, eta, ohar baten bidez, honakoa adierazi du: «Justizia ospatzen dugu, berandu dabilena, baina biktimen duintasunaren borrokaren eta memoriaren ostertzera hurbiltzen dena».

Ia 200 lekuko eta adituen 148 txosten aurkeztu zituzten akusazioa frogatzeko, ODHAGek oroitarazi duenez: «Inteligentzia militarrak modu faltsuan jo zituen ixil indigenak estatuaren etsai gisara, gerrillekin harremana zutelakoan».

Berradiskidetzerako Justizia Elkartearen arabera, Lucasen agindupean 12.400 lagun baino gehiago hil zituzten militarrek etnia hori bizi zen eremuan.

Militar ohia Romeo Lucas presidente ohiaren (1978-1992) anaia da, eta armadako brigada jenerala izan zen, buruzagitzaren parte izateaz gain; Callejas, berriz, jenerala izateaz gain, inteligentzia adarraren buruzagia ere izan zen Guatemalako armadan.

Beste zigorrak

2013an, Jose Efrain Rios Montt herrialdeko diktadore (1982-1983) izandako jenerala 80 urteko espetxealdira zigortu zuten bere agintaldian ixilen kontra egindako genozidioagatik —lehen aldiz epaitu zuten estatuburu ohia izan zen—, baina gerora herrialdeko Auzitegi Konstituzionalak bertan behera utzi zuen erabaki hori, zigorra ebatzi zuen epaileak Konstituzionalaren agindu batzuk bete ez zituelakoan.

Agintari ohiaren kontrako auzian, Hector Rosada Granados UNRG gerrillarekin bake negoziazioetan parte hartu zuen Guatemalako Gobernuko ordezkariak aitortu zuen «ixilen eremuan 1981-1983 artean estatuak genozidioaren» delitua egin zuela «sistematikoki».

Rios Monttek de facto gobernatu zuen Guatemalan 1982 eta 1983 artean, 46 urteko gerra zibileko urterik odoltsuenetan. Hamazazpi hilabete egin zituen agintean: tarte horretan, egunero 800 hilketa gertatu ziren batez beste.

2015ean, berriz, Hector Mario Lopez Fuentes Guatemalako jeneral erretiratua hil zen, etnia horren kontrako genozidioagatik zigortua eta Rios Montteren legealdian Defentsako Estatu Goreneko burua izana; indigena horiek desagerrarazteko Victoria 82 planaren egile intelektualtzat hartua zen Lopez Fuentes.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Boluntarioak hondakin artean harrapatuta daudenen bila, Idliben, Siria. ©KARAM AL-MASRI / EFE

Sirian egoera «jasangaitza» dela ohartarazi dute nazioarteko GKEek

Mikel O. Iribar

Ekialde Hurbilean 15.000tik gora dira hildakoak. Erbesteratu kurduek eskatu dute giza laguntza Kurdistango Ilargi Gorriaren bitartez emateko. Turkiako presidentea kaltetutako eremuetan izan da

Kasko Zuriak, erreskate lanean, atzo gauean, Idliben, Siria iparraldean. ©YEHYA NEMAH / EFE

Dagoeneko 15.000tik gora dira Ekialde Hurbileko lurrikaretan hildakoak

Mikel O. Iribar

Askok autoetan eta kalean lo egin dute, etxera itzultzeko beldur. Milaka dira kaltetuak, eta lurrikarak are gehiago okertu du Siria iparraldeko eta Kurdistango egoera. Erreskate taldeak hondamendi eremuetara iritsi ezinik dabiltza.

AEBetako presidente Joe Biden, Kongresuko agerraldian. / ©Jacquelyn Martin, EFE

Biden: «Txinak gure subiranotasuna urratzen badu, geure burua babestuko dugu»

Arantxa Elizegi Egilegor

Estatuaren egoerari buruzko agerraldia egin du AEBetako estatuburuak. Besteak beste, Ukrainako gerraz eta droga trafikoaz aritu da.

Kenyako Baserritarren Ligako idazkari nagusi Sidi Otieno, elastiko gorri batekin. ©OSKAR EPELDE JULDAIN

Kenyako Gobernuaren aurkako salaketa jarri dute transgenikoak baimentzeagatik

Oskar Epelde Juldain

Kenyako nekazari talde batek gobernua salatu du, hazi transgenikoen inportazioabaimentzeagatik. Datorren astean hasiko dute epaiketa.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.