Martxoaren 17an kalean beste hitzordu bat izango dugu. Ez da deialdi bat gehiago. Soldata iristen ez denean duintasuna antolatzen delako, irtengo gara. Greba hau erabaki politikoen metaketari emandako erantzun kolektiboa da, babes zabala duten —gutxieneko pentsioei edo gutxieneko soldata propio bati buruzko herri ekimen legegileak, adibidez— eta Hegoaldean ehunka mila pertsonak babestu dituzten eskaera sozialei eta gobernariek muzin egin dietenak. Ukazio instituzionalaren aurrean, duintasuna, hitza hartu, eta ekintza kolektibo bihurtzen da.
Duintasuna ez da negoziagarria, eta bizitzea —ez bizirautea bakarrik— ahalbidetuko diguten soldatak jasotzea eskubidea da, ez pribilegioa. Ikuspegi ekosozialista batetik, duintasuna ezin da justizia sozialetik eta planetaren mugen errespetutik aldendu. Ez dago bizitza duinik enplegu prekarioetan, ezta lurralde degradatuetan ere. Ez dago trantsizio ekosozialik posible miseriazko soldaten, bizitza agortuen eta sakrifizio guneen gainean eraikitzen bada.
LGS-ren (lanbide arteko gutxieneko soldata) azken igoerak bizitza duinak bermatzetik oso urrun daude oraindik, etxebizitzaren, energiaren edo elikaduraren kostuagatik berehala baliogabetuak. Gutxieneko soldatarekin gaizki bizitzeak esan nahi du diru-sarreren zati neurrigabe bat gure berezko ekodependentziak (naturarekiko dependentzia) eta interdependentziak (beste pertsonekiko dependentzia) eragindako oinarrizko gastuetara bideratzea. Gutxieneko soldata batez besteko soldataren %60 izatea gomendatzen du Europak, eta horrek Euskal Herrian 1.600 euro ekarriko lituzke.
Hala ere, arazoa ez da bakarrik zenbat kobratzen den, baizik eta zein eredu ekonomikotan lan egiten dugun. Soldata duina ezinbesteko baldintza materiala da segurtasun falta ekonomikotik ihes egiteko. Egiturazko lan-prekaritateak —behin-behinekotasuna, azpikontratazioa, soldata arrakala—, pobretzeaz gain, bizitza planifikatzea, zaintzea, komunitatean parte hartzea eta alternatibak eraikitzea eragozten ditu.
Gaur egun soldatez hitz egitea, gainera, krisi ekosozialaz, globalaz eta lokalaz hitz egitea da. Etxebizitzaren krisia larriagotu egiten da diru-sarrerak iristen ez direnean, kontrolik gabeko turismoa bultzatzen da —gutxi batzuei bakarrik egiten die mesede—, eta lurraldea espekulazioaren zerbitzura jartzen da. Lan ezbeharren kopurua krudelki hazten ari da sektore prekarizatuenetan. Erosteko ahalmenaren galerak bizitza komunitarioa eta lotura sozialak ahultzen ditu, bereziki sektore ahulenen artean. Inflazioak, pobrezia energetikoak, osasun eta hezkuntza publikoen hondatzeak indar handiagoz kolpatzen ditu gutxien dutenak. Pentsiodunen edo mendekotasuna duten pertsonen eskaerak —gizarte-laguntzako politika publikorik ez dagoen testuinguru batean— zainketen krisi larri batetik sortzen dira, milaka emakumeren sakrifizioak ia arindu ez duen krisi batetik, haietako asko migratzaileak baitira. Megaproiektuak, lankidetza publiko-pribatu tranpatitik saltzen dizkigutenak, turismoari, mugikortasunari edo energiari lotuak, irtenbide berde gisa aurkezten dira, baina pertsonen eta naturaren erauzketa esplotatzailea erreproduzitzen dute. Ekosozialismoak ideia sinple bezain erradikala planteatzen du: ezin da bizitza duin bat mantendu bere oinarri materialak hondatzen dituen ekonomia batean.
Greba benetako eta zilegizko presio tresna da. Batzen den ahots bakoitzak mezua anplifikatzen du: «Hobeto bizi nahi dugu, ez gehiago produzitu edozein preziotan». Parte hartzen dutenen ahotsen aniztasuna da haien indarrik handiena
Horregatik, greba honek soldaten aldarrikapena gainditzen du. Jokoan dagoena proiektu kolektibo baten aukera da, bizitza erdigunean jarriko duena, nahikotasunean, zainketetan eta lankidetzan oinarritua. Arpilaketaren ekonomia baten zentralitatearen aurrean, bizitzaren zentralitatea. Krisien indibidualizazioaren aurrean, komuna dena: zerbitzu publiko indartsuak, zentzu sozial eta ekologikodun enplegua, eta komunitate bizi eta inklusiboak, inor atzean utziko ez dutenak.
Greba, berez, demokrazia zuzenaren ariketa da. Tresna izan behar du kolektiboki erabakitzeko zein lan diren ekosozialki baliagarriak, zer ulertzen dugun aberastasunaz eta zer merezi duen zaintzea. Duintasuna antolatzen denean, posible denaren eremua zabaltzen da.
Martxoaren 17an jokoan dagoena, ulertzen dugu, nominetatik harago doa. Gure indarra borroka asko eta askotarikoen artikulazioan datza: sindikalismoa, feminismoa, ekologismoa, antimilitarismoa, migrazio eskubidea, pentsiodunak, gazteak, arlo publikoko langileak, garraiokoak, auzo eta zaintza sareak... Ekosozialismoak esparru komun gisa jokatzen du hemen, justizia soziala eta iraunkortasun ekologikoa lotzeko gai. Kontua ez da matxinatzea bakarrik, baizik eta botere herrikoia eraikitzea eredu produktibo eta erreproduktiboa eraldatzeko, erantzukizun instituzionalak adieraziz eta politika eraldatzaile ausartak eskatuz.
Greba benetako eta zilegizko presio tresna da. Batzen den ahots bakoitzak mezua anplifikatzen du: «Hobeto bizi nahi dugu, ez gehiago produzitu edozein preziotan». Parte hartzen dutenen ahotsen aniztasuna —gazteak, familiak, langile prekarioak, ikasleak, langabeak, pentsiodunak, migratzaileak, kolektibo zaurgarriak, auzoak eta herriak— da haien indarrik handiena.
Grebarekin bat egitea, deialdietara joatea, tokiko batzorde eta asanbladetan parte hartzea edo horien arrazoiak zabaldu eta azaltzea, inplikatzeko modu osagarriak dira. Gertutik antolatzea funtsezkoa da prozesuari eusteko.
Martxoaren 17a pauso bat da, ez helmuga. Elkar ezagutzeko eta ezagutzeko eguna da, bakarrik ez gaudela egiaztatzeko eguna. Sarea josten jarraitzeko eta alternatiba ekosozial justu eta duina eraikitzeko gonbita. Duintasuna ez baita eskean ibiltzen: antolatu eta konkistatu egiten da.
