Albistea entzun

Heriotza zigorra

Exekuzioak %20 ugaritu ziren iaz munduan, koronabirusari aurre egiteko murrizketak arindu zirela eta

Amnesty Internationalen arabera, 579 lagun exekutatu zituzten 2021ean, hemezortzi herrialdetan; horietako 314, Iranen. Gorakada hori «kezkagarritzat» jo du GKEak.

Irango exekuzioak salatzeko iaz Berlinen egindako protesta bat
Irango exekuzioak salatzeko iaz Berlinen egindako protesta bat FILIP SINGER / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2022ko maiatzak 24

Koronabirusaren pandemiari aurre egiteko murrizketak arindu ziren iaz, eta horrek berekin ekarri zuen exekuzio kopurua handitzea, AI Amnesty Internationalen arabera. Zehazki, %20 ugaritu ziren hilketa horiek 2020ko datuekin konparatuz gero: 579 lagun hil zituzten 2021ean, gehienak Iranen, horietako 314.

AIk urteroko txostena aurkeztu du gaur, eta jakinarazi du «munduko borrerorik emankorrenak beren praktiketara» itzuli zirela iaz, auzitegiek ohiko jarduna berreskuratu zutela baliaturik. GKE gobernuz kanpoko erakundeak hainbat herrialde aipatu ditu dokumentuan, baina batez ere Iranen, Saudi Arabian eta Myanmarren jarri du arreta.

Hori bai, zehaztu du badakitela Txinan, Ipar Korean eta Vietnamen ere egiten dituztela «milaka exekuzio», baina informazio gutxi dutela kopuru ofizialez, estatuek ez dituztelako jakinarazten. Halere, GKEak uste du Asiako potentzian «mila baino gehiago» izan zirela, baina ez du hori erabat ziurtatzeko modurik.

Hortaz, Iranekin batera, Saudi Arabia da exekuzio gehien egin zuen herrialdea —65 hilketa izan ziren—. «2020ko beherakadaren ondoren, Iranek eta Saudi Arabiak berriz ere areagotu zituzten heriotza zigorrak iaz; besteak beste, nazioarteko giza eskubideen zuzenbidea urratuta», esan du AIren idazkari nagusi Agnes Callamardek.

GKEak uste du zenbait herrialde exekuzioa erabiltzen ari direla «estatu errepresiorako tresna» gisara, eta horren adibidetzat jarri du Myanmar: ia 90 lagun hil zituzten 2021ean, «manifestarien eta kazetarien kontrako kanpaina baten» harira. Herrialde horretako armadak kolpe bat eman zuen iragan urteko otsailean, eta harrezkeroztik junta militar bat dago agintean.

Denera, iaz, 2.052 «heriotza sententzia agindu» zituzten 56 herrialdetan, duela bi urte baino %40 bat gehiago. Batez ere Bangladeshen (181 epai), Indian (144) eta Pakistanen (129) egin zuten gora horiek.

«2020ko etenaldiaren harira sorturiko aukerak baliatu beharrean, estatu gutxi batzuek gogoberotasun kezkagarri bat erakutsi zuten heriotza zigorraren alde eginda, delinkuentziaren aurrean egiazko irtenbideen aldeko apustua egin beharrean. Giza eskubideak etenik gabeko premiazko krisian daude, baina estatuek bizitzarako eskubidea gutxietsi dute», Calamardek salatu duenez.

Halere, joera beherantz doa

Iaz gora egin zuen exekuzio kopuruak, baina, oro har, joera behera doa munduan, AIk azaldu duenez, 2021eko datua 2010etik hona kalkulaturiko txikienen artean bigarrena izan baita.

Hala, hemezortzi herrialdetan egin zituzten exekuzioak, baina beste hainbatetan baliorik gabe utzi zuten neurri hori; kasurako, Afrika Erdiko Errepublikan, Ghanan, Kazakhstanen, Malaysian, Papua Ginea Berrian eta Sierra Leonan. AEBetako Virginia estatuak ere erabaki bera hartu zuen, eta Ohiok aurreikusitako exekuzioak gelditu edo berriz programatu zituen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©ANDREW OPILA

«Izotz urtzearen eta prezipitazio uren presioak eragin du hondamendia»

Iñaki Petxarroman

Italia iparraldean izan den ezohiko beroaren eraginez erori da Marmoladako glaziarraren zati bat, Izagirreren arabera. Uste du balitekeela Alpeetan ehunka glaziar zati arriskutsu egotea, eta tentuz jokatu behar dela.
Volodimir Zelenski Ukrainako presidentea, atzo, Suitzan abiatu zuten diru emaileen konferentzia batean hitz egin aurretik. ©MICHAEL BUHOLZER / EFE

Luhansk galdu ostean, Zelenskik esan du ez diotela «ezeri uko egingo»

Ander Perez Zala

Putinek Errusiako armada zoriondu du, eta jakinarazi du Donetskeko borrokak areagotuko dituztela
Latinoamerikako ezkerrari erreferentzia egiten dion horma irudia, Caracasen. ©RAYNER PEÑA / EFE

Estatuaren babes bila

Gorka Berasategi Otamendi

Ezkerrera egin dute Latinoamerikako hainbat gobernuk beren herrialdeetako azken bozetan. Adituen ustez, mende hasieran izan zen aldaketa politikoaren bigarren oldea iritsi da.

Polizia Highland Parken (Illins, AEB), tiroketa izan den ingurua miatzen. ©TANNEN MAURY, EF

Gutxienez sei lagun hil dira AEBetako tiroketa batean, Independentzia Egunaren ospakizunetan

Gorka Berasategi Otamendi

Erasoa Illinois estatuko Highland Parken gertatu da, uztailaren 4ko desfile batean. Lehen informazioen arabera, dozenaka lagun ospitaleratu dituzte zaurituta.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...