Traumaren arrasto ikusezinak

Aurten, 11 urte beteko dira 2015eko Parisko atentatuak izan zirenetik. Urte hartako azaroaren 13an, iluntasunak estali zuen hiria: eraso bortitzak izan ziren 10. eta 11. barrutietan, Saint-Denisko Stade de France-n eta Ile-de-France eskualdeko beste hainbat tokitan. Gutxienez hiru leherketa, sei tiroketa eta bahiketa bat gertatu ziren Bataclan antzokian; gau bakar batean, bizitza askoren norabidea betiko aldatu zen.

Marie, Arnaud, Caroline, Sebastien, Gregory, Stephane eta David Bataclaneko erasoetatik bizirik atera ziren zazpi pertsona dira. Elkar ezagutzen ez bazuten ere, gau hartatik aurrera adiskidetasun berezi eta sakon bat sortu zen haien artean. Atentatuen gauean, erasotzaileei aurre egin zieten bi ordu baino gehiagoz antzokiko korridore estu batean. Handik hilabete batzuetara, berriro elkartzea erabaki zuten, eta Parisko kafetegi batean lotura hauskor baina funtsezkoa eraiki. Biziraupenak lotura bakar eta hautsezina sortu zuen haien artean, eta ondorengo urteetan beren bizitza berreraikitzeko borrokan jarraitu dute. Bizitza berreskuratzen saiatuko dira, bakoitzak bere erara traumari aurre eginez: erruarekin, amorruarekin, ukazioarekin edo maitatzeko zein bizitzeko beldurrarekin.

Jean-Xavier de Lestrade zinemagile frantziar ezagunak sortua da Des vivants telesaila, eta egileak, egiazkotasunaren aldeko bere ohiko begiradari leial, zauri ikusezin horien bilakaera erakutsiko du. Ez du oihurik egingo; isiltasunetik hitz egiten du.

Hutsuneari arreta jarrita

Beldurraren, morboaren eta gordinkeriaren ikuskizuna alde batera utzita, telesailak ondorengoan jarriko du arreta: hondamendiaren ostean geratzen den hutsunean. Indarkeria berreraiki beharrean, De Lestradek narratiba zatikatu eta barnerakoi bat hautatuko du, ia klinikoa, memorian iltzatutako arrastoak aztertuko dituena. Suspensearen ohiko tresnei uko eginez, trauma osteko estresaren esperientzia ardatz duen kontakizun bat sortuko du. Eta hor dago haren indarra: ez dago katarsi errazik, ezta berehalako salbaziorik ere. Badago, ordea, identitatea berreraikitzeko bide geldo, nekez eta askotan etsigarri bat.

Gidoiak —De Lestradek berak eta Antoine Lacomblezek sinatua— oreka fin bat lortuko du: gertatutakoaren oihartzuna, eguneroko bizitzaren arrakalak eta minaren adierazpen isila uztartuko ditu. Hitzen artean, askotan, isiltasunak berak hitz egiten du. Alde horretatik, Des vivants-ek zorroztasun ia dokumentala duela esan daiteke. Trauma konplexu baten sintomak —insomnioa, saihestea, bizirik iraun duenaren errua— zehaztasunez eta errespetuz irudikatuko dira, eta, horri esker, fikzio izatetik harago, tresna pedagogiko gisa ere balioko du.

Aktoreen lana ere bide beretik doa. Soiltasunean oinarritutako interpretazioak dira, keinu txikietan eta begiradetan eraikiak. Ez dute oihurik egiten; mina isilean transmititzen dute, gehiegikeriarik eta sentimentalismorik gabe.

Telesailak Jean-Xavier de Lestraderen ibilbidearen bilakaera berretsiko du —haren aurreko lanak ikusi ez dituzten ikusleentzat, Sambre eta The Staircase ikustea biziki gomendagarria da—, eta gure garaiko indarkeriaren kronista finenetako bat dela agerian utzi. Aurretik gizartearen arrakalak arakatu bazituen, oraingoan oroimenaren eta biziraupenaren lurralde lausora hurbilduko du ikuslea.

Des vivants ez da telesail erosoa. Ez du kontsolamendu errazik eskainiko. Aitzitik, esperientzia zorrotza izango da, ikuslea egia deseroso baten aurrean jarriko duena: bizirautea ez dela beti bizitzea. Eta batzuetan, zarata guztia isildu denean, orduan hasten dela benetako drama.