Albistea entzun

Espazioa

Lur planeta asteroideetatik defendatzeko DART misioa jaurtiko dute bihar

Dimorphos asteroidearen kontra joko du zundak, ikusteko kolpea nahikoa ote den objektua desbideratzeko. Funtzionatzen badu, etorkizunean erabili ahalko dute teknika, Lurrarentzat mehatxu diren asteroideekin.

Ilustrazio honetan NASAren 'DART' zunda eta -irudian behean- Italiako Espazio Agentziako 'LICIACube' gailua daude irudikatuta, Didymos sistemaren aurkako talkaren aurretik.
Ilustrazio honetan NASAren 'DART' zunda eta -irudian behean- Italiako Espazio Agentziako 'LICIACube' gailua daude irudikatuta, Didymos sistemaren aurkako talkaren aurretik. NASA/Johns Hopkins/APL/Steve Gribben Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2021eko azaroak 22

Filmetan ikusitakoa benetan gertatuko da datozen hilabeteetan. Esperimentu gisa, edonola ere: Lur planetatik jaurtitako gailu batekin danbatekoa emango diote asteroide bati, ikusteko horrekin aski den hura desbideratzeko. Oraingoan, mehatxu ez den asteroide baten kontra jo nahi dute. Baina, etorkizunean, baliteke teknika erabili behar izatea Lurra defendatzeko.

Hainbat arrazoirengatik, dinosauroek ez zuten espazio programarik garatu, bestela jakin-minez begiratuko zioten bihar zeruari, Kalifornian (AEB). Izan ere, bihar da SpaceX Falcon 9 suziri batean jaurtitzekoa DART misioa. Asteroide Bikoitza Berbideratzeko Proba moduan euskara daiteke. Dardo gisa itzul daiteke akronimoa. Horrek aski ongi laburbiltzen du NASAren misioa.

Asteroide batek Lurraren kontra talka egiteko arriskua gutxitzeko erabil daitekeen kolpe kinetikoaren teknika deiturikoaren lehenengo proba da: hau da, asteroide bati kolpea emango diote, haren orbitan aldaketa eragiteko.

Dimorphos asteroidea

Didymos eta Dimorphos asteroide bikote bat dira, eta Eguzkiaren inguruan orbitatzen dute. Didymos da bikoteko asteroide nagusia; 780 metro pasatxoko diametroa du. Dimorphos haren inguruan biraka dabilen ilargitxoa da, ia 162 metroko diametrokoa. Azken horri kolpea emanez, horren abiadura aldatu nahi dute. 500 kiloko gailuak ilargiaren erdi-erdian joko du, segundoko 6,6 kilometroko abiadan. Kalkulatu dutenez, horrek segundoko 0,4 milimetroko abiadura aldatuko dio Dimorphosi. Gutxi ematen du, baina aski izango da denborarekin bi asteroideen ibilbidea asko aldatzeko.

Horretarako itxaron beharko da, ordea. Lurretik gertu pasatuko dira asteroideok 2022ko udazkenean, eta urriaren 2rako espero dute talka. Lurreko teleskopioekin ikusi ahalko da. Baina neurketa zorrotzak Hera zuntzak egingo ditu urte bost urte geroago. ESA Europako Espazio Agentziak 2024an jaurtiko zunda, eta 2027. urtean helduko da. Orduan jakingo da nola aldatu duen talkak asteroideen ibilbidea. ESA eta NASA 2015. urtetik ari dira elkarlanean AIDA programan, planeta asteroideen mehatxuetatik defendatzeko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Edonork egin dezake eskrima»

Joseba Arratibel Ladron

Otaegik 34 urte daramatza eskrima praktikatzen, eta 22 urte Fortuna kirol elkartean eskrima irakasten. Bihar eta etzi, gainera, eskrima saioak eskainiko dituzte Donostiako Katalunia plazan.
2 ©JON URBE / ARGAZKI PRESS

Handituz joan den olatua

Amaia Jimenez Larrea

Donostiako Piratek hogei urte bete dituzte aurten. 2002an, hiriko gazte batzuk, «zezenketen, su festen eta izozkien» jaiak alde batera utzita eta beste eredu baten bila, eztabaida sortzen hasi ziren. Abordatzea izan zen eztabaida sortzeko egitasmoa, eta gaur egun festen ekitaldi nagusia da.
Kilometro Lezoko ikusleak, iaz, emanaldi batean. ©LEZOKO UDALA

Nobedadeak Kilometro Lezon

Joseba Arratibel Ladron

Datozen hiru asteburuetan, Kilometro Lezoren hirugarren aldia egingo dute. Dantza emanaldiez, zirkuaz, antzerkiez eta musikaz gozatzeko aukera egongo da
Jendetza bildu ohi da festen hasieran Laudion. ©LAUDIOKO UDALA

Dantzaz beteriko festak

Maixa Utrera Puelles

Martxan dira Laudioko San Roke jaiak, Jabier Artetak txupinazoa bota eta agurra irakurri ostean. Bi txandatan egingo dituzte jaiak: lehen txanda, bihar arte; ondoren, hilaren 24tik 28ra

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...