Albistea entzun

Khmer Gorrien lau bururen aurkako epaiketa hasi dute Kanputxean, genozidiogatik

1975etik 1979ra izandako genozidioaz leporatuta, lau agintari ohi epaituko dituzte hurrengo hilabeteetan

Mikel Rotaetxe -

2011ko ekainak 28

Hasi da Kanputxean 35 urtetan izandako epaiketarik garrantzitsuena. Horrekin batera, bi milioi lagun hil zituen genozidioaren erantzuleak epaitzeko azken aukera. Datozen egunetan, Phnom Penheko Nazioarteko Auzitegian, orain arte ezkutuan zeuden lau agurek lehenaldiko mamuei aurre egin beharko diete, Khmer Gorriek 1975etik 1979ra bitartean eginiko genozidioa ordaintzeko.

Hil ez diren taldeko buru bakarrak dira akusatuak, eta genozidioa, gerra krimenak, torturak eta errepresioa leporatu diete fiskalek. «Nazien aurkako Nuremberg prozesuaz geroztik izandako kasurik garrantzitsuena da», dio Andrew Cayley fiskalak, II. Mundu Gerraren ondoren eginiko epaiketa burura ekarriz.

Nazio Batuen Erakundeak eta Phnom Penheko gobernuak elkarlanean sortutako ez ohiko auzitegiak orain bost urte ekin zion lanari, Khmer Gorrien sarraskiko biktimei justizia ziurtatzeko helburuarekin. Orain arte, Kaing Guek Eav Duch irakaslea zigortu dute bakarrik, tortura gune bateko buru izateagatik. Urtebete geroago eseri dira akusatuen aulkian Khieu Samphan presidente ohia, Nuon Chea erregimenaren bigarren burua, Ieng Sary atzerri ministro ohia eta Ieng Thirit Gizarte Gaietako ministro ohia. Lau egun iraungo du lehen faseak, eta irailean iritsiko da lekukoen txanda.

Lehenaldiko zauria

1975etik 1979ra bitartean, Kanputxean erregimen maoista bat indarkeriaren bidez ezartzen saiatu ziren Khmer Gorriak, eta bidean bi milioi hildako eragin zituzten, herrialdeko populazioaren laurdena. Lau urtean, hiriak hustu eta biztanleria landan bizitzera behartu zuten, «hiriko kultura eta bizimodua» behin betiko desagertzeko. Kapitalismoaren aurkako gerran dirua, autoak eta jabetza pribatua egun batetik bestera lurperatu, eta Kanputxea estatu hermetiko bilakatu zuten. Hori gutxi balitz bezala, betaurrekoak zeramatzaten, atzerriko hizkuntza bat zekiten edo goi mailako ikasketaren bat zuten pertsonak berreziketa guneetara eraman zituzten; beste asko hil egin zituzten zuzenean.

Lau urtean aritu ziren khmer gorriak sarraskiak egiten, 1979an Vietnamek Kanputxea okupatu zuen arte. Orain, 35 urte igaro ondoren, genoziden aurkako zigor gogorrak espero dituzte herritarrek. Baina zaila dirudi, akusatuak 79 eta 85 urte bitartean dituztelako, eta epaiketak urteak iraun dezakeelako. Cayley fiskalak arazo hori aitortu du, ez baitaki epaituak kasua amaitzerako bizirik egongo ote diren.

Epaiketa funtsezko froga izango da auzitegia biktimek espero duten justizia emateko gai den ala ez ikusteko. Iaz Duch torturatzaileari 35 urteko zigorra ezarri zioten, baina hemeretzi urtera jaitsi diote. Erabaki horrek Kanputxeako egoera nahaspilatsua areagotu baino ez zuen egin, eta, ondorioz, tentsioak gora egin du auzitegian.

Politikari askok epaiketa ez egitea eskatu dute, eta Hun Sen lehen ministroak berak argi adierazi du: «Epaiketa bakarra izango da, aurrera egiteak gerra zibil bat ekarri dezakeelako». Prozesua amaitu bezain pronto auzitegia desegiteko asmoa duela jakinarazi du lehen ministroak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sorgikeriaz akusaturiko emakumeen inguruko eztabaida, gaur, Kataluniako Parlamentuan. ©Kataluniako Parlamentua

Sorgin izateagatik zigorturiko emakumeak indultatu ditu Kataluniako Parlamentuak

Edu Lartzanguren

Sorginen ehiza «jazarpen misoginoa» izan zela erabaki du ganberak, gehiengo handiz, eta udalei eskatu diete biktima haien izena kale izendegian sartzeko.

Herritar bat aborigen bandera eskutan, Sydneyn. ©DAN HIMBRECHTS, EFE

Australiak aborigenen banderaren copyrighta erosi du, lehia biziaren ondotik

Uxue Rey Gorraiz

Orain arte, banderaren egilearenak ziren sinboloaren gaineko eskubideak, eta muga ugari zen haren erabilerarako. Gobernuak 12 milioi euro baino gehiago ordaindu du Copyright baimenaren truke. 

Errusiako armadako soldaduak, joan den astean, Bielorrusiara iristen, hango indar armatuekin ariketa militarrak egiteko. ©EFE

Ukraina eta Errusia Parisen bilduko dira, tentsioa baretzeko ahaleginean

Gorka Berasategi Otamendi

Bi estatu horiek Alemaniarekin eta Frantziarekin elkartuko dira, Normandiako laukoan. Macronek «diplomaziaren baliabide guztiak» erabiltzera deitu du. Putinekin hitz egingo du aste amaieran

Ehunka herritar, Uagaduguko kaleetan, estatu kolpea eman duten militarrei babesa adierazten. ©LAMBERT OUEDRAOGO / EFE

Kaborek dimisioa eman du, militarrek atxilo hartu ostean

Mikel O. Iribar

Burkina Fasoko presidente ohia atxilotuta dago oraindik. Damiba talde militarreko liderrak hartu du agintea estatu kolpearen ondoren

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.