Albistea entzun

Biktimak

Estatuaren biktimen «diskriminazioa» gainditzeko pausoak emateko eskatu du Foro Sozialak

Datozen hilabeteotan «biktima guztiak» izanen ditu foroak lehentasun. «Subkontziente kolektiboan» aldaketak behar direla adierazi du Agus Hernanek. Eskatu dute EAEko legeari espedienteak aurkezteko epea berriro irekitzeko.

Nekane Altzelai eta Agus Hernan, gaurko prentsaurrekoan, Donostian.
Nekane Altzelai eta Agus Hernan, gaurko prentsaurrekoan, Donostian. Maialen Andres / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena iribarren -

2022ko urtarrilak 14 13:50

Foro Sozial Iraunkorrak uste du Euskal Herriko «subkontziente kolektiboan» ideia bat dagoela iltzatuta: biktimak ETAk eragindakoak direla, eta ez GALek edo Poliziak hildakoak zein tortura pairatu dutenak. Foroaren arabera, «diskriminazio adierazpen» bat da hori, eragile instituzional, politiko eta komunikazio taldeen jarrerak «zirimiriaren gisan busti» dituena. Are: «adierazpen praktiko oso bortitzak» utzi ditu, foroaren ustez. Horren adibide jarri ditu, erraterako, Jose Antonio Cardosa postaria hil zuen bonbari buruzko grabazioak argitaratu zirenean gertatu zen «erreakzio eta babes falta ikaragarria»; Rafael Veraren, Ramon Jauregiren eta Jose Manuel Villarejoren adierazpenen ondoren gertatu zena; edota Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak 1994an giza eskubideak urratzeagatik zigorturiko polizia bati domina bat eman izana.

Foro Sozialak uste du ez litzatekeela halakorik gertatuko isiltasunak eta adierazpenak bertze jatorri batekoak balira: «Sinetsita gaude horrelako ekintzak ez zirela inolaz ere onartuko ETAren biktimen kasuan, haiek kolpatu zituen indarkeria goresten edo justifikatzen saiatu izan balira. Eta horrela izan behar du».

Hala, Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak Espainiako Estatuak eragindako biktimen «diskriminazioa» gainditzeko «pauso erabakigarriak» eskatu ditu gaur, Donostian, Nekane Altzelairekin batera eginiko agerraldian. «Hitzez zein ekintzaz» izan, «eskubideak urratzen dituzten eragileen araberako bereizkeria edo kategorizaziorik» ez egitea galdegin du.

Urteko asmoen berri emateko eman du prentsaurrekoa Foro Sozialak, eta, jakinarazi duenez, «biktima guztiak» izanen ditu lehentasun aurten. Orain arte foroak nabarmendu izan dituen hiru «korapilo» nagusien artean dago biktimena, Altzelaik gogoratu duenez, eta, foroak uste du, presoen eta memoria kritiko inklusiboaren arloetan bezala, «urrats erabakigarriak» emanen direla datozen hilabeteotan biktimenean ere. Hernanek oroitu duenez, iaz presoen ongietorrien gaia «behin betiko ixteko beharrezko baldintzak» sortu zituzten: «Orain, beste biktima batzuek ere jasaten dituzten diskriminazio egoerak gainditzeko pauso erabakigarriak eman behar dira: estatuaren biktimek jasaten dituztenak».

EAEko legea

Hernanek nabarmendu duenez, azken urteotan «urrats positiboak» eman dira Espainiako Estatuaren biktimei dagozkien eskubideak bermatzeari dagokionez: bertzeak bertze aipatu du adostasun politikoa dagoela «biktima guztien egia, justizia eta erreparaziorako eskubidean»; erreparaziorako tresnak martxan jarri direla —EAEko eta Nafarroako legeak, erraterako—; eta salbuespenezko espetxe politikaren eta torturaren ondoriozko biktimizazioa aitortzearen aldeko adostasunak lortu direla erakundeetan.

Ordea, foroak arrisku bat ikusten du: urrats horiek arlo «teorikoan» gelditzea. Hala, Hernanek ohartarazi du «premiazkoa eta beharrezkoa» dela kontzientzietan «reset kolektibo» bat egitea, «biktima guztiak berdin babesteko, ekidistantziarik eta diskriminaziorik gabe». Erakundeei, alderdi politikoei eta komunikabideei horretan «eredugarriak» izateko eskatu die.

Eskaera zehatz bat ere egin du foroak. Hain zuzen, ikusita Polizia abusuak eta estatu indarkeria aitortzeko EAEko 12/2016 legeak biktimengan «zapore gazi-gozoa» utzi duela, foroak «beharrezkotzat» jo du espedienteak aurkezteko epea berriz irekitzea —joan den abenduaren 11n bukatu zen, eta espero baino eskaera gutiago jaso zituzten—. Epea zabaltzea ez ezik, foroak beharrezkotzat jo du «benetako informazio kanpaina bat» egitea eta balorazio batzordeari baliabide gehiago ematea.

Era berean, eskatu dute «egia» ezagutzeko artxiboetarako sarbidea «liberatzea», Espainiako Sekretu Ofizialen Legea aldatuta. Foro Sozialak gogoratu duenez, identifikatuak dituzten estatuaren 364 biktimetatik %38 «argitu gabeko kasuak» dira: «Baina gaia agenda publikotik kanpo dago erabat». Nafarroan torturaren arloan aurten urratsak egitea ere espero du foroak.

Hernanek oroitu du biktimen arloan aitzina egitea «saihetsezinezko printzipioa» dela «Euskal Herrian giza eskubideen eta bakearen kulturan oinarrituta egongo den bizikidetza demokratikoaren behin betiko oinarriak finkatzeko».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Euskal presoen eskubideen alde urtarrilean Bilbon egindako manifestazioa. ©Aritz Loiola / FOKU

Bertze zazpi euskal preso Euskal Herriratuko dituzte

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Asier Garcia, Imanol Miner, Lierni Armendariz, Bittor Franco, Iñaki Reta, Gotzon Aranburu eta Xabier Zabalo dira Euskal Herrira ekarriko dituzten euskal presoak. Eusko Jaurlaritzak erabakiko du zer espetxetara lekualdatuko dituzten.

Joseba Azkarraga, Bego Atxa, Ramon Zallo eta Iñaki Lasagabaster, gaur goizean, Donostian, hausnarketa dokumentua aurkezten. ©Andoni Canellada / FOKU

Espetxe zaintzako eskumena Euskal Herriratzeko eskatu du Sarek

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Espetxe Zaintzako Epaitegi Zentralaren jarrera salatu du euskal presoen eskubideen aldeko mugimenduak, hausnarketa txosten batean. 2003az geroztik dago Espainiako Auzitegi Nazionalaren esku.

Iruñeko Baluarte plaza. Orain, Konstituzio plaza izendatu du Navarra Sumak. ©Mgoni4

Navarra Sumak badu bere Konstituzio plaza Iruñean

Uxue Rey Gorraiz

Enrique Maia buru duen Iruñeko Udalak izena aldatu dio orain arte Baluarteko plaza zenari: Konstituzio plaza deitu dute. Plazaren izena azaltzeko plakak urratu egiten du euskararen ordenantza: gaztelania hutsean dago.

 ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Egunetik egunera joan behar dugu indar harremana hobetzen»

Jon O. Urain

Hirugarren kongresu prozesua amaitu du Sortuk, estrategia eta zuzendaritza gaurkotuta. Rodriguezen hitzetan, alderdiaren helburua izango da «duela 60 urte gertatu zenaren moduko herri bulkada bat sustatzea».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.