Albistea entzun

SUDAN

Sudango krisi politikoa gainditzeko akordioa sinatu dute junta militarrak eta oposizioak

Hitzarmenaren helburuak dira «gobernu zibila» osatzea eta bi urteko epean bozak egitea. Parlamentuko eserlekuen %40 emakumeek beteko dituzte. Estatuko hainbat eragilek itunaren aurkako protestara deitu dute.

Hainbat sudandar, herrialdeko armadaren aurkako protestan, ekainaren 3an, Khartum hiriburuan.
Hainbat sudandar, herrialdeko armadaren aurkako protestan, ekainaren 3an, Khartum hiriburuan. ELA YOKES / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Mikel O. Iribar -

2022ko abenduak 5 15:49

Sudango oposizioko aliantza nagusiak, FCC Askatasunaren eta Aldaketaren Indarrek, eta herrialdea gobernatzen duen junta militarrak akordio bat sinatu dute astelehenean, 2021eko urriko estatu kolpearen ondoren Sudanen piztutako krisiari amaiera emateko eta trantsizioa egiteko. Hala jakinarazi du SUNA Sudango berri agentziak. Presidentearen jauregian egin dute ekitaldia, Khartum hiriburuan, eta zeremonia horretan izan dira, besteak beste, erakunde politikoak eta alderdietako eta sindikatuetako ordezkariak, NBE Nazio Batuen Erakundeko eta Afrikako Batasuneko ordezkariak bertan zirela. Estatuko hainbat eragilek, ordea, protestara deitu dute ituna gaitzesteko, ez baitute uste «oso inklusiboa» denik.

Dokumentuak 27 artikulu jasotzen ditu, eta akordioaren helburua da, besteak beste, «gobernu zibila» osatzea eta konstituzioa egitea, bai eta datozen bi urteetan herrialdea gobernatuko duten erakunde legegileak, betearazleak eta judizialak eratzea eta hautatzea ere, «trantsizio aldia» amaituko duten hauteskunde orokorrak egin aurretik.

Akordio horren punturik nabarmenetako bat da armada gai politikoetatik «erabat desagerraraztea», baita Omar al-Baxir diktadore ohiaren erregimenaren jarraitzaileak ere; boteretik kendu zuten 2019an, eta horrek trantsizio prozesu labur bati bide eman zion, harik eta 2021eko urrian, militar talde bat gobernuaren aurka matxinatu zen arte. Indar amatuek, bestalde, segurtasun eta defentsa kontseiluan ordezkaritza izango dute, lehen ministroa buru dela.

Horrez gain, «biktimentzako justizia lortzeko» mekanismo bat indarrean sartzea ere jasotzen du akordioak, iraultzan eta estatu kolpe militarraren aurkako protestetan Sudango indarrek hil zituzten ehunka manifestariei erreferentzia eginez. Dokumentuaren arabera, parlamentu bat sortzea ere erabaki dute, eta ganberako eserlekuen %40 emakumeek beteko dituzte. Halaber, armada eta inteligentzia zerbitzua ere «erreformatuko» dituzte, «gobernuaren menpe egon daitezen».

Xehab Ibrahim Askatasunaren eta Aldaketaren Indarretako bozeramaileetako batek EFE agentziari esan dionez, beste talde batzuek ere, hala nola Kongresu Nazionalak eta Alderdi Errepublikanoak, itun hori sinatu dute, eta horrek «azken akordio bat» lortzeko bidea erraztuko du; Ibrahimen ustez, abenduaren amaieran sinatuko dute.

Sudango Iparraldeko Herriaren Askapenerako Mugimenduko buru Jasir Armanek Sudan Tribune hedabideari emandako elkarrizketa batean adierazi duenez, alderdi hauek sinatu dute hitzarmena: «FCCk, Al Hadi Idris buru duen Sudango Fronte Iraultzaileak, Herri Kongresuaren Alderdiak, Alderdi Unionista Demokratikoak eta gizarteko zenbait profesionalek eta taldek».

Horrekin lotuta, Armanek adierazi du espero duela preso politikoak aske utziko dituztela akordioaren bitartez. Bada, Sudan Tribun hedabidearen arabera, herrialdeko agintariek jakinarazi dute espetxetik atera dituztela Boterea Deuseztatzeko Batzordeko (ERC) kide Wagdi Salih eta Abdallah Suleiman polizia erretiratua, bi hilabetez atxilotuta egon ondoren.

