Albistea entzun

Josu Zabaleta. Itzultzailea

«Bakarrik dabilen itzultzaileak geroz eta okerrago lan egiten du»

Igor Susaeta -

2013ko abenduak 10

Guy de Maupassanten Fantasiazko ipuinak (Ibaizabal, 2000) itzultzen gozatu egin zuen Josu Zabaletak (Legazpi, Gipuzkoa, 1948). Antoine Saint-Exupery moldatzea, ordea, ez du gogoko. «Tranpati bat da; eta chauvinista eta fatxa bat, gainera» aitortu du, umorez bezala amorruz. Testu dibulgatiboak eta teknikoak ere itzuli izan ditu eguneroko ogia irabazteko, baina bera literatur lanekin sentitu da gustura.

Nola hartu duzu saria?

Banekien aurkeztu nindutela. Goizean deitu didate [atzo], eta pentsatzen nuen hautagaien artean nengoela esateko-edo izango zela. Izan ere, inondik ere ez nuen espero horrelakorik.

Zure ibilbideari egindako aitorpen bat izan dela iruditzen zaizu?

Hau da ez niretzako bakarrik. Zergatik? Egia da nire curriculumeam gauza pila bat daudela, baina zergatik daude gauza pila bat? Momentu hartan egin beharra zegoelako, eta egin nahi zuen jendea zegoelako. Batek bakarrik ez ditu hainbeste gauza egiten; nire inguruan jende oso ona eduki dut, eta tokatu zait hor egotea.

Aitzindariak izan zineten.

Orain 30 urte lau katu ginen. Gazteagoekin-eta garai bateko hainbat gauzaz hitz egiten duzu, eta esaten diezu: «Ba hor nengoen. Eta hor. Eta beste horretan». Eta haien galdera: «Zu saltsa guztietan ibili al zara?». Nik baietz erantzuten nien. Zergatik? Lau katu ginenez denok ibiltzen ginelako saltsa guztietan; eta guk egiten ez bagenuen, ez zegoen saltsarik. Pentsatzen dut gure belaunaldiak gogoa eduki duela eta elkar hartzen jakin duela.

Inguruan jende ona izan duzula esan duzu. Haiei eskainitako saria da?

Pentsatzen da, beti, itzulpen lana egitea dela monasterio batean bizitzea ia-ia; bakar-bakarrik egiten direla gauzak. Ba hori dena gezurra da.

Baina inurri lanetik dezente du itzulpengintzak.

Bai, baina elkarrekin komunikatzen dien inurriena. Bakarrik dabilen itzultzaileak geroz eta okerrago egiten du.

Zertan aldera daitezke duela 30 urteko itzulpenak eta gaur egungoak?

Alderdi batzuetan modu berean lan egiten da, eta beste batzuetan, aldiz, zeharo aldatu da. Lehen, lapitza zenuen eskuan, hiruzpalau hiztegi aurrean, tira egiten zenion irudimenari, eta egurra! Dokumentatzeko ahal bezala moldatzen ginen. Askoz ere nekosoagoa zen. Orain, berriz, hori dena segundo baten dezima batera daukazu. Duela 30 urteko lan egiteko moduarekin alderatuta, bada gauza bat berdin-berdin mantentzen dena: egunero-egunero landu behar duzu zeure hizkuntza, entrenatu. Izan ere, oso erraz ohitzen zara, esaterako, esamolde traketsetara, eta azkenean sortzen duzu zeure monolecto bat kasik. Hori da bakarrik dabilenaren arriskua.

Eta estiloa asko aldatu al da?

Itzulpenaren azpian, itzultzailearen barrenean dagoen itzulpenari buruzko jarrera dezente aldatu da; teoria, alegia. Itzulpenaren pertzeptzioa ere apur bat aldatu da gizartean; asko ez, baina ari da.

Itzulpengintzan dabilenak ere literatura egiten al du?

Gurea literatura da; ez dago dudarik. Bai, literatura irakurketa askotatik dator, baina itzulpenaren azpian dago bere hizkuntza menperatzen eta irakurtzen oso ondo dakien bat. Itzultzaileak begi literario ona behar du, eta hori landu, gainera, ahalik eta ñabardura gehienak harrapatu ahal izateko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sare sozialetan zabldutako irudia. Zauritutako gizon bat dago lurrean, –Salman Rushdie omen da–. ©BERRIA

Salman Rushdie arnasketa lagunduarekin daukate, New Yorkeko erasoaren ondorioz

Andoni Imaz - Uxue Rey Gorraiz

Idazlearen osasun egoerari buruzko berriak «ez dira onak», haren ordezkariaren hitzetan. Ustezko erasotzailea atxilotu dute: 24 urte ditu, eta New Jerseykoa da. Fiskaltzak Rushdie hiltzen saiatzea leporatu dio. Idazlea heriotza mehatxupean izan da azken 33 urteetan, 'Satanic Verses' (Bertset satanikoak) idatzi zuenez geroztik.

 ©JUAN DE DIEGO

«Jazzaren iturburura bueltatu nahi nuen, eta soinu hori jaso»

Aitor Biain

Pianoa, kontrabaxua, bateria eta tronpeta lagun, lauko formatuan ondu du 'Grebalariak' diskoa. 1919ko La Canadencaren greba oroitu nahi izan du lanarekin. Plentziako Agorri Jazz jaialdian aurkeztuko du lana, gaur.

Lehen uda etxetik kanpo

Paule Ixiar Loizaga Legarra.

(Sopela, Bizkaia, 1997). Algortako bertso eskolan (Bizkaia) hasi zen bertsotan gaztetxotan, eta hainbat gazte sariketatan eta plazatan kantatu izan du urteetan. 2016. urteaz geroztik parte hartu du Bizkaiko Bertsolari Txapelketan.
Norman Foster, 2019ko abenduan, proiektua jendaurrean aurkeztu zuenean. ©LUIS JAUREGIALTZO / FOKU

Urbelan, Altuna y Uria eta Campezo enpresek handituko dute Arte Ederren eraikina

Mikel P. Ansa

41,1 milioi euroko kostua izango du obrak guztira —hasiera-hasierako proiektuan espero zutena baino ia hemeretzi milioi euro gehiago—, eta 2024ko abuztuan bukatu beharko lukete.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...