Altzuzako Jorge Oteiza Fundazio Museoak 23 urteko bidea egina du. Contemporanea fundazioaren Kulturaren Behatokiak Nafarroako Kulturaren Intsignia eman dio, iaz herrialdeko kultur erakunderik nabarmenena izan baitzen. Danok Oteiza komunitatea da museoak abian jarri duen azken proiektua, eta hartaz eta bertzez aritu da Gregorio Diaz Ereño zuzendaria (Barakaldo, Bizkaia, 1959).
Ongi ari zaretela erakusten du sariak?
Poztekoa da, egindako lana aitortzen duelako, eta balioa ematen diolako kulturari, arlo guztietan. Sari hagitz garrantzitsua da guretzat, eta kontent gaude.
Bukatu berri dena urte garrantzitsua izan da zuentzat?
Bai; izan ere, museoko arlo guztietan egin dugun ohiko lanaz gain, guretzat hagitz berezia den proiektu bat martxan jarri genuen urriaren 21ean, Jorge Oteiza jaio zen egunean.
Danok Oteiza komunitateaz ari zara. Zer helbururekin sortu duzue?
Azken urteak proiektu hori mamitzen eman ditugu. Asmoa da komunitate bat sortzea, eta museoak izan dezakeen eragina zabaltzen jarraitzea; gizartearen arlo guztietara ailegatu nahi dugu, eta herritarrak izatea Jorge Oteiza fundazio museoak egin nahi duen lanaren eragile ere. XX. mendeko pentsalari handienetako bat izan zen Oteiza, eta bere obra gizarte osoaren esku egotea nahi zuen. Hori izan da gure oinarria beti, eta horixe da komunitatearen helburua ere.
«Saria poztekoa da, egindako lana aitortzen duelako, eta balioa ematen diolako kulturari, arlo guztietan»
Uste duzu egungo gazteek Oteiza ongi ezagutzen dutela?
Artista gazte anitzek bai. Artista gazte anitzekin egiten dugu lan. Gazteek Oteiza ezagutu nahi dute, eta hark sortzaile gisa ezagutu zuen askatasun erabatekoan murgildu. Bertzalde, sare sozialen bidez ere saiatzen gara gazteengana heltzen. Aurten, gainera, Asisko Urmenetarekin batera, eleberri grafiko bat eginen dugu, gazteek Oteiza ezagut dezaten. Halere, Oteizaz ari garenean, uste dut belaunaldiak desagertu egiten direla: artista oso-osorik da bertzeak aktibatzeko eta eraldatzeko ahala duena.
Museoan haurrentzat propio prestatutako jarduerak badituzue.
Nor da haur bat baino askeago? Ez du gauza bat edo bertze bat probatzeko beldurrik. Gure hezkuntza programa museoaren oinarri nagusietako bat izan da hasieratik. Berritzaile izaten saiatu gara beti, Oteizak harreman estua izan baitzuen bere garaiko teoria pedagogikoekin. Eskolak, familiak eta behar bereziak dituzten kolektiboak hartzen ditugu, zuzenean parte har dezaten gure egunerokoan.
Probatu, esperimentatu. Hori izan zen Oteizaren ardatzetako bat, ezta?
Esperimentatzea sustatu nahi dugu. Eta horrekin batera, gogoeta kritikoa. Kulturaren arloan ezinbertzekoa da gogoeta kritiko hori.
Are gehiago, gaur egun?
Bai, zalantzarik gabe. Hagitz garrantzitsua da doktrinamendu oro bazter uztea, eta kritika sortzea. Kritikak oinarri sendo bat badu, eta gogoetak eragin badu, eraikitzailea izanen da. Gisa horretako kritikak dira gizartea aurrera eramaten dutenak. Guk eragile dinamizatzaile bat izan nahi dugu Nafarroan, bai eta hemendik kanpo ere.
Landa eremutik eragin?
Bai, hori baita gure bereizgarrietako bat: landa eremuko museo bat gara, hiritik urrun. Oteizak hori nahi zuen, deszentralizazioa baitzuen helburu kulturaren arloan. Hark hemen nahi zuen bere museoa, eta hemen sortzen da artistaren eta haren obraren arteko solasaldi bat. Saenz de Oizaren eraikin zoragarriak berezi bilakatzen du Oteiza ezagutzeko esperientzia, aukera ematen baitu lasai egoteko. Inguruan jendea egon arren, isiltasuna da nagusi hemen. Eta isiltasuna behar dugu, gaur egungo gizartean sortzen den zaratatik urrun.
«Oteizak Altzuzan nahi zuen museoa, eta hemen sortzen da artistaren eta haren obraren arteko solasaldi bat»
Altzuzatik hurbil bada bertze arte zentro bat, hiritik urrun hura ere: Uharteko Arte Garaikidearen Zentroa. Garrantzitsua da zuen arteko elkarlana?
Uharteko zentroarekin hagitz harreman estua dugu aspalditik; ez bakarrik haiekin, bertze erakunde anitzekin ere bai. Garbi dugu horrela izan behar duela. Inor ez da irla bat, ez dugu bakartuta lan egiten; nork bere indarrak eta bereizgarriak erabili behar ditu, baina bertzeekin egiten diren lanak eta elkar osatzeko ditugunak bazter utzi gabe. Denon artean aurrera egitea da kontua, denok baikara beharrezko kultura oinarrizko balio gisa sustatzeko behar diren sinergiak bultzatzeko.
Oteiza museoak 23 urte beteko ditu maiatzean. Proiektu sendoa da zuena; aurrera begira, zer asmo duzue?
Gure museoaren oinarriak markatzen du aurrera begirako gure bidea, Oteizaren arlo guztietako lana ezagutzea, ikertzea eta zabaltzea baita gure zeregina. Askotarikoa da lan hori, eta askotarikoak dira gure zeregin hori betetzeko garatzen ditugun proiektuak. Aurrera segitzea da kontua. Oteizarentzat funtsezkoa zen esperimentatzea, eta guretzat ere bai. Esperimentatzen segitzen dugu. Oteiza denona dela oroitu nahi dut, eta oinarri horrekin sortu dugula Danok Oteiza komunitatea, nahi duenak bat egin dezan.
