«Nire etxetik lau aldiz pasatu dira, mehatxu gutunak emateko edo sinpleki haien presentzia adierazteko. Gure kide batzuk jendarmeriarat joan behar izan dira deklaratzera eta batzuk jadanik epaiketako data badute. Epaiak iraila eta abendua bitarte iraganen dira» adierazi du Olivier Doihenart Arbonako laborariak eta Libre kolektiboko laborariak. Hain zuzen ere, dermatosi nodular kutsakorraren aurka kabalak txertatu ez dituzten laborariek errepresio jasaten ari direla salatu dute kolektiboko kideek. Bestalde, azken hilabeteetan haien jarduera oztopatzea eta eskualdeko hiltegi publikoetako sarrera ukatua zaiela erran dute. Hori guzia salatzeko, Ortzaizen (Nafarroa Beherea) antolatu dute bazkaria, igandean.
Bazkariaz gain mintzaldi bat eginen dute. Hiru hizlari gomitatu dituzte horretarako: Diane Protat, Parisko abokatu bat. Hark kolektiboko laborari batzuk defendituko ditu epaiketetan. Bestetik, Christelle Record txertaketa bortxatua jasan zuen laboraria. Eta, azkenik, Ekuadoreko komunitate indigena bateko Mama Adelina Rogel sendagilea.
Izan ere, kolektiboko laborarien kexa Record Okzitaniako Ariege departamenduko Libre kolektiboko kidearen behi-tropa bortxaz txertatzean oinarritzen da. Duela hilabete batzuk 130 jendarme joan zitzaizkion etxaldera behiak txertatzeko tartean prefeta bertan zegoela. Operazio polizialak oihartzun handia ukan zuen nazioartean. Ukan zituen kritikak ere ugariak izan ziren eta beraz txertatze metodo hori erabiltzea gelditu zuten.
Kolektiboaren nondik norakoak
Libre kolektiboa urtarrilean sortu zen, Ipar Euskal Herriko eta Okzitaniako laborariez osaturik Frantziako administrazioak inposaturiko hainbat lege salatzeko. Batetik, behiek pairatzen duten eritasunaren aurka plantan ezarri dituzten behi hiltzeak salatzeko eta, bestetik, bortxatutako txertaketak salatzeko.
Dermatosi nodular kutsakorra behiei eragiten dien eritasuna da. Eritasunak ez du gizakiarengan eraginik ez baita transmititzen kutsatutako behiekin kontaktuan egoteagatik, ezta kutsatutako behietatik eratorritako produktuak kontsumitzeagatik ere.
Gaitzak dituen ondorioak Frantzia mailan zientifikoki ez dira neurtzen ahal behi tropa batean behi bat sintomekin agertu orduko administrazioak tropa guztia hiltzen baitu. Hala ere, badira zonbait etxalde behien hiltzearen kontrako erresistentzia mugimendu bat egin dutenak. Hamabi egun iraun ditu erresistentzia luzeenak. Kasu gehienetan eri ziren behiak haien baitarik sendatu ziren. Doihenartek gehitu duenez, beste lurralde batzuetako datuak harturik, eri diren behien heriotz tasa %1ekoa da, eta behien %10ak sintomak pairatzen ditu. «Bestela esanda, hamar behietatik bederatzik ez dute sintomarik pairatzen». Gainera, txertoa «produktu komertzial bat da» dela salatu du.
«Kasu frankotan esne apaltze bat gertatu da, txertoa egin den lekuan behien lepoa hanpatua ikusi dugu. Horrez gain, zonbait etxaldetan behiak hil dira txertoagatik, eta batzuk hiltegira bidaltzerakoan haragia bota behar izan da txarra baitzen»
OLIVIER DOIHENART Libre kolektiboko kidea
Eritasuna berria da, beraz ez dira oraindik txertoarengan egindako ikerketa guztiak burutu. Hortaz, egun oraindik ikerketa fasean kokatzen da txertoa eta beraz ez du merkaturatzeko baimenik. Erabilpenerako behin behineko baimen baten bitartez inposatzen da. Hau da, txertoari epe bat ematen zaio egin gabe diren ikerketen bitartean, eta beraz, haren derrigortasuna abenduak 31a arte luzatu zuen administrazioak, uztailean. Luzapen horren arrazoiak ez ezik Pirinio Atlantikoetako Prefeturak ez du beste azalpenik eman eritasunari buruz, nahiz BERRIA behin eta berriz harremanetan sartu den Frantziako Estatuko zerbitzuekin.
Jakina da, ordea, Frantziako Laborantza Ministerioak txertoak bazter ondoriorik ez duela adierazi du. Doihenartek berriz, txertoak albo ondorioak izan ditzakeela azaldu du: «Hemen gure lurraldean ditugun kasu batzuei doakionez, bazter ondorio guti izan dituzte. Aldiz, kasu frankotan esne apaltze bat gertatu da, txertoa egin den lekuan behien lepoa hanpatua ikusi dugu. Horrez gain, zonbait etxaldetan behiak hil dira txertoagatik, eta batzuk hiltegira bidaltzerakoan haragia bota behar izan da txarra baitzen».
Hartutako neurriak
Eritasuna joan den urte bukaeran zabaltzen hasi zenez geroztik Frantziako Laborantza Ministerioak hiru neurri nagusi hartu ditu eritasunari aurre egiteko: eritasuna goiz identifikatzeko laborariek haien behien osasun egoeraren jarraipen azkarra egitea galdegiten zaie. Eritasuna behi tropa batean agertuz gero, behi tropa guzia hiltzeko eta eremua husteko agindua ematen zaie. Azkenik, arautua den eremu geografikoetan txertaketa masiboa agindu dezakete.
Gaixotasuna Hego Euskal Herrira ere edatu zen, baina dagoeneko altxatu dituzte debeku nagusiak, eta amaitu dute txertaketa kanpaina. Urtarrilean azoketan murrizketak ezartzea erabaki zuten eta beraz, kabalak mugitzeko baldintzak gogortu zituzten. Eritasunaren bilakaera ona ikusirik, duela aste gutxi neurriak malgutzea erabaki zuten Eusko Jaurlaritzak eta foru aldundiek. Hala ere, neurri batzuek indarrean segitzen dute. Kabalen mugimendu guztietan nahitaezkoa da garraio ibilgailuak eta animaliak garbitu eta desinfektatzea. Horrekin batera zaintza eta osasun kontrolekin segituko dute.
