Albistea entzun

Finlandiako Parlamentua astelehenean hasiko da NATOn sartzeari buruz eztabaidatzen

Adierazpen bateratu batean, Finlandiako presidentea eta lehen ministroa alde agertu dira. Gobernuak eta parlamentuak babestu behar dute eskaera. Errusiak «mehatxutzat» hartu du Helsinkik egindako urratsa.

Sanna Mari Finlandiako lehen ministroa. /
Sanna Mari Finlandiako lehen ministroa. / FRANCK ROBICHON / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Jon Ordoñez Garmendia - Mikel O. Iribar -

2022ko maiatzak 12

Erabaki historiko bat hartu dute Sauli Niinisto Finlandiako presidenteak eta Sanna Mari lehen ministroak. Zortzi hamarkadaz lerrokatu gabeko herrialdeen multzoan egon ostean, Finlandia NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundean sartzearen alde agertu dira. «Berandu baino lehen, Finlandiak NATOn sartzea eskatu behar du», esan dute biek batera atera duten adierazpen batean.

Ukrainan gerra hasi zenetik, orain arte ez dute esan zer jarrera daukaten gai horren inguruan. Errusiak Ukraina inbaditu izanak kezka eragin du inguruko beste herrialde batzuetan, eta kezka hori Vladimir Putinen zenbait adierazpenek areagotu dute. «Errusiaren mehatxua sentitzen dugu, eta ez dut uste mehatxu hori erabat desagertu denik. Finlandiak ez du inoiz bere defentsa murrizteko urratsa egin; segurtasuna oso serio hartu dugu beti. Buru-belarri ari gara geure burua defendatzen. Baina, jakina, gure aliatuekin batera egin nahiko genuke», azaldu du lehen ministroak, BBC hedabideari emandako elkarrizketa batean. Errusiak eta Finlandiak 1.340 kilometroko muga dute.

Finlandian, herrialdearen segurtasuna bi kargu horien eskumena da, eta, adierazpenean, Niinistok eta Marik argudiatu dute segurtasun nazionala indartu egingo dela NATOn sartuta, eta, era berean, erakunde hori indartu egingo duela sarrera horrek. Horretarako nazioartean eman beharreko pausoak lehenbailehen ematea espero dutela ere adierazi dute.

Bi agintariek esan dutenez, orain arte itxaron egin dute euren jarrera zein den jakinarazteko, parlamentuak eta gizarteak euren iritzia argitzea nahi zutelako. Zehazki, Yle telebista kateak duela hiru egun egindako inkesta baten arabera, herritarren %76 aliantza militarrera batzearen alde azaldu dira; 2017tik 57 puntu egin du gora jarrera horrek. «Eztabaidari behar zuen espazioa eman nahi genion. Gainera, NATOrekin, erakundea osatzen duten herrialdeekin eta Suediarekin harremana estutu nahi genuen ezer esan aurretik», esan dute oharrean. Finlandiak aliantzan sartzea eska dezan, gobernuak eta parlamentuak eskaera babestu behar dute lehenik. Alderdien artean adostasun handia dagoenez, baliteke datozen egunetan gertatzea hori.

Hain justu, Finlandiako Parlamentua astelehenean hasiko da gai horri buruz eztabaidatzen; alderdi gehienek publikoki iragarri dute aliantza militarrera batzearen alde agertuko direla, baita Liga Berdea alderdiko kide batzuk ere, orain arte NATOn sartzearen alde ez zeudenak. Aurretik, ordea, larunbatean, Finlandiako lehen ministroaren Alderdi Sozialdemokratak behin betiko jarrera iragarriko du.

Bi agintariek egindako adierazpenak kaleratu berritan, NATOko idazkari nagusi Jens Stoltenbergek aurreratu du Finlandiak NATOra batzeko eskaera gauzatzen badu prozesua «erraza eta azkarra» izango dela; izan ere, Finlandia aspalditik ari da aliantzarekin elkarlanean. Finlandiarren kezka nagusietako bat da zenbat denbora pasatuko den eskaera egiten dutenetik NATOn sartzen diren arte. Stoltenbergek esana du denbora tarte horretan ere aliantza militarraren babesa izango lukeela Helsinkik.

