Albistea entzun

Memoria historikoa

Caparrosoko errotatik egin zion ihes heriotzari Isidro Sarasatek

Union Navarra futbol taldearen sortzaile eta CNTko kidearen historia berreskuratu du Osasuna Memoria taldeak.

Isidro Sarasate.
Isidro Sarasate. Osasuna Memoria. Tamaina handiagoan ikusi

Hodei Iruretagoiena -

2022ko uztailak 22

1936ko estatu kolpearen ondoren, beste hainbat lekutan bezala, «gorrien» aurkako sorgin ehiza hasi zuten Iruñean ere: atxiloketak, espetxeratzeak, epaiketarik gabeko fusilatzeak... Isidro Sarasate Union Navarra futbol taldearen sortzaileetakoa eta CNTko militantea zen garai hartan, eta Caparrosoko errotako tximinian ezkutatzea erabaki zuen, faxistei izkin egin eta bizia salbatzeko. Egunotan da estatu kolpearen urteurrena, eta Osasuna Memoria taldeak ikertu, berreskuratu eta ekarri du gogora Sarasateren historia, haren iloba Andoni Sarasateren oroitzapenen hariari jarraituta.

Caparrosoko errota, 1945ean. Osasuna Memoria.

1906ko maiatzaren 15ean jaio zen Isidro Sarasate, Artozkin (Nafarroa). Hamabi urte baino ez zituela, aita hil eta landa eremuan ezin bizia aurrera atera eta, Iruñera aldatu zen haren familia. Caparrosoko errotako tximinia lau urtez soilik egon zen martxan, 1892-1895 artean, eta El Irati konpainiak erosi zuen ondoren. Konpainia harentzat lan egiten zutenez, bertan jarri ziren bizitzen Isidroren ama, Josefa Arraiza Garaioa, eta hiru anai-arrebak. Gazte mugitua zen Isidro; beste hainbaten artean, Union Navarra futbol taldearen sorrera sustatu zuen. Talde hark, Osasunarekin batera, Nafarroako Futbol Federazioa sortu zuen ondoren.

1920ko hamarkadan egin ziren herri futbola eta beste hainbat kirol, eta langile klaseak ere garai hartan izan zuen haietarako sarbidea. 1931. urtean, ezkerreko langile talde batek Club Natacion gunea ireki zuen Sarasate familia bizi zen eraikinaren ondoan. Beren kabuz antolatuta, aisialdirako eta kirol ikuskizunez gozatzeko baliatu zuten espazioa. Baita politikoki antolatzeko ere.

Asturiasko matxinadaren garaia zen, eta presoz gainezka zegoen Ezkabako kartzela ere. Ondoren etorri ziren 1936ko otsaileko bozak, eta uztaileko altxamendu faxista eta estatu kolpea.

Club Natacion, Caparrosoko errotaren ondoan, Iruñean. Osasuna Memoria.

Sorgin ehiza hasia zuten militarrek, falangistek eta erreketeek. Berriozarren, esaterako, Luis eta Vitorio Esparza anaiak hil zituzten beste hamabi kiderekin batera. CNTren egoitza hartu zuten Tejeria kalean. Uztailaren 20an, estatu kolpearen aurkako lehenengo greba antolatu zuten, eta atxiloketek, sarekadek, espetxeratzeek eta hilketek etenik gabe jarraitu zuten. Galo Vierge CNTko idazkari nagusia irrati bidez greba bertan behera uztera behartu zuten, uztailaren 31n atxilotua izan ondoren.

Caparrosoko errotako tximinia. Osasuna Memoria.

Giro horretan ezkutatu zen Isidoro Sarasate Caparrosoko errotako tximinian. Benigna Sarasate arreba espetxeratu egin zuten anaia non zegoen ez esateagatik. Behin ezkutalekutik aterata, gerra ibili zen faxisten aurka, eta Vernet eta Gurseko errefuxiatu guneetan amaitu zuen porrotaren ondoren. Urte batzuetan nazien menpeko Frantzian bizi izan ondoren itzuli zen erbestetik. 1994an hil zen, 88 urterekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Migrante batzuk, Irungo Harrera Sarekoen azalpenak entzuten, atzo, herriko plazan. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Zeharkaldirako sareak eraikiz

Jone Arruabarrena

Egunero heltzen dira etorkinak Irunera, Lapurdiko muga igarotzeko asmoz. Irungo Harrera Sareko kideek han egiten diete ongi etorria, eta bidaia ahalik eta modu seguruenean egiteko informazioa eskaintzen diete. Aurten, bi gazte hil dira muga Bidasoa ibaitik gurutzatu nahian.
 ©BERRIA

«Bidean sufritu eta gero, oso gogorra da itsasoan noraezean ibiltzea»

Lide Iraola

MSFren ontziak bederatzi egun egin zituen itsasoan, portu batean lehorreratzeko zain. Ostegunean porturatu ziren, eta, orain, migratzaileei emango zaien osasun arretak eta arta psikologikoak kezkatzen dute Font.
Lodosa Bizirik taldeko kideak, Lodosako kaleen izenak gazteleraz eta euskaraz jarri eta gero, plaka berriei eusten. ©BERRIA

Hutsune guztiak bete arte

Ane Etxandi

Euskara sustatzeko hainbat egitasmo gauzatzen ari dira Estellerriko Erriberan. Berriki, kale izenak ele bitan jarri dituzte, eta, orain, Porrusalda plataforma sortu berriaren bidez, euskarazko kultur jarduerak antolatu nahi dituzte.

Mugimendu feministak antolatutako elkarretaratzea, atzo arratsaldean. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Gasteizko jaietan jazotako eraso sexistak gaitzetsi ditu mugimendu feministak

Iñaut Matauko Rada

Sei ziztada, bi eraso homofobo eta ukituengatik hiru atxilotu egon dira jaietan. Autodefentsa feminista aldarrikatu dute erasoei aurre egiteko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...