Albistea entzun

Myanmar

Aung San Suu Kyi bi urteko kartzelaldira zigortu dute, matxinada sustatzea egotzita

Militarrek agintea hartu osteko lehen kondena jaso du Myanmarko Estatu Kontseilari kargugabetuak. NBEk eskatu du zigortua «berehala» askatzeko.

Aung San Suu Kyi kargugabetuiko gobernuburua asktzeko eskatzen duten afixak, estatu kolpearen aurkako protesta batean, martxoaren 18an, Yangonen.
Aung San Suu Kyi kargugabetuiko gobernuburua asktzeko eskatzen duten afixak, estatu kolpearen aurkako protesta batean, martxoaren 18an, Yangonen. Stringer / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2021eko abenduak 7 07:45

Aung San Suu Kyiren kontrako lehen sententziaren berri eman dute: Myanmarko Estatu kontseilari kargugabetu eta Bakearen Nobel sariduna lau urteko kartzelaldira zigortu du auzitegi batek, militarren gobernuaren kontrako matxinada sustatzea eta koronabirusaren pandemiari aurre egiteko neurriak urratzea leporatuta. Gerora, baina, junta militarreko buruzagi Min Aung Hlaingen aginduz, kondena erdira txikitu diote, bi urtera. Win Myint presidente kargugabetuari delitu berberak egotzi dizkiote, eta lau urteko espetxealdia ezarri, eta, horrez gain, bi politikariek ezingo dute hurrengo bozetan parte hartu, inhabilitazio zigorrak ere jaso baitituzte.

Myanmarko justiziaren erabakiak hainbat kritika eragin ditu herrialdean zein nazioartean, eta zenbait estatuk eta erakundek gogor gaitzetsi dituzte erabakiok, argudiatuta «arrazoi politikoak» daudela horien atzean. NBE Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Batzordeko goi mandatari Michelle Bacheletek adierazi du epaiketa «faltsua» izan dela, «militarrek kontrolaturiko auzitegi batean» gertatu dela, eta horrek «agerian» uzten dituela erabakiaren «motibazioak». Horregatik, Bacheleten ustetan, ezinbestekoa da Aung San Suu Kyi «berehala» askatzea.

NBEren goi mandatariak zenbait datu ere eman ditu Myanmarko egoeraz: hilabeteotan 10.000 lagun inguru atxilotu dituzte «modu arbitrarioan», eta horietako 175 hil egin dira zaintzapean zeudela; «ziurrenik», torturengatik.

Josep Borrell Europako Batasunaren diplomaziaburuak ere bide beretik jo du sententziez aritzean, eta adierazi du epai horien bidez «beste pauso bat eman» dutela Myanmarko «zuzenbide estatuaren desegitean eta giza eskubideen urraketan».

Aung San Suu Kyi etxeko atxiloaldian da iragan otsail hasieran militarrek agintea hartu zutenetik, eta han beteko du jaso berri duen kondena. Horrez gain, beste bederatzi delituri ere egin behar die aurre; tartean, ustelkeria eta sekretu ofizialen legea haustea. Hortaz, denera ehun urte pasatxoko espetxealdira zigortu lezakete agintari ohia gerora jakinaraziko dituzten sententzien bitartez.

Orain arte, auzi saio guztiak ateak itxita egin dituzte, eta sumarioa sekretupean jarri dute; hau da, ez da informaziorik atera horietatik, eta abokatuak ezin dira gaiaz mintzatu, ezta elkarrizketak eman ere. Gauza bera espero da hurrengo epaiketetarako.

Egungo egoera politikoak azken hamarkadako gertakariak ditu oinarri. 2011n, militarrek onartu egin zuten boterea partekatzea, eta 2015ean hauteskundeak antolatu zituzten, ia mende erdi iraun zuen diktaduraren osteko lehenak. Boz horietan, Bakearen Nobel saridunaren NLD Demokraziarako Liga Nazionalak lortu zuen ordezkaritzarik handiena, eta iazko azaroan ere alde handiz irabazi zituen bozak, 440 eserlekutik 258 bilduta. Militarren arabera, ordea, «iruzurra» egin zuten hitzordu horretan, nahiz eta hauteskunde batzordeak behin eta berriz ziurtatu duen ez zela halakorik gertatu.

