Albistea entzun

Pandemiei aurre egiteko nazioarteko itun bat nahi du OMEk

Aldaera berriaren lehen kasuak agertu dira Frantzian eta Espainian. Aldaera berriaren aurkako «erantzun azkarra» eskatu dute G7ko kideek. OMEk, berriz, kritikatu egin du mugak itxi eta hegaldiak eten izana, baina, aldi berean, osasun neurriak zorrozteko eskatu du.

Incheongo aireportua, Hego Korean. Hainbat herrialdek bertan behera utzi dituzte Afrika hegoalderako hegaldiak. /
Incheongo aireportua, Hego Korean. Hainbat herrialdek bertan behera utzi dituzte Afrika hegoalderako hegaldiak. / Yonhap/EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Elizegi Egilegor -

2021eko azaroak 29

Aste bat betetzear da Hegoafrikak SARS-CoV-2 birusaren aldaera berri bat atzeman zuela jakinarazi zuenetik —OME Osasunaren Mundu Erakundeak omikron izena jarri dio—, eta dagoeneko mundu osoan zabaltzen hasia da. Europan sei herrialdek baino gehiagok atzeman dituzte aldaera berriaren kasuak; besteak beste, Espainiak, Belgikak, Frantziak eta Portugalek. Kontinente zaharretik kanpo ere agertu dira kasuak; esaterako, Israelen eta Kanadan.

Osasunaren Mundu Batzarra hiru eguneko ezohiko biltzarra egiten hasi da gaur pandemiei —egungoari eta etorkizunean ager daitezkeenei— aurre egiteko nolabaiteko ituna adoste aldera. Normalean maiatzean bildu ohi da batzarra, baina oraingoan aurreratu egin dute bilera estatu kideen eskariz —halako zerbait egiten duten bigarren aldia da 73 urtean—. 194 kideen helburua litzateke aurreragoko izurriei aurre egiteko «testu lotesle bat» adostea. Lehen zirriborroa eskuetan edukiko lukete bilerako parte hartzaileek. «Nazioen batasunak elkarlanerako eremu bat adostu behar du, hori delako modu bakarra mehatxu komunei aurre egiteko. Konpromisoa behar da; inork ez du nahi duen guztia lortuko, baina hobe da hori askoko behar duten guztia galtzea baino», nabarmendu du OME Osasunaren Mundu Erakundeko idazkari nagusi Tedros Adhanomek. Antzeko beste izurri berrietan osasun arta unibertsala bermatzea litzateke erakundearen helburu nagusietako bat. «Pandemiak argi utzi digu osasuna ez dela luxu bat, giza eskubide bat baizik; ez da gastu bat, inbertsio bat baizik; ez da garapen baten emaitza, gizartearen egonkortasun eta segurtasun ekonomiko eta politikorako oinarria baizik», gaineratu du.

OME joan den ostiralean hasi zen aldaera berria ikertzen, eta ohartarazi zuen «asteak» beharko dituela emaitzak jasotzeko. Izan ere, mutazio asko ditu, eta ez dakite horrek zer ondorio izan ditzakeen izurriaren eboluzioan. Aurrez, beste lau aldaera ditu sartuak OMEk «arriskutsuen» zerrendan: alfa, beta, gamma eta delta. Horiek hala, ondorio argiagoak izan artean, osasun neurriak zorrozteko eskatu die erakundeko kide diren 194 estatuei, eta kolektibo zaurgarrienen txertaketa azkartzeko. Aldi berean, baina, kritikatu egin du herrialdeek mugak itxi eta Afrika hegoalderako hegaldiak eten izana, zientzialarien irizpideen aurka.

Mugak itxi dituzten estatuetako bi izan dira Japonia eta Israel. Marokok, berriz, eten egin ditu Europa eta Afrikako beste herrialdeetarako hegaldiak. Datozen orduetan neurri murriztaile gehiago hartuko direla espero da; izan ere, G7ko kide diren estatuek ezohiko bilera egin dute gaur, pandemiaren inguruan. G7ko kide diren herrialdeetako —Kanada, Frantzia, Alemania, Italia, Japonia, Erresuma Batua eta AEBak— Osasun ministroek nazioarteari eskatu diote aldaera berriari aurre egiteko «erantzun azkarra» emateko, eta eskertu egin diote Hegoafrikari azken aldaera atzeman bezain azkar gainontzeko estatuei jakinarazi izana. Horrez gain, txertaketa azkartzearen garrantzia ere nabarmendu du erakundeak komunikatu batean, eta eskatu die estatuei bete ditzatela hartutako konpromisoak, eta bidal ditzatela hitzemandako dosiak hegoaldeko herrialdeetara. Abenduan egingo dute hurrengo bilera G7koek,eta, bitartean, OMErekin elkarlanean arituko da.

