Albistea entzun

KAZAKHSTAN

Manifestariei «hiltzera» tiro egiteko agindu du Kazakhstango presidenteak

Tokaieven esanetan, gobernuaren aurkako mobilizazioetan parte hartzen ari direnak «bidelapur eta terrorista armatuak» dira. Dozenaka dira azken egunetako liskarretan hildakoak. Gobernuaren arabera, egoera «egonkortuta» dago.

Kazakhstango estatu indarretako kideak, herenegun, Almatyn.
Kazakhstango estatu indarretako kideak, herenegun, Almatyn. EFE Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2022ko urtarrilak 7

Azken egunetan gobernuaren aurkako protesta handiak egiten ari dira Kazakhstanen, eta, iturri ofizialean arabera, dozenaka lagun hil dira horietan. Bada Kassim-Jomart Tokaiev presidenteak agindu die Polizia indarrei abisurik eman gabe «hiltzera» tiro egiteko mobilizazioetan parte hartzen duten manifestariei. Estatuburua adierazpen instituzional baten bidez zuzendu zaie, gaur, herritarrei, eta adierazi die ez duela hitz egingo manifestariekin, aurrerantzean ez dituela haien eskakizunak aintzat hartuko, iritzita «bidelapur eta terrorista armatuak» direla. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko errepublika ohian azken 30 urteotan izandako protesta bortitzenak dira azken astean lehertutakoak. Erregaien prezioaren igoerarengatik hasi ziren berez, baina egoera ekonomikoa eta politikoa medio, estatuaren buruzagien jardunaren aurkakoak dira, oro har, mobilizazioak. Gobernuak asteazkenean dimisioa emanagatik, protestekin jarraitu dute.

Tokaieven esanetan, horietan parte hartzen ari direnak «tokikoak zein atzerrikoak» dira, eta haien «jardun armatuarekin» herritarren aurka egiten ari dira. Agintariek azaldu dutenez, azken egunetako liskarretan dozenaka zibil hil dira, baita estatu indarretako hemezortzi kide ere. Zaurituak 1.000tik gora dira, ospitaleratuak 400 bat, eta Barne Ministerioaren arabera, 3.000 pertsona baino gehiago atxilotu dituzte.

Giza eskubideen aldeko hainbat elkarteren ustez, Tokaievek iragarritakoak «desastre bat» eragin dezake. HRW Human Rights Watchek Asian duen bulegoko zuzendari Hugh Williamsonek ohartarazi du Twitterren, «hildako gehiago egoteko arriskua» areagotuko dela.

Presidentek adierazi zuen «modu baketsuan» egindako eskaerak kontuan hartu dituela. Iruditzen zaio, ordea, manifestari gehienak «kriminal batzuk» direla; Tokaieven hitzetan, «20.000 bat» dira. «Atzerritik esaten dute bi aldeek hitz egin behar dutela irtenbide baketsu bat emateko. A zer nolako memelokeria. Zer nolako negoziazioak eduki daitezke kriminalekin? Bidelapurrek eta terroristek suntsituak izan behar dute», nabarmendu zuen.

Azken egunotako istiluei erreparatuta, estatu indarrak beraiek kritikatu ditu 2019tik Kazakhstango presidentea denak. «Oso-oso inportantea da jakitea zergatik estatua lo gelditu zen eta ez zuen eraso terroristen ezkutuko prestakuntzaz edo borrokarako zelulez ohartarazi. Ikusi dugu ez dugula nahikoa tropa berezirik, ez ekipamendu berezik ere». Kazakhstango Polizia, Guardia Nazionala eta armada mobilizatuta nahikoa ez, eta ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko tropen laguntza baliatu du liskarretan. Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera da Kazakhstan ODKBko kide.

Aliantza horrek garraio militarrerako 75 hegazkin bidali ditu Kazakhstanera, Errusiako Defentsa Ministerioak gaur ohar baten bidez zehaztu zuenez. Hori dela eta, Tokaievek eskerrak eman dizkio Vladimir Putin Errusiako presidenteari. «Oso azkar erreakzionatu du, eta batez ere, laguntasun sentipen bero batekin erantzun dio nire eskaerari».

Kontrara, «atzerriko politikarien eta hedabide independenteen jokabide akuilatzailea» salatu du. «Uste dute zuzenbidearen gainetik daudela eta edozeri buruz hitz egiteko biltzeko eskubidea dutela».

Jakinarazi du, gainera, estatuaren indarrek, ODKBkoen laguntzarekin, herrialdean egoera «egonkortzea» lortu dutela; baita Almaty hirian ere, liskarrak lehertu diren lekuan. «Larrialdi egoera ezarri izanaren ondorioak ikusten ari gara». Halere, The Guardian egunkariak kaleratu duenez, gaur ere tiroak entzun ziren Almatyn.

Indarkeria bukatzeko eskea
Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Ursula von der Leyen Europako Batzordea Parisen elkartu dira, gaur, eta Kazakhstanen indarkeria bukatzeko eskatu zuten. Alemaniako, Erresuma Batuko eta AEBetako gobernua ildo beretik mintzatu dira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jordi Turull JxCko idazkari nagusia, atzo arratsaldean egindako prentsaurrekoan. ©TONI ALBIR / EFE

JxCk salatu du ERCk ez duela ados jartzeko «inolako borondaterik»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

«JxCk Kataluniako Gobernuan jarrai dezan nahi duzu?», galdetuko die buruzagitzak militanteei ostegunean eta ostiralean egingo duten kontsultan. ERC prest dago «bakarka» gobernatzeko
Gizon bat Mariupolen (Ukraina), suntsituriko auto batzuei begira. ©EPA / EFE

Errusiak ez du kontrol osorik anexionatu duen eskualde bakar batean ere

Mikel O. Iribar

Ukrainako indarrek Khersongo zenbait eremu «askatu» dituzte, Zelenskiren esanetan. Moskuk aitortu du ez duela argi zer muga zehatz dituzten bere lurraldearen parte egin dituen eremuek

Aminiren familiak salatu du oraindik ez duela ikusi heriotzaren espedientea

Maddi Iztueta Olano

Irango agintarien «erantzunik eza» kritikatu du familiak: «Inork ez digu erantzun argirik ematen»
Errusiako bandera, Errusiako Behe Ganbera eraikinaren gainean, Moskun. ©YURI KOCHETKOV / EFE

Errusiako Behe Ganberak berretsi egin ditu Ukrainan okupatutako lurrak anexionatzeko itunak

Mikel O. Iribar

Kremlinek onartu du ez duela argi zein diren anexionatutako lurren mugak. Errusiera izango da hizkuntza ofiziala, eta errubloa dibisa nazionala, 2023tik aurrera. Zelenskik esan du Ukrainako armadak eremu gehiago «askatu» dituela herrialdearen ekialdean eta hegoaldean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...