Albistea entzun

Ingurumena

Amazoniak eremuaren %15 galdu du 1985etik

Galera %20 edo %25era iristen denean baliteke atzera-bueltarik gabeko egoera batean sartzea munduko birikaren «zerbitzu ekosistemikoak», adituek ohartarazi dutenez.

1985etik galdutako eremuaren grafikoa.
1985etik galdutako eremuaren grafikoa. MapBiomas Tamaina handiagoan ikusi

Iñaki Petxarroman -

2021eko irailak 30

Jakina da urtetik urtera basoa galtzen ari dela Amazonia. Gaur zenbakiak jarri dizkiote galera horri: 74,6 milioi hektarea oihan desagertu dira 1985etik 2020ra, hau da, eremuaren %15 inguru. Adibide bat ere jarri dute MapBiomas Amazoniako adituek: Txileren pareko lur eremu bat galdu du oihanak munduko birikan azken 35 urteotan.

MapBiomasek satelite irudien bidez egin die jarraipena Amazoniaren ekosistemei, eta, oihan galeraz gain, beste aldaketa batzuk ere neurtu ahal izan ditu. Besteak beste, azpimarratu du haren eremuko glaziar andetarren erdiak galdu egin direla hamarkada horietan. Meategien eremua %656 handitu da. Nekazari ustiategiak %151 gehiago dira; hiriguneak, %130 gehiago. MapBiomasen parte hartzen dute Boliviako, Brasilgo, Kolonbiako, Ekuadorko, Guyanako, Guyana Frantseseko, Surinamgo, Peruko eta Venezuelako adituek. Gizarte eta Ingurumen Informazio Georreferentziatuaren Amazoniako Sareak (RAISG) kudeatzen du ekinbide hori, eta hainbat gobernuz kanpoko erakundek, unibertsitatek eta teknologia enpresak esku hartzen dute.

Ikerketaren arabera, gizakiak okupatutako guneak %6 ziren 1985ean Amazonian, eta %15era iritsi zen iaz. Eraldaketa hori handiagoa izan da, baina, herrialde batzuetan besteetan baino. Zalantzarik gabe, egoerarik larriena Brasilen da: oihanaren %19 inguru desagertu da helburu antropogenikoetarako. Surinamen, Guyanan eta Guyana Frantsesean, oihanaren %1 bakarrik galdu da gizakiaren eraldaketaren ondorioz. Adituek ohartarazi dute nola arriskua dakarren oraingo joerari eusteak. Izan ere, bioma berezi horren zerbitzu ekosistemikoek «inflexio puntu» bat izan dezakete oihanaren %20 edo %25 suntsitzen denean. Aldaketa hori hamarkada honetan bertan irits daiteke, joerak aldatzen ez badira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aita santu emeritua, Regensburgen, Alemanian, 2020ko ekainean. / ©PHILIPP GUELLAND, EFE

Municheko artzapezpiku zela abusuen aurka ezer egin ez izana egotzi diote aita santu emerituari

Arantxa Elizegi Egilegor

Joseph Ratzingerrek lau sexu abusuren berri izan zuen, artzapezpiku zela. Abokatu talde batek egin du ikerketa, artzapezpikutzak berak eskatuta. Gerraostetik 2019ra arte salatutako abusuak jasotzen dira bertan.

Gizon bat tabberna bateko ataria garbitzen, Vienan, iazko azaroko itxialdiaren hasieran. / ©CHRISTIAN BRUNA, EFE

Otsailetik aurrera, Austriak 3.600 eurorainoko isuna jarriko die txertatuta ez daudenei

Arantxa Elizegi Egilegor

Parlamentuak gaur bozkatuko du lege proposamena. Otsailaren 1etik aurrera, txertatzera derrigortuta egongo dira 18 urtetik gorako herritarrak.

 ©ANGEL MADINA G. / EFE

«Deskolonizazioaz ari ote garen argitu behar du NBEk»

Arantxa Elizegi Egilegor

«Nazioartearen babespean» ezkutatzea leporatu dio Arabik Espainiari. Polisarioko kidearen esanetan, Madrilek «erantzukizun politiko eta juridikoa» du gatazkan.
Erizain bat Covaxin txertoaren dosiak eskuetan dituela, Bangaloren, Indian. / ©JAGADEESH NV / EFE

5.200 miliioi dolar eskatu dituzte COVAX programarako

Arantxa Elizegi Egilegor

Nazioarteko egitasmoak mila milioi dosi banatu zituen iaz herrialde pobreetan. Aurten beste hainbeste egitea dute helburu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.