Albistea entzun

47. Durangoko Euskal Liburu eta Disko Azoka

«Gaia konplexuegia dela dioenaren xedea gaiaz ez hitz egitea izaten da»

Hedoi Etxartek 'Sinplistak' poema liburu «panfletario» eta «manikeoa» kaleratu du

Argitaratu duen lana «intelektuala» dela adierazi du egileak,«gizakiaren askapena nahi duen oro intelektuala delako»
Hedoi Etxarte, atzo, Donostian.
Hedoi Etxarte, atzo, Donostian. JON URBE / ARGAZKI PRESS

Juan Luis Zabala -

2012ko azaroak 23 - Donostia

«Sinplistak da liburu panfletario bat», adierazi zuen Hedoi Etxartek atzo Donostian, Sinplistak (Susa) aurkeztean, bere bigarren poema liburua. «Sinplistak da liburu manikeo bat», esan zuen pixka bat geroxeago. «Gaia konplexuegia dela dioenaren helburua normalki izaten delako gaiari buruz ez hitz egitea. Sinplistak da liburu bat gorroto dituena turista iritzi-emaileak; politikari buruz politikan aritu gabe iritzia eman nahi duten horien aurkakoa; Sinplistak dago osatuta karikaturaz. Dago jende histrionikoa, desplazatua, jende arrunta, hori delako gaur egun interesgarriena dena».

Argudioen sinpletasuna demagogiarekin nahasteak, gaiak konplexuak direla eta ertz asko dituztela esateak, erabateko zuzentasun ideologikoa bilatzeak edo eskatzeak… asko zabaldu diren jokabide politikoki zuzen batzuek, Etxarteren ustez, arazoen, injustizien eta gehiegikerien kontrako erreakzioak eragozten dituzte maiz askotan. Liburuan istorio asko kontatzen eta gai asko jorratzen baditu ere, ideia hori da Sinplistak liburuan nagusitzen direnetako bat, izenburuan ere isla argia izateaz gain.

Ikuspegi horrekin bat datorren honako adierazpen honekin hasi zuen liburuaren aurkezpeneko bere agerraldia poetak: «Artea eta propaganda gauza bera dira. Ni ez naiz takigrafo bat. Ez noa grebara ikustera mobilizazioa egoki garatzen den. Ez ditut langileak entzuten, ez ditut langabeak entzun behar, ez diet adostasunik adierazi behar. Greba orokorrean mintzo naiz mintzo denarekin, oihu egiten dut norbait oihu egitean %60an ados banago planteamenduarekin edo formarekin. Adibidez, 'Yolanda Barcina, putakumea' esaten badute, nik oihukatzen dut, nahiz eta niretzat putak denok garen eta puta ez den irain bat; eta ulertu hor badagoela gustatzen ez zaidan sexismo bat. Baina politika lehentasun kontu bat da, eta badakit putakumea dioenak ez duela lan merkatuko beste eskaintza bat mespretxatzen. Eta falazia filologikoan ez engaiatzeko aritzen direnen argudio horiek dira, zergatik ez esan?, klase mespretxu bat, oihu egiten ez hasteko aitzakiak. Eta nik esan nahi dut: Artur Mas gure etsaia da».

Poetak nondik idazten duen

Poeta non kokatzen den, poetak nondik idazten duen ere argitu zuen, ahobizarrik gabe: «Ni naiz Hego Euskal Herriko 219.000 langabeetako bat. Ni naiz Blanca Urgell eta Lurdes Auzmendik euskararen alde egin ez dituzten %9ko murrizketengatik lanik eta diru sarrerarik gabe gelditu den beste euskaltegiko irakasle bat. Eta nago, gainera, Isabel Zelaak Mariano Raxoiren babesarekin kaleratu zituen 3.800 irakaskuntzako publikoko irakasleekin batera. Eta nago baita ere atzo Isabel Zelaaren hitzak jaso zituzten kazetari gero eta prekarioago horiekin batera. Eta parean daude, horrela, nahiko modu manikeoan, 3.800 irakasle horiek bota zituzten une berean kontratatu zituzten 500 ertzain berri». Hori guztia dago jasoa liburuan, Etxartek dioenez, «eta baita ere behin-behinekotasun ekonomiko eta diskurtsiboak gure afektibitatea eta sexualitatea nola aldatzen duten, eta geure buruari zer tranpa egiten dizkiogun bizirik irauteko».