Hala, herrialdeko agintea hartzea erabaki zuten aurtengo otsail hasieran, konstituzioko artikulu batean oinarrituta: 417.ak armadari esku hartzeko baimena ematen dio «Myanmarko batasunaren suntsitzea gerarazteko». Nazioarteko komunitateak salatu zuen militarrek kolpetik eten zutela «trantsizio demokratikorako abiaturiko» bidea.

Atxilotuta dagoenez, Aung San Suu Kyik ezin ditu adierazpen publikoak egin; argitara atera diren haren esaldi bakarrak honakoak izan ziren, iragan maiatzean: «Herriarentzat sortu zen NLD, eta existitzen jarraituko du jendeak hor jarraitu bitartean». Estatu kontseilari kargugabetuak hitz horiekin erantzun zuen NLD legez kanpokoa bilakatzeko erabakiari. Finean, alderdiaren zilegitasuna defendatu zuen.

Diktaduraren aurkako sinboloa

Aung San Suu Kyi Myanmarko diktadura militarraren kontrako sinbolo bat da, eta borroka horrengatik jaso zuen Bakearen Nobel saria, 1991n; zehazki, «kontzientzia demokratikoa pizteko eta giza eskubideak defenditzeko egindako lanagatik».p>

Erresuma Batuan egin zituen ikasketak, eta 1980ko hamarkadaren amaieran itzuli zen Myanmarrera. Demokraziaren aldeko mugimendu baketsuetan hartu zuen parte, NLD alderdiaren barruan.

1990eko hauteskundeetan, NLDk botoen %59 lortu zituen. Aung San Suu Kyi lehen ministro izatekotan zela, armadak baliorik gabe utzi zituen bozak, eta etxeko atxiloaldia ezarri zioten NLDko buruzagiari, 2011raarte.

2015eko bozen ostetik Estatu kontseilari kargua zuen Aung San Suu Kyik. Agintaldian kritika dezente izan ditu, batez ere rohingyen jazarpenagatik. Izan ere, 2017an, etnia horretako herritarren kontrako errepresio kanpaina bat abiatu zuen Myanmarko armadak; NBEren arabera, 25.000 hildako eta 725.000 desplazatu eragin zituen operazioak. «Garbiketa etnikoa» egitea ere leporatu zioten.

Horren ondorioz, Nazioarteko Zigor Auzitegiak Myanmarren kontrako epaiketa hasi zuen iaz, genozidioagatik, eta Aung San Suu Kyi aritu zen estatuaren defentsa zuzentzen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ordu erabakigarriak Johnsonentzat

Arantxa Elizegi Egilegor

 Bertako komunikabideek aurreratu dutenez, gobernuko idazkariordeak amaitua luke Downing Streeteko festei buruzko txostena, eta datozen orduetan utz lezake gobernuaren esku. Johnsonek agerraldia du gaur parlamentuan.

Herritar bat aborigen bandera eskutan, Sydneyn. ©DAN HIMBRECHTS, EFE

Australiak aborigenen banderaren copyrighta erosi du, lehia biziaren ondotik

Uxue Rey Gorraiz

Orain arte, banderaren egilearenak ziren sinboloaren gaineko eskubideak, eta muga ugari zen haren erabilerarako. Gobernuak Australiako 12 milioi euro baino gehiago ordaindu du Copyright baimenaren truke. 

Errusiako armadako soldaduak, joan den astean, Bielorrusiara iristen, hango indar armatuekin ariketa militarrak egiteko. ©EFE

Ukraina eta Errusia Parisen bilduko dira, tentsioa baretzeko ahaleginean

Gorka Berasategi Otamendi

Bi estatu horiek Alemaniarekin eta Frantziarekin elkartuko dira, Normandiako laukoan. Macronek «diplomaziaren baliabide guztiak» erabiltzera deitu du. Putinekin hitz egingo du aste amaieran

Ehunka herritar, Uagaduguko kaleetan, estatu kolpea eman duten militarrei babesa adierazten. ©LAMBERT OUEDRAOGO / EFE

Kaborek dimisioa eman du, militarrek atxilo hartu ostean

Mikel O. Iribar

Burkina Fasoko presidente ohia atxilotuta dago oraindik. Damiba talde militarreko liderrak hartu du agintea estatu kolpearen ondoren

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.