Albistea entzun

Ingurumena

Amazoniak eremuaren %15 galdu du 1985etik

Galera %20 edo %25era iristen denean baliteke atzera-bueltarik gabeko egoera batean sartzea munduko birikaren «zerbitzu ekosistemikoak», adituek ohartarazi dutenez.

1985etik galdutako eremuaren grafikoa.
1985etik galdutako eremuaren grafikoa. MapBiomas Tamaina handiagoan ikusi

Iñaki Petxarroman -

2021eko irailak 30

Jakina da urtetik urtera basoa galtzen ari dela Amazonia. Gaur zenbakiak jarri dizkiote galera horri: 74,6 milioi hektarea oihan desagertu dira 1985etik 2020ra, hau da, eremuaren %15 inguru. Adibide bat ere jarri dute MapBiomas Amazoniako adituek: Txileren pareko lur eremu bat galdu du oihanak munduko birikan azken 35 urteotan.

MapBiomasek satelite irudien bidez egin die jarraipena Amazoniaren ekosistemei, eta, oihan galeraz gain, beste aldaketa batzuk ere neurtu ahal izan ditu. Besteak beste, azpimarratu du haren eremuko glaziar andetarren erdiak galdu egin direla hamarkada horietan. Meategien eremua %656 handitu da. Nekazari ustiategiak %151 gehiago dira; hiriguneak, %130 gehiago. MapBiomasen parte hartzen dute Boliviako, Brasilgo, Kolonbiako, Ekuadorko, Guyanako, Guyana Frantseseko, Surinamgo, Peruko eta Venezuelako adituek. Gizarte eta Ingurumen Informazio Georreferentziatuaren Amazoniako Sareak (RAISG) kudeatzen du ekinbide hori, eta hainbat gobernuz kanpoko erakundek, unibertsitatek eta teknologia enpresak esku hartzen dute.

Ikerketaren arabera, gizakiak okupatutako guneak %6 ziren 1985ean Amazonian, eta %15era iritsi zen iaz. Eraldaketa hori handiagoa izan da, baina, herrialde batzuetan besteetan baino. Zalantzarik gabe, egoerarik larriena Brasilen da: oihanaren %19 inguru desagertu da helburu antropogenikoetarako. Surinamen, Guyanan eta Guyana Frantsesean, oihanaren %1 bakarrik galdu da gizakiaren eraldaketaren ondorioz. Adituek ohartarazi dute nola arriskua dakarren oraingo joerari eusteak. Izan ere, bioma berezi horren zerbitzu ekosistemikoek «inflexio puntu» bat izan dezakete oihanaren %20 edo %25 suntsitzen denean. Aldaketa hori hamarkada honetan bertan irits daiteke, joerak aldatzen ez badira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Pere Aragones Kataluniako presidentea, gaur, politika orokorreko eztabaidan ©Quique Garcia, EFE

Erreferendum bat noiz eta nola egin zehazteko argitasun akordio bat proposatu du Aragonesek

Gorka Berasategi Otamendi

Akordioa lortzeko eztabaida hastera deitu ditu alderdiak eta gizartea bera, eta ezinbestekotzat jo du eremu sozial guztien ekarpenak jasotzea. Nabarmendu du Katalunian badela autodeterminazioaren aldeko gehiengo zabal bat.

Emakume bat bozkatzen, gaur, Zaporizhiako ospitale batean ©EFE

Arratsaldean dira ematekoak Ukrainako galdeketetaren lehen emaitzak

Igor Susaeta

Donetskek, Luhanskek, Zaporizhiak eta Khersonek ontzat joko dituzte emaitzak, parte hartzea %50etik gorakoa izan baita. Ukrainak jakinarazi du traizioa egotziko dietela bozketetan «moduren batean» parte hartu duten ukrainarrei.

Pertsona batzuk hauteskundeetako emaitzak ikusten, atzo, FdI Italiako Anaiak alderdiaren egoitzan. ©ETTORE FERRARI / EFE

Europako eskuin muturrak beso zabalik hartu du neofaxisten garaipena

Julen Otaegi Leonet

Le Penek ultrak zoriondu ditu, «EB antidemokratiko eta harroputz baten mehatxuei aurre egiteagatik». Orbanentzat, «merezitako garaipena» da». Frantziak «erne» egotera deitu du
Kolonbiako eta Venezuelako herritarrak muga zeharkatzen, Francisco de Paula Santander zubitik, atzo. ©RAYNER PEÑA R. / EFE

Venezuelaren eta Kolonbiaren arteko muga ireki dute, zazpi urteren ondoren

Maddi Iztueta Olano

Lurreko eta aireko merkataritza trukeetarako erabili ahal izango da. Bi herrialdeak harreman diplomatikoak berreskuratzeko bidean daude

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...