Albistea entzun

Txile

Moai eskultura erraldoiak hondatu ditu suak Pazko uhartean

«Moaiak erabat kiskalita daude», adierazi dute adituek. Suak erosioa eragin die, kristalizatu eta apurtu duelako haien kanpoko geruza. Dozenaka daude kaltetuta.

Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak.
Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak. Rapa Nuiko Udala Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren -

2022ko urriak 7 20:04

Norbaitek apropos pizturiko su batek «kalte konponezinak» eragin dizkie Pazko uharteko (Txile) hainbat moai eskultura misteriotsuri.

«Moaiak erabat kiskalita daude», adierazi du Ariki Tepano ikertzaileak. Harrizkoak dira moaiak, baina suak erosioa eragin die, kristalizatu eta apurtu duelako haien kanpoko geruza. Oraindik ez dute esan zenbat eskulturari eragin dien suak, baina «dozenaka» direla zabaldu dute Txileko hedabideetan. Uhartean, 1.000 inguru daude.

Sua astelehenean piztu zen, eta 104 hektarea inguru kiskali ditu. Gunea itxi egin dute, kalteak aztertu bitartean. Baina uharteko alkate Pedro Edmundsek adierazi duenez, «suteak eragindako kalteak ez du konpontzerik».

Ozeano Barearen erdian dago Pazko uhartea, Rapa Nui, hango hizkuntzan (8.000 biztanle ingurutik, 5.000 bat mintzo dira rapanui hizkuntzan). Planetan jendea bizi den lekuen artean, bakartuenetakoa da uhartea, hau da, gizakiak bizitoki dituen beste edozein lekutik urrunen dagoena. 163 kilometro koadroko uhartea polinesiarrek populatu zuten, 900-1200. urtearen bueltan. 1250 eta 1500 bitartean, uharteko biztanleek, giza buru itxurako buru erraldoiak harrian lantzeari ekin zioten. Haien zibilizazioa galdu egin zen gero, uharteko natur baliabideak agortu zituztelako, hainbat teoriaren arabera.

Txileko prentsak nabarmendu duenez, suhiltzaile eta boluntario faltak zaildu egin zuen sua itzaltzea. Zabaldu zutenez, bi sute zeuden piztuta astearte goizean, eta horietako batek etxeak kiskaltzeko zorian zegoen, eta bestea, moaiak. Bi basozain, eta sei suhiltzaile boluntario baino ez zeuden lanean, eta azken horiek etxeak salbatzea lehenetsi zuten, parketik hamar kilometrora. Salatu dutenez, agintariek suhiltzaileak su sasoian kontratatzen ditu, eta hori urriaren 15ean hasten da (apirilera arte). Beraz, brigada profesionala ez zen lanean ari.

Rano Raraku sumendiaren magalean dauden moaiak kiskali ditu suak.

Astearte arratsaldean kontrolatutzat eman zuten sua. Agintariek esan dute, apropos piztu zutela sua, larreak garbitzeko lanetan.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Alemaniako armadako bi soldadu, ariketa militarrak egiten, urtarrilen, Marienbergen, Alemanian. ©MARTIN DIVISEK / EFE

Alemaniak Leopard 1 tankeak bidaliko ditu Ukrainara

Mikel O. Iribar

‘Süddeutsche Zeitung’-en arabera, Berlinek 88 tanke emango dizkio Kievi. EBko zenbait goi kargudun Ukrainako hiriburuan dira, Zelenskirekin batera.

Italiako Polizia hilik aurkitutako zortzi migratzaileen gorpuak daramatzan ontziaren zain. / ©Concetta Rizzo, EFE

Kostazainek 42 pertsona erreskatatu dituzte Lampedusatik gertu

Arantxa Elizegi Egilegor

Zortzi lagun hilik atera dituzte ontzitik. Erreskatatutako migratzaileen esanetan, hotzez hil ziren. Beste bi desagertutzat jo dituzte.

Montanako zeruan ikusi duten ustezko globo espioia. ©BERRIA

AEBek Txinako ustezko globo espioi bat atzeman dute beren aire eremuan

Berria

Txinak «ez espekulatzeko» eskatu du, baina gertakariak korapilatu egin dezake igandetik aurrera Antony Blinken AEBetako Estatu idazkaria Txinara egitekoa den bi eguneko bisita.

Ukrainako armadako soldaduak, atzo, Kramatorsken, goizaldean Errusiak jaurtitako misilek eragindako hondakinen artean. ©SERGEI XESTAK / EFE

Bruselak ohartarazi dio Ukrainari EBko kide izateko bidea luzea dela

Igor Susaeta

Europako Batzordearen arabera, ez da «esprint bat» talde komunitarioan sartzeko prozesua, «maratoi bat baizik». Kievek berretsi du 2024ko abendurako egon nahi duela batasunean sartzeko prest

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...