Neurri berriak hartuko dituztela iragarri dute Poloniak eta Norvegiak ere, kasuen gorakadari aurre egiteko. Oslok iragarri du aldaera berriaz kutsatuta egon daitezkeenek zazpi eguneko itxialdia bete beharko dutela —orain arte bost egunekoa zen—, eta hamarrekoa, berriz, haiekin kontaktuan egon direnek. Horrez gain, berrogeialdia amaitutzat eman aurretik, test bat egin beharko dute nahitaez —orain arte ez zegoen horren beharrik—. Neurri horiek bete beharko dituzte txertatuta daudenek ere. Poloniak, berriz, erdira murriztu du jatetxe eta zinemen gehienezko edukiera, hamalau eguneko berrogeialdia egin beharko dute Schengen eremutik kanpoko bidaiariek, eta luzeagoa Afrikako herrialderen batetik iristen direnek.

Neurri horiek guztiek Afrika hegoaldeko estatuak haserrearazi ditu, tartean Hegoafrika. Cyril Ramaphosa presidenteak eskatu die estatuei zabal ditzatela mugak eta has ditzatela berriz ere hegaldiak, «ekonomiak kalte handiagoa» jasan aurretik. Ehunka lagun geratu dira Afrikako hegoaldetik atera ezinik, iparraldeko herrialdeek hartutako neurriaren ondorioz. Harrapatuta geratu direnen artean daude Asier Zabaleta dantzaria eta Marian Gerrikabeitia kazetaria. Gaur zuten Mozambiketik irteteko hegaldia, baina bertan behera geratu da, gutxienez abenduaren 15era arte: «Espainiako Kontsulatuak deitu zigun esateko aireportura korrika joan eta edozein hegaldi hartu behar genuela; ez genuen lortu, ordea».

Datuetatik errealitaterako jauzia

Bost milioi pasa pertsona hil dira koronabirusaren ondorioz gaur arte, eta 260 milioi kasu baino gehiagoren berri eman dute gobernuek. Baina datu ofizialak dira horiek. OMEk ohartarazi du pandemiak eragindako hildako eta kutsatuak bi edo hiru aldiz gehiago izan daitezkeela. Kasu asko asintomatikoak dira, eta zail da horiek atzematea proba asko egin arren.

Azken datuen arabera, Errusia, Ukraina eta India dira hildako gehien jakinarazi dituzten herrialdeak. 2019ko abenduan pandemia hasi zenetik gogorren jotako estatua, ordea, AEBak izan dira, 776.639 hildako eta 48.229.273 kasu izan baitituzte; jarraian legoke Brasil, 614.278 hildako eta 22,080,906 kutsaturekin; eta India, 468.790 hildako eta 34.580.832 kasurekin.

Kasuekin bezala, txertaketarekin ere alde handiak daude herrialde batetik bestera. Herritarren %54,2 hartu dute COVID-19aren aurkako txertoaren dosiren bat. 7.940 milioi dosi banatu dira mundu osoan; egunean, 29,93 milioi dosi, batez beste; baina irabazi gutxien dituzten estatuetako herritarren %5,8k hartu dute txertoren bat.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ANGEL MADINA G. / EFE

«Deskolonizazioaz ari ote garen argitu behar du NBEk»

Arantxa Elizegi Egilegor

«Nazioartearen babespean» ezkutatzea leporatu dio Arabik Espainiari. Polisarioko kidearen esanetan, Madrilek «erantzukizun politiko eta juridikoa» du gatazkan.
Erizain bat Covaxin txertoaren dosiak eskuetan dituela, Bangaloren, Indian. / ©JAGADEESH NV / EFE

5.200 miliioi dolar eskatu dituzte COVAX programarako

Arantxa Elizegi Egilegor

Nazioarteko egitasmoak mila milioi dosi banatu zituen iaz herrialde pobreetan. Aurten beste hainbeste egitea dute helburu.

Txileko Poliziako agente bat manifestariei tiro egiten, 2019ko urriko mobilizazio batean. ©EFE

Boricek eskatu du Txileko eztanda sozialean atxilotutakoen kartzelaldia bukatzeko

Igor Susaeta

Senatuko batzorde batek onartu du 2019ko udazkenetik atxilotuta daudenei indultua edo amnistia ematea. Piñera presidentea kontra agertu da. Aurrera egiteko, kongresuko bi ganberek onartu beharko dute.

Boris Johnson Erresuma Batuko lehen ministroa, gaur, Komunen Ganberara bidean. ©Andy Rain / EFE

Boris Johnson: «Festen ikerketaren ondorioak jakin arte itxaron behar dugu»

Ander Perez Zala

Erresuma Batuko lehen ministroa oposizioaren kritikak saihesten saiatu da pandemian emandako aurrerapausoetan arreta jarrita. Zenbait diputatu kontserbadore hasiak dira babesak biltzen gobernuburua kargutik kentzeko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.