Arkeologia

Orain dela 19.000 urteko bisonte baten buruhezurra aurkitu dute Mutrikun

Hautsita zegoen arren, osatu egin dute, eta modu horretan Iberiar Penintsulan 'Bison priscus' aitzinako bisonte espeziaren buruhezur oso bakarra bihurtu da. Europa mendebaldean pieza "ezohikoa eta bakarra" dela esan du Aranzadik.

Bisontearen buruhezurra.
Bisontearen buruhezurra. Argazki Press

Berria -

2011ko urriak 5

Aranzadik orain dela 19.000 urteko estepako bisonte baten buruhezurra aurkitu du Mutrikun (Gipuzkoa). Pedro Castaños Aranzadiko paleontologoak eta Xabier Murelaga EHUko irakasleak jakinarazi dutenez, hautsita zegoen arren, osatu egin dute, eta modu horretan Iberiar Penintsulan aurkitutako bisonte baten buruhezur oso bakarra bihurtu da.

Adituen arabera, arra zen bisontea, Bison priscus espeziekoa. Sima batera erorita hil zen. Espezie hori gaur egungo Amerikako eta Europako bisonteen aitzindaria izan zen. Aranzadiren Munibe taldeko arkeologoek aurkitu zuten 2006an, Kiputz IX izeneko aztarnategian. Castañosek esan duenez pieza "ezohikoa eta bakarra" da, ez Iberiar Penintsulan bakarraik, "baita Europa mendebalde osoan ere".

 

Estepako bisonteak hainbat kobazuloetan margoturik agertzen direnak dira, eta 800 eta 900 kilogramo artean pisatu zitzaketen. Europan eta Asia iparraldean bizi izan ziren, eta neantertalek eta cromagnonek ehizatu zituzten, azken glaziazioan desagertu ziren arte, orain dela 10.000 urte.

Kiputz IX kobazuloan hainbat animalien hezurrak aurkitu ditu Aranzadik, eta Iberiar Penintsulako historiaurreko aztarnategi garrantzitsuenetako bat da horregatik. Kobak sei metroko sakonera du, eta bi metro eta ediko diametroa. Lau urte darama Aranzadik indusketak hor egiten, eta 12.000 fosil baino gehiago aurkitu dituzte, asko osorik. "Gehiago badaude", azaldu du Castañosek, eta esan du hemezortzi bisonteren hezurrak aurkitu dituztela, 23 elur oreinena eta 48 oreinena. Hartz, ahuntz, azeri eta animalia gehiagoren hezurrak ere aurkitu dituzte. Lehoikume baten hezurrak ere aurkitu zituzten.

"Paleontologoek gure ametsak bete direla esan dezakegun une horietako bat da gaurkoa", esan du Castañosek, eta batzuetan "zorteak eta kausalitateak, ondo landuta, horrelako opariak" egiten dituztela gaineratu du.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Sindikatuen protesta, gaur, Donostiako Amara Berriko lehen arretarako zentroan. ©Gorka Rubio / FOKU

«Sakoneko arazoei heltzeko» eskatu diote sindikatuek Osakidetzari

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Azken urteotako murrizketek «osasun publikoaren ahultze kezkagarria» ekarri dutela salatu dute SATSE, ELA, LAB, SME, CCOO, UGT eta ESK sindikatuek lehen arretako zentroetan egindako protestetan. Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak erantzun diete osasun publikoa «sendotzeko konpromisoa benetakoa eta erabatekoa» dutela.

PCR probak, Gurutzetako ospitalean. ©Luis Jauregialtzo, FOKU

Gutxitu egin dira egun bakarrean atzemandako kasuak

Uxue Rey Gorraiz

Beste 793 positibo detektatu dituzte Hegoaldean, aurreko egunean baino 14 gutxiago. Ospitaleratzeek ere behera egin dute: 56 gaixo erietxeratu dituzte azken egunean. Hiru gaixo zendu dira, Nafarroan.

Ikasgela huts bat, artxiboko irudi batean. ©Jon Urbe, FOKU

Jaurlaritzak 80 ikasgela itxi ditu egun bakarrean

Uxue Rey Gorraiz

172 ikasgela daude itxita Araban, Gipuzkoan eta Bizkaian. Guztira 111 ikastetxetan dute eragina itxiera horiek.

Mekanikari bat lanean, iragan apirileko irudi batean. ©Jon Urbe / FOKU

Ekonomia %19,5 jaitsi da bigarren hiruhilekoan, aurreikusi baino pixka bat gutxiago

Imanol Magro Eizmendi

Langabezia datuetan ere arindu egin dira uztailean eginiko aurreikuspenak: %17,2 izan zen tasa

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna