Gaur San Sebastian eguna dela aprobetxatuta, Donostiak zinemarekin duen harreman estuaz hitz egin nahi dut. Edo, behintzat, horretan saiatu; izan ere, zinema eta Donostia aipatzen direnean, erraz nahasten ditugu glamourra eta tapiz gorriak. Baina atzean badago beste zerbait ere. Euskal zinemaren bilakaera, azken batean, etengabeko tentsio baten emaitza izan da: oztopo politiko, linguistiko eta industrial handien gainetik, pixkanaka identitate propioa eta sendotasuna eraiki dituen zinemagintza batena.
XXI. mendearen hasieratik, eta bereziki azken urteetan, euskal zinemak jauzi nabarmena egin du: euskararen presentzia, generoen aniztasuna eta nazioarteko aitortza gero eta handiagoa lortu du, bai zinema-jaialdietan bai plataforma digitalen bidez. Hala ere, arrakasta horrek ez du babes publikoaren beharra ezabatzen; zinema arte kolektiboa den aldetik, ezinbestekoa da erakundeen arteko koordinazioa eta ondarearen kontserbazioa bermatzea.
Testuinguru horretan, Donostiak funtsezko papera izan du euskal zinemaren garapenean, bai sinbolikoki bai egituraz. Hiria oso goizetik agertu zen zinemaren historian, Lumiere anaien lehen filmatzeekin lotutako iruditerian bertan, eta horrek hasieratik kokatu zuen zinema modernitatearen eta kosmopolitismoaren seinale gisa. Geroztik, Donostiako Zinemaldiak nazioarteko leiho nagusia eskaini dio euskal zinemari.
Baina erakusleihoaz harago, funtsezkoa izan da hirian sortu eta finkatutako azpiegitura instituzional eta kulturalen pisua ere: Euskadiko Filmategia, Elias Querejeta Zine Eskola, Tabakalera edota Donostia Kultura, besteak beste, zinema ez soilik erakutsi, baizik eta pentsatu, landu eta transmititzeko espazioak dira.
Zer esanik ez Donostian jaiotako edo hiriarekin lotura estua duzuen artistez eta zinemagileez: zuen lanek erakusten dute zinema ez dela soilik ikusten den zerbait, baizik eta egiten, pentsatzen eta partekatzen den imajinario bat. Ez zait denak aipatzeko lekurik geratzen, baina badakizue nortzuk zareten. Amaitzeko, euskararen presentzia handiagoa aldarrikatzen dut, euskal zinemak aspaldi erakutsi baitu gure hizkuntzan badagoela zer kontatu eta nola kontatu.
