Albistea entzun

Ipar Irlanda

Bruselak produktuen kontrolak murriztea proposatu du Londresekin duen gatazka bideratzeko

Europako Batzordeak burokrazia gutxiago eskaini dio Erresuma Batuari Britainia Handitik Ipar Irlandarako merkataritzarako. Europako Justizia Auzitegiaren rolaren inguruan, berriz, ez du aldaketarik nahi.

Maros Sefcovic Europako Batzordeko presidenteordea, gaurko prentsaurrekoan, Bruselan.
Maros Sefcovic Europako Batzordeko presidenteordea, gaurko prentsaurrekoan, Bruselan. OLIVIER HOSLET / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2021eko urriak 14 09:52

Lau urte eta erdi iraun zuen labirinto politikoak itxita zirudien, baina elkarrizketetan gatazka iturri izan zen Ipar Irlandak ez du protagonismorik galdu hilabeteotan, horren inguruko akordio bat adostuta, sinatuta eta onartuta dagoen arren. Erresuma Batuko Gobernuak haserre jarraitzen du EB Europako Batasunarekin negoziatu zuen protokoloak eragin dizkion barne arazoengatik, eta oraingoz ez du eten erasoaldi diplomatikoa, mehatxuak tarteko; kontrara, marra gorriak ere helarazi ditu. Horren aurrean, EBk bestelako jarrera erakutsi du, ituna salbatu nahi baitu, eta horregatik proposatu dio Europako Batzordeak Londresi burokrazia txikitzea eta merkataritza erraztea Britainia Handitik Ipar Irlandara. Bruselaren helburua zera da: aldaketa horiek datozen elkarrizketen oinarri izatea.

Epe laburrera begira konponbiderik ez duen gatazka baten aurrean daude EB eta Erresuma Batua eta, hori bideratu ezean, gerra komertzial bat eragin dezakete. Printzipioz, bi aldeek ez dute halakorik nahi, baina, brexit-aren negoziazioetan gertatu bezala, bakoitzak bere lehentasunak eta baiezkoak eta ezezkoak ditu, eta horrek zaildu egiten du berehalako adostasun bat lortzea.

Iragan uztailean, Londresek Ipar Irlandarako Protokoloa erreformatzeko deia egin zion Bruselari, argudiatuta ezin duela «orain arte bezala jarraitu» Britainia Handiaren eta Irlanda iparraldearen a rteko muga-ren auzian; EBk erantzun zion ez zuela berriz negoziatuko akordioa, baina prest agertu zen proposamenak egiteko, eta horiek dira Maros Sefcovic Europako Batzordeko presidenteordeak gaur aurkezturikoak: «Egiazko aldaketak eragingo dituzte».

Lau auzitan proposatu ditu aldaketak Bruselak. Lehenik, animali jatorria duten elikagaietan kontrol fisikoak nabarmen txikitzea —dokumentazioaren kontrolak birtuala izaten jarraituko du—: «Adibidez, Ipar Irlandara jogurtak edota oilaskoak inportatzen dituen enpresa bat baldin baduzu, kontrolen %80 kendu egingo dira».

Bigarrenik, «produktu batzuentzat erdira txikituko dira formalitateak», Sefcovicek jakinarazi duenez. Hau da, Britainia Handitik Irlanda iparraldera produktuak mugitzeko beharrezko burokrazia erdira jaistea proposatu du Europako Batzordeak; eta, sendagaien kasuan, Brusela prest da legedi berria onartzeko, zeinak ahalbidetuko duen merkataritza norabide horrek bere horretan jarraitzea.

Azken moldaketa Ipar Irlandako erakundeei eta enpresei begirakoa da, Bruselak horien parte hartzea indartu nahi baitu protokoloaren aplikazioan, elkarrizketa handitzearen bitartez, horretarako sortuko luketen batzorde batean: «Haiekin hitz egin dugu, haiekin engaiatu gara, eta helarazi dizkiguten kezkei aurre egiteko proposamenak dira».

Proposamenok pozteko moduko albistea izan daiteke Londresentzat, baina horien artean ez dago David Frost Erresuma Batuaren brexit-erako ministroak atzo finkaturiko marra gorriari buruzko ezer: Europako Justizia Auzitegiaren rola.

Irteera Akordioaren arabera, auzitegi horrek du azken hitza bi aldeek protokoloaren inguruan izango luketen arazo baten inguruan, baina Londresek ez du begi onez ikusten hori, eta Frostek proposatu zuen «liskarrez erabakitzeko mekanismo» berri bat arduratzea gainbegiratze lanaz, betiere Luxenburgoko auzitegirik gabe. Sefcovic ahoan bilorik gabe mintzatu da horretaz: «Argi dago ECJk [Europako Justizia Auzitegia] izan behar duela azken hitza merkatu bakarrean».

Londresek mehatxua ere egin du. Auzi horien inguruko adostasunik ezean, Ipar Irlandarako Protokoloko 16. artikulua aktibatuko luke: horrek ahalbidetzen dio —baita Europako Batzordeari ere— alde bakarrez ekitea, uste baldin badu itunak «arazo ekonomiko, sozial edo ingurumenekoak» sortzen dituela. Bruselak ere egina du ohartarazpen hori; iragan urtarrilean izan zen, AstraZenecak jakinarazi zionean COVID-19aren kontrako txertoaren dosi gutxiago bidaliko zizkiola.