Adierazpen batzuetan, politikoki ez-zuzena izatearekin batera, formari begiratuta poetikoki ez-zuzentzat jotzeko modukoa da batzuetan Etxarteren liburuko poesia. «Sintaxi aldetik pobrea» da liburua eta, hizkerari dagokionez, sofistikazioaren antipodetan dago, egilearen iritziz. «Sinplistak oso hitz gutxirekin idatzita dago, eta ez du marrazkirik, azalekoa kenduta. Sinplistak ez da liburu berezi bat. Sinplistak ez da liburu berritzaile bat. Sinplistak da liburu intelektual bat, gizakiaren askapena nahi duen pertsona oro intelektuala delako, eta ezin duelako egin nahi duena».

«Hedoi Etxartek bezala ez du inork poesia idazten euskaraz», esan zuen Gorka Arrese Susa argitaletxeko editoreak Sinplistak aurkeztean. «Hedoi Etxarteren poemek ez dute batere antzik beste inork idazten duen poesiarekin. Artifiziorik gabe idazten du ia, bizkor, biluzik, eta poema batzuetan zakarra ere iruditzen ahal zaio bati baino gehiagori Sinplistak, oso direktoa baita, izenburutik hasita».

Egilearen aurreko poema liburuarekin ere —Suzko liliak, Susa, 2008— ez du antzik edo zerikusirik Sinplistak liburuak, Arreseren ustez. «Lehen liburu hura eta hau guztiz dira diferenteak, alde guztietatik begiratuta, eta esaten ahal da Hedoi poeta berri bat dela liburu honekin». Etxarteren bigarren poema liburua «oso soziala» da, Arreseren iritziz. «Gaur egungo bizimodu arruntaz dihardu: amodioa eta sexua; lana eta langabezia; gizartea eta kultura; herriko azoka edo museoa; ideologiak eta politika; kapitalismoa edo borroka bortitza…».

Hiru zatitan banatuta dago liburua. «Sinfonia bat da», Arreseren ustez, «parte bakoitzean erabiltzen dituen gaiak bariazioak balira bezala errepikatu, garatu eta osatu egingo dituelako zatirik zati. Zati bakoitzak hamalau poema ditu, eta hiru zatiak simetrikoak dira: lehen zatiko lehen poemak zerikusia du bigarren zatiko lehenengoarekin eta hirugarren zatiko hirugarrenarekin; lehen zatiko bigarrenak bigarren eta hirugarren zatiko bigarrenarekin… Eta, obra musikal bat balitz bezala, interludioak ditu ezarriak atalen artean, arnasa luzeko bi poema».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Miren Billelabeitiaren aurkezpena, Elkar liburu dendan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Gazteen inguruko aurreiritzien aurka

Olatz Silva Rodrigo

Miren Billelabeitiak 'Norberak maite duena' saiakera kaleratu du, Pamiela argitaletxearekin. Urteetan gazte eta ikasleekin liburuen inguruan izandako solasaldietan oinarritu du liburua

Robert Treviñok zuzenduko du orkestra. ©JUAN HERRERO / EFE

EOk 'Lorratz' estreinatuko du, Elkanori buruzko proiektuko azken obra

Mikel Lizarralde

Zuriñe F. Gerenabarrenarena da lana, eta Euskadiko Orkestraren denboraldiko laugarren kontzertu programaren barruan joko dute

Plateruena: berriz zabalduko ditu ateak

Durangoko Plateruena kafe antzokiak berriz irekiko ditu ateak

Iñigo Astiz - Paulo Ostolaza

Udalarena izango da, baina kudeaketa publiko eta komunitarioa izango du; kultur mahai batek gidatuko du. Gune berriak hiru erpin izango dituela azaldu dute: euskara, kultura eta sorkuntza.

Harkaitz Cano idazlea, bere poema liburu berria esku artean duela, Donostian. ©Maialen Andres / Foku

Harkaitz Canok ‘Pozaren erdia’ poema liburua plazaratu du

Ainhoa Sarasola

Susarekin eman du lana argitara. 64 soneto bildu ditu idazleak, eta aitortu du «adiktiboa» egin zaiola hamalaudunaren egituran barneratzea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...