Albistea entzun

Euskarazko hitzak dituen lehen liburuaren ale bat eskuratu du Mintzoa argitaletxeak

'De rebus Hispaniæ memorabilibus' liburua da. Lehen edizioa 1496-1497koa da, eta aurkitu dutena, 1533koa. Lehen edizioan ez zuen euskarazko hitzik.

Mintzoak eskuratu duen liburuan irakur daitezkeen hitzetako batzuk.
Mintzoak eskuratu duen liburuan irakur daitezkeen hitzetako batzuk. Mintzoa Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2021eko azaroak 5

Mintzoa argitaletxeak euskarazko hitzak dituen lehen liburu inprimatua izan daitekeenaren 1533ko ale bat eskuratu du, Italian. De rebus Hispaniæ memorabilibus liburua da, Lucio Marineo Siculorena. Aurkitu duten alea ez da liburuaren lehen ediziokoa, lehena 1496-1497an argitaratu baitzuten, De laudibus Hispaniae izenburuarekin. Lehen edizioan ez zuen euskarazko hitzik; gero gehituko zizkioten.

Aritz Otazu Mintzoako editoreak azaldu duenez, Lucio Marineo Siculo Espainiako erregeen kronikaria zen, eta liburu hori enkarguz egin zuen. «Kapitulu batean aipatzen du Espainiako hizkuntza beteranoa, latinez, eta esaten du baskoiek eta kantabriarrek hitz egiten duten hizkuntza bat dela».

Euskarazko zenbait hitz agertzen dira —zerua, gorputza, lurra, emaztea...—, eta baita zenbait esamolde labur ere, bizkaieraz idatziak, hala nola edaten dot eta irakurtzen dot. Zeta hizkiarekin idatzi beharrean ze hautsiarekin idatziak daude, eta azentuak ere agertzen dira. «Garrantzitsuak dira xehetasun horiek; adibidez, 1610eko liburuan [euskarazko hitzak zituen liburu bat, zeinaren ale bat eskuratu zuen Mintzoak iaz] zetak agertzen direlako, eta azentu markarik ez», zehaztu du Otazuk. Zenbakiak ere agertzen dira, euskaraz idatziak.

Liburua Parisko liburu zaharretako azoka batean eskuratu dute. Antigoaleko gauzen saltzaile batek aurkitu zuen han, irailean, eta Mintzoakoei saldu zien. Hala ere, jatorria Italiakoa da, antigoaleko gauzen saltzaileari liburua saldu ziona Italiatik joana zelako azokara.

Liburu hori da, beraz, euskarazko hitzak dituen lehen obra inprimatua, oraingoz. Ale hori 1533koa da, eta hurrengo urteetan ez dago euskarazko hitzak dituen liburu askorik, Otazuk nabarmendu duenez: «Gero dago Sancho de Elsoren 1581eko Doctrina Christiana, eta ez dago alerik munduan; hurrengoa Leizarragaren Testamentu Berria da, 1571koa; eta, hortik aurrera, hurrengo urteetan gehiago daude, baina ez asko».

Liburuaren atzeko aldean ikusi dutenez, eskuratu duten alea nafar batek inprimatu zuen, Miguel de Egiak. «Hemengo inprimatzaile bat zen, erreinuko inprimatzailea, eta berak Lizarran inprimatzen zuen, baina gero Alcala de Henaresera [Espainia] joan zen, eta han inprimatu zuen liburu hau».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Mugan musika taldea, disko berria argitaratu baino lehenago. ©PABLO CLEMENTE

Indarrez jantzitako doinu eztiak

Miren Mujika Telleria

Mugan taldeak zazpi kanturekin osatu du 'Bizirik ez bagaude', bere ibilbideko lehen diskoa

Errealitatea eta alegiazko munduak nahasten dira <em>Itsasotik</em> ikuskizunean. ©DONOSTIAKO MUSIKA HAMABOSTALDIA
Michel Piccoli eta Romy Schneider aktoreak, Sauteten 'Les choses de la vie' filmean (1970). ©Donostiako Zinemaldia

Sauteten hamahiru film bildu ditu Zinemaldiak hari eskainitako zikloan

Leire Perlines Apalategi

Zinemagile eta gidoigile frantsesaren obra aztertuko du jaialdiak aurten, haren atzera begirakoan. Zikloaren osagarri, zuzendariari egindako elkarrizketekin osatutako liburu bat plazaratuko dute.

Olivia Newton-John Ikerketa Onkologikoen Institutuak antolatutako ekitaldi batean ©MICK TSIKAS / EFE

Olivia Newton-John hil da, 'Grease' filmeko aktorea

Lide Egizala Urteaga

Sandy Olsen pertsonaiari eman zion bizitza Grease pelikulan. 30 urte zeramatzan bularreko minbiziaren aurkako borrokan.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...