Albistea entzun

Txile

Moai eskultura erraldoiak hondatu ditu suak Pazko uhartean

«Moaiak erabat kiskalita daude», adierazi dute adituek. Suak erosioa eragin die, kristalizatu eta apurtu duelako haien kanpoko geruza. Dozenaka daude kaltetuta.

Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak.
Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak. Rapa Nuiko Udala Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2022ko urriak 7

Norbaitek apropos pizturiko su batek «kalte konponezinak» eragin dizkie Pazko uharteko (Txile) hainbat moai eskultura misteriotsuri.

«Moaiak erabat kiskalita daude», adierazi du Ariki Tepano ikertzaileak. Harrizkoak dira moaiak, baina suak erosioa eragin die, kristalizatu eta apurtu duelako haien kanpoko geruza. Oraindik ez dute esan zenbat eskulturari eragin dien suak, baina «dozenaka» direla zabaldu dute Txileko hedabideetan. Uhartean, 1.000 inguru daude.

Sua astelehenean piztu zen, eta 104 hektarea inguru kiskali ditu. Gunea itxi egin dute, kalteak aztertu bitartean. Baina uharteko alkate Pedro Edmundsek adierazi duenez, «suteak eragindako kalteak ez du konpontzerik».

Ozeano Barearen erdian dago Pazko uhartea, Rapa Nui, hango hizkuntzan (8.000 biztanle ingurutik, 5.000 bat mintzo dira rapanui hizkuntzan). Planetan jendea bizi den lekuen artean, bakartuenetakoa da uhartea, hau da, gizakiak bizitoki dituen beste edozein lekutik urrunen dagoena. 163 kilometro koadroko uhartea polinesiarrek populatu zuten, 900-1200. urtearen bueltan. 1250 eta 1500 bitartean, uharteko biztanleek, giza buru itxurako buru erraldoiak harrian lantzeari ekin zioten. Haien zibilizazioa galdu egin zen gero, uharteko natur baliabideak agortu zituztelako, hainbat teoriaren arabera.

Txileko prentsak nabarmendu duenez, suhiltzaile eta boluntario faltak zaildu egin zuen sua itzaltzea. Zabaldu zutenez, bi sute zeuden piztuta astearte goizean, eta horietako batek etxeak kiskaltzeko zorian zegoen, eta bestea, moaiak. Bi basozain, eta sei suhiltzaile boluntario baino ez zeuden lanean, eta azken horiek etxeak salbatzea lehenetsi zuten, parketik hamar kilometrora. Salatu dutenez, agintariek suhiltzaileak su sasoian kontratatzen ditu, eta hori urriaren 15ean hasten da (apirilera arte). Beraz, brigada profesionala ez zen lanean ari.

Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak.

Astearte arratsaldean kontrolatutzat eman zuten sua. Agintariek esan dute, apropos piztu zutela sua, larreak garbitzeko lanetan.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Irango protestei elkartasuna adierazteko elkarretaratze bat, joanden azaroan, Australiako Parlamentuaren parean, Canberran. ©LUKAS COCH, EFE

Iranek herritar bat exekutatu du, azken hilabeteetako protestekin lotuta

Gorka Berasategi Otamendi

Kondenatuari —23 urte— estatuko indarren agente bat labanaz zauritzea egotzi diote. Agintari judizial gorenaren esanetan, «aurki» gauzatuko dituzte mobilizazioen harira ezarritako beste heriotza zigor batzuk ere.

Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministro ohia, herrialdeko parlamentuan, joan den azaroaren 15ean. ©ABIR SULTAN, EFE

Netanyahuk gobernua eratzeko akordioa itxi du ultrekin eta muturreko ortodoxoekin

Gorka Berasategi Otamendi

Shas eta Sionismo Erlijiosoa alderdien esku geldituko dira, besteak beste, Barne eta Ogasun ministerioak. Smotrich ultranazionalistak Zisjordaniaren gaineko botere handia pilatuko du.

Ecowaseko ordezkariak eta Gineako junta militarrekoak elkarrekin, iazko irailean Konakryn egin zuten bilera batean. ©STR / EFE

Afrika mendebaldeko estatuek indar militar bat eratuko dute

Gorka Berasategi Otamendi

Ecowasen xedea da egonkortasuna bermatzea estatu kolpeek astindutako eskualde horretan. Maliri, Gineari eta Burkina Fasori eskatu die azkartu dezatela boterea zibilei itzultzeko prozesua

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.