Azken urteotan, Bizkaia turismoko titanen itzalpetik atera da, beste ikuspegi batetik hasi baita bidaiariak erakartzen. Munduaren begiek Bilboren titanio distiratsuari erreparatzen dioten bitartean, aldaketa isil baina sendo bat gertatzen ari da euskal lurraldean, turismo arduratsu eta jasangarriaren erreferente bihurtu den lurraldean. Jendetzatik eta klixeetatik urrun, Bizkaiak benetako esperientziak, bizitako memoriak eta pertsonak eta lurraldea erdigunean jartzen dituen turismo birsortzailearen eredua bilatzen dituzten bidaiariak gonbidatzen ditu.
Fenomenoa ez da kasualitatea. Turismoaren eraldaketa globalaren testuinguruan, Bizkaiak turismo masiboaren inertziari ez jarraitzea erabaki zuen. Kontua ez zen haztea hazteagatik, baizik eta zer nolako tokia izan nahi zuen aukeratzea. Hori azpimarratu du Sonia Perez Ezquerrak, Bizkaiko Foru Aldundiko Turismoko foru diputatuak, eta paradigma-aldaketa duela hiru urte hasi zela nabarmendu du, iraunkortasunaren, irisgarritasunaren eta lurralde-kohesioaren aldeko apustu irmoarekin. «Kontua ez da bisitari gehiago erakartzea bakarrik. Turismoak hobetzen, biziberritzen eta birsortzen lagundu dezan nahi dugu».
Turismo ‘slow’ eta birsortzailearen eredua
Ikuspegi horrek turismo birsortzailearen abangoardian jarri du Bizkaia. Gehiegizko kantitatea aukeratu duten beste toki batzuetan ez bezala, Bizkaiak hazkunde lasaia baina irmoa aukeratu du, lurraldeari kentzen diona baino gehiago itzultzea helburu duen estrategiaz. Ofizialki onartutako birsorkuntza-estrategia turistiko baten bidez, Espainiako estatuko lehen helmuga gisa finkatu da, eta ondarea zaintzeaz gain, tokiko komunitateak indartu eta ingurunea errespetatu nahi du.
Gainera, turismo irisgarria azpimarratuta, Bizkaia esperientzia turistikoa inklusiboa izaten saiatu da, ez bakarrik fisikoki, baita termino kognitibo, sozial eta kulturaletan ere. Eta, modu naturalean, lurraldea protagonismoa hartzen joan da agertoki globalean. Pluribus telesailean, adibidez, Bizkaiaren edertasuna eta benetakotasuna munduari erakutsi zitzaizkion, tradizionaltasunak modernoarekin topo egiten duen eta turismoa kultura ulertzeko zubi bihurtzen den leku gisa kokatuz. Eredu honen arrakastaren adibide garbia Bizkaiko txakolinaren gorakada da. Ardo hau, lehen nahiko ezezaguna zen lurralde honetatik kanpo, eta munduko sofistikatuenetako eta estimatuenetako bat bihurtu da. Txakolinaren Ibilbideak sortzea funtsezkoa izan da enoturismoa, paisaia eta tokiko kultura esperientzia paregabe batean integratzeko. Bizkaira hurbiltzen diren bidaiariek, ardo paregabeaz gozatzeaz gain, berezia egiten duten istorio eta tradizioekin bat egiten dute.
Esperientzia liluragarriak
Azalekoa izatetik haratago doazen produktu turistiko horiek dira Bizkaia turismo arduratsuaren abangoardian jartzen dutenak. Agertokiak saldu beharrean, kide izatea eskaintzea da helburua, lurraldea barrutik ulertzera gonbidatzea. Kontua ez da kontsumitzea, baizik eta iraungo duen esperientzia bat bizitzea.
