Albistea entzun

Musika

Pharoah Sanders jazz musikaren ikurra hil da

60 urteko ibilbidean, jazz musikaren adar ugari landu zituen saxofoi joleak, eta azken unera arte segitu zuen diskoak grabatzen

Pharoah Sanders, 2013an, Donostian
Pharoah Sanders, 2013an, Donostian Juan Carlos Ruiz / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Mikel Lizarralde -

2022ko irailak 24

Pharoah Sanders saxofoi jotzaile estatubatuarra gaur hil da Los Angelesen (AEB), 81 urterekin eta «bere familiak lagunduta», Luaka Bop zigiluak sare sozialetan jakinarazi duenez. 1960ko hamarkadan hasi zen musika jotzen, New Yorkeko freejazz eszenan, eta bere bizitzaren amaiera arte segitu zuen lanean, hala beste musikarientzat, nola bere proiektu propioak garatuz, baina beti proposamen berriak eta ez-konbentzionalak sortuz. Horren adibidea da iaz Floating Points musikari elektronikoarekin grabatu zuen disko laudatua: Promises.

Pharoah Sanders —Farrel Sanders zen bere benetako izena— 1940an jaio zen Little Rocken (AEB), baina 60ko hamarkadaren hasierarako New Yorkera lekualdatua zen. Berehala nabarmendu zen etxe orratzen hiriburuko jazz eszenan, eta bereziki, jazz aurreratuena bultzatzen zuten giroetan. Hain zuzen ere, han ezagutu zuen Sun Ra, eta azken horrek proposatu zion Pharoah izen artistikoa har zezan.

Lehen urte haietako une inportanteena 1965ean iritsi zitzaion Sanders gazteari, John Coltraneren boskotean sartu zenean. Coltrane 1967an hil zenera arte harekin lan egin zuen, eta besteak beste, Ascension (1965), Om (1965), Kulu Sé Mama (1965) eta Meditations (1965) diskoetan, guztiak urte berean argitaratutakoak, eta guztiak jazzaren kontzeptu tradizionalei izkin egiten zieten lanak. Hain zuzen ere, Sandersen jotzeko modu disonantea ezinbestekoa izan zen Coltraneren azken lan haietan.

Coltrane hil zenean haren alargunarekin, Alice Coltranerekin egin zuen lan, eta berehala segida eman zion bere bakarkako ibilbideari. Bere lan egiteko moduari eta soinuari bizkarra eman gabe: «Soinu iluna daukat», esan zuen elkarrizketa batean. «Gustatzen zait biribiltasuna, sakontasuna eta sentimendua duen soinu ilun hori». Eta gaineratu zuen: «Publikoa bidaia espiritual batera eraman nahi dut. Inarrosi nahi dut, asaldatu nahi dut, gero baretasun sentsazio batekin itzultzeko».

Bere ibilbidean Afrikako eta Indiako musikek ere berebiziko inportantzia izan zuten, eta bere hainbat lanetan bateko zein besteko musikariekin egin zuen lan.

Euskal Herrian ere izan zen Sanders; 2013an Donostiako Jazzaldian jo zuen, eta 2017an Getxo Jazzen.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Nelly Arcan idazle quebectarra (1973-2009). ©ADAM BILINSKI

Luxuaren azpietatik

Itziar Ugarte Irizar

Literatura ikasketak egin artean luxuzko 'scort' lanetan aritu zen Nelly Arcan idazlea, eta garai hartan ikusitakoak garratz aletu zituen 'Puta' bere lehen eleberrian. Euskarara ekarri berri dute.
Michael Jacksonek 24 urte zituen <em>Thriller</em> kaleratu zuenean. ©BERRIA

Pop musika irauli zuen diskoa

Mikel Lizarralde

1982an argitaratu zuen Michael Jacksonek 'Thriller', eta, 40 urte geroago, historian gehien saldutako diskoen artean segitzeaz gain, kantariaren obra nagusia da. Hainbat bitxikeriarekin berrargitaratu berri dute.
 ©NEVER FOR EVER

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...