Albistea entzun

Euskara

Hordago egitasmoa sortu dute Nafarroan, zonifikazioa salatzeko

Hizkuntza eskubideak aldarrikatu dituzte sustatzaileek, Cortesko adierazpenean

Hordago! Egitasmoaren aurkezpena, gaur, Cortesen.
Hordago! Egitasmoaren aurkezpena, gaur, Cortesen. Idoia Zabaleta/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2021eko azaroak 13

Egitasmo berria sortu dute Nafarroan, euskararen aldeko aldarriei bidea emateko: Hordago! izena eman diote ekinbideari, eta herrialde osoan eragin nahi dute, hegoaldetik iparraldera eta mendebaldetik ekialdera, hizkuntza eskubideak ardatz gisa hartuta. Hain zuzen, hegoaldekoen den herria aukeratu dute aurkezpena egiteko: Cortes.

«Erronka bota nahi dugu, punta batetik bertzera. Foru komunitateko leku, herri, kontzeju, hiribildu eta hiri guztiak zeharkatuz; eta hordago horrek lau haizeetara zabalduko du aurrera urratsak egin nahi ditugula, edozein nafarrek, edonon dagoela eta edonon bizi dela, lurralde osoan euskara ezagutu eta erabiltzeko duen eskubidea praktikan jartzea eragozten duten oztopo guztiak kentzeko», irakur daiteke elkartearen sortze-agirian, Cortesko adierazpena izena eman dioten horretan, alegia.

Hizkuntz eskubideak bermatze aldera, Euskararen Legeak ezarritako zonifikazioa «oztopo handia» dela uste dute Hordago egitasmoaren sustatzaileek: «Zonifikazio hori bidegabea zen duela lau hamarkada, eta orain, gainera, anakronikoa ere bada». Banaketa administratibo hori «diskriminazio, desberdinkeria eta desadostasun iturri» dela adierazi dute.

Horri aurre egite aldera, «hordago handira» jo nahi dute Cortesko adierazpenaren sinatzaileek: «Justizia nahi dugu, Nafarroan inongo bereizkeriarik egon ez dadin, ezta arrazoi linguistikoengatik ere. Denok berdinak izanen garen lurralde batean bizi nahi dugu: berdinak betebeharretan, berdinak eskubideetan, Nafarroako zein eremutan gauden kontuan hartu gabe».

Erakunde sortu berriaren arduradunen esanetan, errealitate soziolinguistikoa ezin da aitzakia izan hizkuntza eskubideak murrizteko: «Euskara dakiten pertsonen kopurua txikia izateak ez du zilegitasunik ematen beren eskubideak urratzeko. Eskubideak pertsona guztiei dagozkie leku guztietan. Eta, horregatik, justiziagatik, eskatzen dugu euskaraz bizi nahi duten pertsonak ez ditzatela tratatu bigarren mailako herritarren gisara».

Nafarroan, euskarak eta gaztelaniak «parez pare» egon beharko luketela aldarrikatu dute, gainera: «Guk, Cortestik, Nafarroako hegoaldetik, aldarrikatzen dugu bi hizkuntzek parez pare egon behar dutela, eta halaxe izan behar dutela tratatuak; ez bata goian eta bertzea behean, baizik eta parean. Euskara Nafarroako nortasunaren berezko parte da, bere izatearen eta bertakoen zati bat, ezin baita bata bertzea gabe ulertu, euskararik gabe Nafarroa, Nafarroarik gabe euskara».

Horregatik, zonifikazioari «hordagoa jo» nahi diotela esan dute agiria sinatu duten eragile eta norbanakoek, «karta onak» dituztela sinetsita: «Bereizkeriarik, segregaziorik edo eskubideen urraketarik gabeko etorkizuna irabazi nahi dugu. Euskaraz bizi, euskaraz lan egin, euskaraz jokatu eta euskaraz maitatu nahi duten nafarrek halaxe egitea posible izanen duten etorkizuna. Lurraldea eta gizartea zatikatuta izanen ez diren etorkizun bat. Beraz, gaur hordagoa jotzen diogu Nafarroako euskararen zonifikazioari».

Azkenik, dei egin diete Nafarroako udalerri guztietako biztanle eta alor guztietako eragileei, Cortesko adierazpenarekin bat egin dezaten: «Animatzen ditugu eskaera hau beren esparruetan zabal dezaten, eta osa dezaten beren ikuspegitik eta beren eskaerekin». Datozen hilabeteetan, gainera, «ekintza eta mobilizazio gehiago» izanen direla iragarri dute, eta horietan parte hartzera dei egin diete herritarrei.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Euskal Herriko jaiotza tasa, herriz herri

Euskal Herriko jaiotza tasa, herriz herri

Berria

Mila biztanleko kalkulatzen da jaiotza tasa: herri bakoitzeko biztanleak mila balira jaiotzak zenbat liratekeen neurtuta. Herrien artean konparaketak egiteko balio du tasak. Euskal Herriko jaiotza tasa mila biztanleko 7koa zen 2020an, 1960ko hamarkadatik baxuena. 2008tik hiru puntu jaitsi da jaiotza tasa, orduan 10,2koa baitzen.

Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoko arduradun Pedro Barreiro eta Koldo Urkullu, atzo, Bermeon. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Hasi dira ur edangarria Santurtzitik Bermeora itsasontziz garraiatzen

Gotzon Hermosilla

«Ezohiko egoera bati erantzuteko ezohiko neurria» da ontziarena. Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoko arduradunen esanetan, uraren kalitatea bermatuta dago: «Ez dago kontrol gehiago duen urik»

Biarritzeko hondartza (Lapurdi), itxirik. ©Guillaume Fauveau

Ipar Euskal Herriko 34 hondartza itxi dituzte, kutsaduragatik

Berria

Azken orduotako eurite indartsuen ondorioz, gainezka egin dute ur araztegiek, eta ura kutsatu egin da. Gaur egingo dute berriz ur kalitatearen proba.

Guardia Zibilak errepidean ezarritako kontrola, Palentzian (Espainia), artxiboko irudi batean. ©Almudena Alvarez, EFE

Palentzian hilik aurkitu dute uztailaren 22tik desagertua zen Trapagarango gizona

Berria

Hildakoak 75 urte zituen. Poliziak susmoa du gizonak auto istripua izan zuela, eta horregatik hil zela. Landare artean aurkitu dute gorpua, ibilgailuan; inguruagatik, ikusi ezinezkoa zen kasik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...