Hala ere, Bizkaia ez da soilik mendia eta natura. Lurraldeak ere industria-historiari eta langile-mugimenduari lotutako nortasun sakona du, eta lantegietan, auzoetan eta sutan landutako paisaietan arnasten da. Bizkaia Espainiako Industria Iraultza sortzen ikusi zuen leku bat da, bere paisaia eraldatu zuen lurraldea, Europako industria ahaltsuenetako bati bide emateko. Nerbioi ibaiaren ezkerraldeko tximinietatik eta tailerretatik, edo bertako meatze-eremutik, ontziola eta siderurgia handiak jaio ziren tokitik, langileen nortasuna sortu zen, eta horrek betiko markatu du bertako jendearen bizitza. Hemen, Bizkaian, lanaren eta ahaleginaren historia txoko bakoitzean islatzen da. Eta ondare industrial horri egindako omenaldi batean, Bizkaiak jakin izan du ondare hori proposamen turistiko paregabe bihurtzen. Iron River Ibilbideek, adibidez, antzinako paisaia industrialak bisitatzera gonbidatzen dituzte bisitariak. Paisaia horiek, alde batera utzi beharrean, benetako museo bihurtu dira aire zabalean, eta historia eta oraina uztartzen dira bertan. Ekimen hau Bizkaiak bere memoria produktiboa berreskuratzeko eta modu berritzailean kontatzeko egin duen apustuaren giltzarrietako bat da, faktoria zaharrak balio turistiko handiko kultura eta hezkuntza gune bihurtuz.
Iron River Ibilbideak jarraitzen dituzten bidaiariak eskualdeko iragan industriala ezagutarazteaz gain, murgildu egiten dira Bizkaia gaur egun ezagutzen dugun bezala modelatu zuten lantegi handietan bizi eta lan egin zuten familien borroka, langile erreibindikazio eta borroka istorioekin ere lotzen dituen ibilbide batean.
Arima duen tokia
Bizkaiaren arrakasta ez da kasualitatea izan, ezta marketin-kanpaina baten emaitza ere. Bere eredua lankidetzan, koherentzian eta iraunkortasunaren aldeko apustu politiko argian oinarritzen da. Eta emaitzak berehala etorri dira. Duela gutxi, Bizkaiak Fitur nazioarteko turismo azokaren Helmuga Arduratsu eta Iraunkorrenaren Saria jaso du, inpaktu txikiko baina balio kultural, sozial eta ekonomiko handiko turismoarekin duen konpromisoa berresten duen saria. Destino Accesible (helmuga irisgarria) bezala ere saritu dute. Eta bere Marketing en Redes kanpaina (marketina sareetan) 2025eko sustapen instituzional onena izan zen.
«Eredu hau lurraldeko eragile guztien adostasunaren eta lankidetzaren gainean eraiki da, tokiko ekoizleetatik hasi eta erakunde publikoetaraino», Perez Ezquerraren hitzetan. Eredu hori eraginkorra izateaz gain, legitimoa ere bada, sektorearekin eta tokiko komunitateekin etengabeko elkarrizketan garatu delako, Bizkaia arima duen toki bihurtuz, aukera erakargarria masa eta esperientzia artifizialetatik ihes egiten duten bidaiarientzat.
Gaur egun, Bizkaia modako leku bat da, baina ez joerei jarraitzeagatik, sortzeagatik baizik. Bere turismoa ez da kantitatean oinarritzen, kalitatean baizik, benetakotasunean. Bizkaira bidaiatzea, zentzu askotan, turismoaren homogeneizazioari aurre egiteko ekintza da. Masa-turismoa bilatzen ez duen bidaiariarentzat da, historia arnasten duen leku bat da, bere tradizioak eta etorkizuna aldi berean zaintzen dituena. Eskualdeak ulertu du turista modernoa erakartzeko paisaia politak baino zerbait gehiago eskaini behar duela: ondare bat eskaini behar du.
Ikuspegi hori balioztatu dute turistek, profesionalek eta sektoreko adituek, eta Bizkaian turismoaren etorkizuna zer izan daitekeen erakusten duen adibide bat ikusi dute. Turismo hori ez da soilik industria ekonomikoa, baizik eta eraldaketarako tresna positiboa lurraldearentzat eta biztanleentzat.
Bizkaiak ez du bere eredu turistikoa bakarrik aldatu; eredu estandar bihurtu du. Hazkunde patxadatsu baina irmo horrek, benetakotasunean, irisgarritasunean eta jasangarritasunean oinarritua, Bizkaia leku ezin hobea bihurtu du bidaiariarentzat, eta, aurreikus daitekeena bilatu beharrean, zerbait gehiago irrikatu du: nortasuna, asmoa eta etorkizuna partekatzen dituen leku bat. Beraz, bidaiari arduratsua eta desberdina bazara, Bizkaia zain duzu. Ez promes hutsekin, baizik eta bere burua berrasmatzen duen baina nor den inoiz ahazten ez duen lurralde baten parte sentiaraziko zaituen esperientziarekin.