'Trilema irlandarra'

Hilabeteak dira Erresuma Batua iazko urtarrilean indarrean sartu zen nazioarteko akordioa aldatzeko eskatzen ari dela, ez duelako lortu trilema irlandarra deiturikoari irtenbiderik aurkitzea: Erresuma Batua EBren merkatu bakarretik eta aduana batasunetik ateratzea, Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean muga-rik ez egotea eta muga gogor bat eragoztea Irlandako irlan.

Hiru horiek batera betetzea ezinezkoa da, eta hasiera-hasieratik ohartarazi zioten horretaz Londresi; azkenean, Johnsonek erabaki zuen Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean jartzea kontrolak, eta hori izan da hilabeteotako gatazkaren iturri, batez ere etxe barruan izan duen presioagatik.

Ipar Irlandarako Protokoloa, besteak beste, eskualde horretako bakea bermatzeari begirako itun bat da, eremu horren eta Irlandako Errepublikaren arteko muga orain arte bezala mantentzen baitu —irekia—, eta EBren merkatu bakarra, «babestua». Horretarako, Londresek eta Bruselak protokoloan adostu zuten Ipar Irlandak merkatu bakarrean jarraituko zuela produktuentzat, eta EBren aduana legeak errespetatuko zituela bere portuetan.

Horrek, praktikan, berekin dakar kontrolak Britainia Handiaren eta Ipar Irlandaren artean jartzea —aduana muga bat—, eta, hango unionisten iritziz, erabakiak Ostiral Santuko Akordioa urratu eta kolokan uzten du Irlanda iparraldeak Erresuma Batuan duen tokia, bi eremuen artean muga bat sortu baitute.

Protokoloak hainbat aldaketa eta zailtasun eragin ditu enpresentzat: kostuak eta arazoak handitu egin dira, eta hori agerian geratu zen urte hasieratik, supermerkatuetan hainbat produkturen eskasia izan dutelako. Pandemia betean, gainera, farmazialari batzuek askoz ere denbora gehiago behar izan dute beren produktuak toki batetik bestera bidaltzeko edota jasotzeko.

Egoera horren aurrean, Londresek hirutan atzeratu ditu protokoloaren harira inposatu behar zituen kontrolak Ipar Irlandako portuetan, eta DUP Alderdi Demokratiko Unionistakoek mehatxu egin dute erakundeetatik ateratzea; horrek eragin lezake, esaterako, datorren maiatzean egitekoak diren bozak aurreratzea. Europako Batzordearen proposamen sortaz, DUPeko buruzagi Jeffrey Donaldson kritiko agertu da, «irtenbide iraunkor eta jasangarri baten» oinarri izatetik «urrun» geratu dela argudiatuta. Halere, «abiapuntutzat» jo du.

Sinn Fein, berriz, pozik agertu da Bruselak mahaigaineraturiko neurriekin; Michelle O'Neil Ipar Irlandako lehen ministrordeak adierazi du EB «betetzen» ari dela harturiko «konpromisoa».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Extintion Rebellion mugimenduaren protesta bat, joan den astean Londresen. / ©Andy Rain, EFE

Hainbat herrialdek estu hartu dute IPCC, klima larrialdiari buruzko ondorioak alda ditzan

Arantxa Elizegi Egilegor

BBCk zabaldutako filtrazioaren arabera, Saudi Arabia, Australia eta Japonia leudeke, besteak beste, esku hartzeen atzean. Horien helburua litzateke erregai fosilak alde batera uzteko presioa indargabetzea.

Talibanen ordezkaritzako kideak, atzo, Moskun, Sergei Lavrov Errusiako Atzerri ministroa haien atzetik pasatzen ari zenean. ©ALEXANDER ZEMLIANICHENKO / EFE

Errusiak Afganistanerako «bakea» eskatu die talibanei

Ander Perez Zala

Moskuk integristen ahaleginak goraipatu ditu, baina ohartarazi die «gobernu inklusibo bat» behar dela egonkortasuna lortzeko. Sunitek herrialdearen «bakartzea» kritikatu dute

 ©Yahya Arhab / EFE

Yemenen gerra krimenak egitea egotzi diete Riadeko eta Abu Dhabiko eliteei

Igor Susaeta

Giza eskubideen aldeko talde batek salatu du, Londresen, Saudi Arabiak eta Arabiar Emirerri Batuek lotura dutela gizateriaren aurkako krimenekin

Manifestari talde bat Bolsonarok koronabirusaren pandemiaren aurrean egin duen kudeaketarengatik protestan, urriaren 8an, Brasilian. ©JODSON ALVES / EFE

Bolsonarori «erailketa masiboa» egoztea proposatu du Senatuak

Gorka Berasategi Otamendi

Ikerketa batzorde batek, behin-behineko txostenean, ondorioztatu du Brasilgo presidentea gizateriaren kontrako krimenen erantzule dela, pandemiaren aurrean «arduragabe» jokatzeagatik

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.