Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Memoria

Mujika eta Martinez de Murgia etakideak Guardia Zibilak exekutatu zituela ebatzi du Jaurlaritzak

«Exekuzio arbitrarioaren biktima» ofizialtzat aitortu ditu Jaurlaritzak, ikerketa luze baten ondoren. Nahiz eta azken 50 urteetako bertsio ofizialak zioen tiroketa batean hil zirela, frogek gezurtatu egin dute bertsio hori.

Joxe Benito Mujikari eta beste zenbait etakideri 2009an egindako omenaldi bat.
Joxe Benito Mujikari eta beste zenbait etakideri 2009an egindako omenaldi bat. GORKA RUBIO/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Arruabarrena -

2022ko abuztuak 30

Duela mende erdi, 1972ko irailaren 2an, hil zituzten Joxe Benito Mujika Xenki eta Mikel Martinez de Murgia Murgi etakideak, Lekeition. Azken 50 urteetan zabaldutako bertsio ofizialak zioen tiroketa batean hil zituztela, baina, bertsio hori gezurtatuta, Guardia Zibilak hil zituela frogatu du Eusko Jaurlaritzak egindako ikerketa batek. Hildakoak omentzeko ekitaldi bat antolatu dute Lekeition ostiralerako. Iñigo Urkullu lehendakariak esan du ebazpena ez duela Gobernu Kontseiluak igorri, horretarako ardura duen balorazio batzordeak baino; erabakia errespetatzen duela adierazi du.

Urte askoan kasua isilpean egon ondoren, 2016ko urriaren 2an Lekeitioko Udalak Gogora institutuari eskatu zion ikerketa bat zabaldu zezala gertatutakoaren gaineko egia azaleratzeko. Bi urte geroago, hildakoen senideek eta Egiari Zor fundazioak Jaurlaritzari errekurtsoa aurkeztu zioten 2016. urtean indarrean jarri zen 107/12 legearen bidez —lege horren xedea da 1960tik 1978ra bitartean «motibazio politikoko indarkeriaren testuinguruan giza eskubideen urraketak jasan dituzten biktimei errekonozimendua eta erreparazioa» ematea—, eta gertatutakoa ikertzeko eskatu zioten. Azterketa luze baten ondoren, ekainean iritsi zitzaien legearen bidez aitortzak emateko sortutako balorazio batzordearen ebazpena.

«Exekuzio arbitrarioaren biktima»

Mujika eta Martinez de Murgia «exekuzio arbitrarioaren biktima» ofizialtzat aitortu ditu ebazpen horrek, eta adierazi du bizitzeko eskubidea urratu ziela Guardia Zibilak. Egiari Zor fundazioak BERRIAri azaldu dionez, gertatutakoa argitzeko, hilketaren egunean han zeuden zenbait lekukoren testigantzak bildu dituzte, eta baita medikuen datuak ere: «Jende askorekin hitz egin dute. Garai hartan gorpuen azterketa egin zuten medikuetako batekin ere lan egin dute, eta hark gordeta zeukan oraindik informazio guztia; kasua oso ondo gogoratzen zuen, gainera».

Lekeitioko Dendari kaleko etxebizitza batean hil zituzten biak; medikuen txostenetan ageri zen Mujikak tiro bakarra zeukala eztarrian, eta lekukoek adierazi dute tiro hura frankotiratzaile batek bota zuela etxearen pareko eraikin batetik, Mujikak balkoiko atea zabaldu zuenean. Martinez de Murgiaren kasuan, berriz, txostenean zehazten da hogei tiro jaso zituela gerriaren inguruan, baina guztiak atzealdetik. Horrek bertsio ofiziala gezurtatzen duela azaldu du Egiari Zor fundazioak: «Tiroketaren teoria baieztatzeko, tiroek gutxienez gorputzeko alde batean egon beharko lukete, eta guztiak atzean daude».

Zerrenda luze baten parte

Mujika eta Martinez de Murgiarena ez ezik, beste dozenaka kasu ere aztertu ditu Jaurlaritzak, eta biktimatzat aitortu dituenekin 46 izeneko zerrenda bat egin du, haien artean sei hildako. Datuak babesteko legea dela eta, ordea, ez du zerrenda plazaratu, baina ebazpenak bidali dizkie senideei. «Senideekin hitz eginda erabaki genuen kasu honek hedapen publiko bat merezi zuela: 50 urteko bertsio ofizial baten gezurraren pisua pairatu behar izan dute», azaldu du Egiari Zor fundazioak.

Horiek horrela, Egiari Zor fundazioak ekitaldi politikoa antolatu du ostiralerako, Egia jakiteko garaia da lelopean, Lekeitioko Dendari kalean duela 50 urte bi etakideak hil zituzten lekuan bertan. 50 urte Xenki eta Murgi plataformarekin batera antolatu dute, eta hildakoen senideak ere bertaratuko dira. Lekeitioko Udalak harrera instituzionala egingo die senideei ekitaldiaren aurretik.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Foro Sozialak antolatutako mahai inguruko partehartzaileak, herenegun, Donostian. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

«Aitortzarako bide bat» zabaldu du Poliziaren Biktimen Balorazio Batzordeak

Julen Aperribai

Poliziaren Biktimen Balorazio Batzordeko presidente Juana Balmasedak biktima horien aitortzan batzordeak egindakoa goretsi du. Lan hori trabatzeko mekanismoak martxan direla ohartarazi du.

EH Baiko kideak, uztailean, kongresuaren aurkezpenean. ©GUILLAUME FAUVEAU

Ezkerreko abertzale guziak biltzeko gai izan nahi du EH Baik

Ekhi Erremundegi Beloki

Bihar eginen du lehen kongresua ezkerreko abertzaleen mugimenduak, eta ondoko urteetarako bide orri politikoa bozkatuko dute. «Parte hartze handia» nabarmendu dute

 ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

«Erronkari heltzeko gogotsu gaude, eta ikasteko gogoz ere bai»

Iosu Alberdi

«Oso pozik egoteko eguna» izan zen atzokoa Usansolo Herria plataformako kideentzat. «Emozioak pil-pilean daude. Negar pila bat egin dugu, besarkada handiak egon dira», adierazi zion BERRIAri Monika Mena (Bilbo, 1980) plataformako bozeramaileak, Bizkaiko Batzar Nagusiek Usansolo Bizkaiko 113. udalerri izendatu berritan.

Azaroaren 11rako Urruñan ezarri zuten pankarta. ©HENRI LEVRERO

«Askatasunaren defentsan» hilak?

Ekhi Erremundegi Beloki

I. mundu gerlako soldaduak «askatasunaren defentsan» hil zirela erran du Filipe Aramendi Urruñako auzapezak, eta pankarta bat jarri zutenen kontra salaketa jartzeko asmoa agertu du. Historiaren ikuspegitik okerra dela erantzun diote.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...