Suedia ere, Finlandiaren bidetik

Errusiak Ukrainan hasitako inbasioak Suediaren asmoak eta jarrerak ere aldatu ditu segurtasunaren alorrean. Agintean dagoen SAP Suediako Alderdi Sozialdemokratak —gutxiengoa du— igandean erabakiko du NATOko kide izatearen aldekoa den. Bada, Expressen Suediako egunkariak iragarri duenez, Suediako Gobernuak datorren astean NATOrekin bat egiteko eskaera aurkezteko asmoa du. Parlamentuak datorren astelehenean eztabaidatuko du segurtasun arloan egin behar duen erreforma, eta Magdalena Andersson lehen ministroak bilkura berezi batera deituko du, non sarrera eskatzeko erabakia hartuko den, egunkariak iturri anonimoak aipatuta jaso duenez. Demoskop etxearen eta Aftonbladet Suediako egunkariak apirilean egindako inkesta baten arabera, herritarren %57 aliantza militarrera atxikitzearen alde daude; martxotik sei puntu egin du gora; aurka, %21; eta %22, zalantzati.

Errusiak esana du Helsinki eta Stockholm aliantzan sartzen badira «ondorio politiko eta militar larriak» eragingo dituela. Bada, Kremlineko bozeramaile Dmitri Peskovek gaur adierazi du «mehatxutzat» hartu dutela Finlandiak gaur hartu duen erabakia, eta NATOren azpiegitura militarra «bere mugetara» eramatea leporatu dio Helsinkiri. Ildo beretik, Errusiako defentsa Ministerioak nabarmendu du Errusiak erantzun «tekniko eta militarra» emateko atakan ikusiko duela haren burua; besteak beste, adierazi izan du Kaliningradera arma nuklearrak eramatea izan litekeela mehatxu horri erantzuteko modu bat. Polonia eta Lituania artean Errusiak duen lurraldea da Kaliningrad, eta NATOk behin baino gehiagotan salatu du Moskuk armak nuklearrak dituela han.

Luhanskeko Herri Errepublikako independentziaren 8. urteurrena

Errusiako presidente Vladimir Putinek ohar bat bidali die gaur Luhanskeko eta Donetskeko herri errepubliketako buruzagiei, esanez bi lurralde horien «independentzia, subiranotasuna eta lurralde osotasuna» defendatuko dituela. Gaurko egunez duela zortzi urte, Luhanskeko Herri Errepublikak independentzia aitortu zuen; Donetskeko Herri Errepublikak, berriz, apirilaren 7an. Kremlinek otsailaren 21ean onartu zuen eskualde horien independentzia, eta handik hiru egunera «operazio militar berezi bat» abiatu zuen Ukrainan, herrialdea Donbass eskualdean errusiar hiztunen aurkako «genozidio bat» egite ari zela argudiatuta.

Gerra frontean, OHCHR Giza Eskubideen Nazio Batuen Goi Mandatari Michelle Bachelek gaur salatu duenez, mila zibil baino gehiagoren gorpuak aurkitu dituzte Kiev eskualdeko zenbait hiritan azken asteotan. NBE Nazio Batuen Erakundeak nabarmendu du jasotako salaketa «gehienak» Errusiako tropen aurkakoak direla, «gerra krimentzat jo daitezkeenak».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

NATOko idazkari nagusia, atzo, Suediaren eta Finlandiaren eskariak jaso berritan, Bruselan. ©JOHANNA GERON / EFE

Turkiak oztopatu egin du Finlandia eta Suedia NATOra batzeko lehen pausoa

Mikel O. Iribar

Aliantzak aho batez onetsi behar du eskaria. Mariupolen beste 694 soldadu «errenditu» dira
Bero olde bat pairatz ari dira Pakistanen. Argazkian, pertsona bat beste bati bustitako xukadera bat kopetan, jartzen, herenegu Karatxin. ©EFE

Klima larrialdiarekin lotutako lau adierazlek markak hautsi zituzten iaz

Igor Susaeta

Munduko Meteorologia Erakundearen azken txostenaren datuek «argi» erakusten dute «giza ekintzak ari direla mundu mailan aldaketak eragiten Lurrean, ozeanoan eta atmosferan, eta horiek ondorio kaltegarriak eta iraunkorrak dituztela ekosistemetan eta garapen jasangarrian».

Kenyako Gabra komunitateko artzain bai, lehorteak hildako bere ganaduari begira, joan den urtarrilean. ©Daniel Irungu, EFE

Afrikako Adarrera laguntza bideratzeko beharraz ohartarazi dute, giza hondamendia eragozteko

Gorka Berasategi Otamendi

Oxfam Intermon eta Save The Children gobernuz kanpoko erakundeen arabera, 23 milioi pertsona daude muturreko gosea pairatzeko arriskuan. Azken 40 urteetako lehorterik gogorrena dute eskualde horretan.

 ©BERRIA

«Oinarrizko eskubideen katalogo berri bat osatu dugu»

Jon Ordoñez Garmendia

Pustilnickek esan du Txileko Konstituzio berriaren zirriborroak gizartearen eskaerei erantzuten diela, eta eskubide sozialetan eta berdintasunean jarri du arreta, baita jatorrizko herrien aitortzan ere

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...