Ituna sinatu baino ordu batzuk lehenago, FFCk sare sozialetan zabaldutako mezu baten bidez adierazi dute «jarrera argia» dutela: «Sudango prozesu politikoak irtenbide politiko sakon baterako proiektu bat izan behar du, iraultzaren indar guztiek parte har dezaten». Mezu horretan, gainera, ohartarazi dutenez, «Sudani ezarritako edozein prozesuren aurka» jardungo dute, «kosta ahala kosta».

Bestalde, NBEk Sudanen duen misioaren buru Volker Perthes izan da zeremonian hitzaldi bat eman duen lehena, eta galdegin du dokumentu horretan sinatutako artikuluak «arrakastaz betetzea». Halaber, Abdel Fatah al-Burhan Sudango Trantsiziorako Kontseilu Subiranoaren presidentea buru duen junta militarrari eskatu dio «sudandar guztien eskubideak errespetatzeko, etnia, erlijioa eta ideologia politikoak alde batera utzita».

NBEk eta Afrikako Batasunak bitartekaritza lanak egin dituzte junta militarreko eta oposizioko ordezkariak mahaiaren itzulian esertzeko helburuarekin. Estatu kolpearen ondoren, Sudango eragileek elkarrizketa erronda hasi zuten, Afrikako herrialdeak bizi duen krisiari irtenbidea aurkitzeko.

«Ezkutuan» adostutako ituna

Nazioarteak eta Sudango hainbat taldek goratu egin dute junta militarrak eta oposizioak hitzartu duten akordioa. Guztiek, ordea, ez dute begi onez hartu; manifestazioak antolatzen dituzten eragileek itunaren aurkako protestara deitu dute. Haien iritziz, bi aldeek «ezkutuan» negoziatu dute akordioa.

Al-Burhanek 2021eko urriko estatu kolpea gidatu zuen, eta Abdala Hamdok trantsizioko lehen ministroa kargutik kendu zuen. Aurreko junta militarrarekin akordioa lortu eta gero izendatu zuten Hamdok lehen ministro, Al-Baxirren aurkako 2019ko estatu kolpearen ondotik. Al-Burhanek zuzendutako gobernu hark erreforma sozial eta ekonomikoa abian jarri zuen, eta bake akordio bat lortu zuen Darfurko eta herrialdeko beste eremu batzuetako talde matxinoekin.

Hamdok 2021eko azaroan lehen ministro kargura itzuli zen arren, dimisioa eman zuen 2022ko urtarril hasieran, estatu kolpearen aurkako protestetan Sudango indarrek manifestarien kontrako errepresioa salatu ostean; ehunka lagun hil zituzten.

Al-Burhanek uztailean iragarri zuen bide emango ziela alderdiei eta gizarteko erakundeei gobernu berri bat osatzeko. Hala, ziurtatu zuen armadak ez zuela negoziazioetan parte hartuko, eta indar politikoei «elkarrizketak bultzatzeko» eskatu zien, «Sudango herriaren batasuna berrezartzeko». Bide horretan, nazioarteak Al-Burhanek hartutako erabakia txalotu zuen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Zelenski eta Von der Leyen, iazko apirilean, Kieven ©EFE

Ukrainak bi urteko epean sartu nahi du EBn

Igor Susaeta

Erdoganek adierazi duenez, Suediarekin eta Finlandiarekin batera negoziatu beharrean, bakarka negoziatuko du bi herrialde horiek NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko kide bihurtzeari buruz.

Poliziaren indarkeriaren kontrako manifestazio bat, atzo, Atlantan, Georgia estatuko hiriburuan. ©ERIK S. LESSER / EFE

Poliziak Nicholsi eman zion jipoiak protestak piztu ditu AEBetan

Gorka Berasategi Otamendi

Ostiralean publiko egin zituzten bost poliziak gazte afro-amerikarrari eman zioten jipoiaren irudiak. Grabazioetan ikusten denez, bortizki jo zuten, baita aurre egiteko aukerarik ez zuenean ere

Joan den urtarrilaren 26an Boluarteren aurka Liman egindako manifestazio bat. ©EFE

Bozak aurten egiteko, Boluartek konstituzioa erreformatzea planteatuko du

Igor Susaeta

Kongresuak hauteskundeak aurten egitea onartzen ez badu, presidentearen lege proiektuetako baten helburua da urriko bigarren iganderako deitzea.

 ©EMILIA GUTIERREZ / LV

«Ezohiko egoera bat sortu dugu: epaileek iritzia ematen dute guztiaren inguruan»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Espainiako botere judizialak joera erreakzionarioa hartu duela uste du Pedro Vallinek, eta hori ez dela kasualitatea. Azaldu du Espainiako Estatuak bere iraupena arriskuan ikusten badu demokrazia «etsaitzat» eta «mehatxutzat» har dezakeela.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...