Legea bete, legeari eusteko

«Ez dut ongi ikusten ideologiagatik norbait kartzelan sartzea». Estefania Beltran de Heredia Eusko Jaurlaritzako Segurtasun sailburuak esana da, egunkari honek atzo argitaratu zuen elkarrizketan. BERRIAk ostiralean aurreratu zuen titularra, Beltran de Herediaren ardurapeko Ertzaintzak Donostiako Bulebarrean sei gazte atxilo eraman zituen egunean, Espainiako auzitegiek hala agindu diotelako, hurrengo sei urteak Espainiako espetxeetan preso egin ditzaten.

Gazte donostiarrak espetxera eraman dituzten ertzainen arduradun politiko nagusiak ere sinatuko luke esaldia. Iñigo Urkullu lehendakariak ez du ongi ikusten ideologiagatik, edo gazte erakunde batean militatzeagatik, inor espetxeratzea. Baina Eusko Jaurlaritzaren menpeko Poliziak zintzo bete du militantzia politikoagatik zigortutakoak espetxeratzeko agindua. Hortxe hasi eta bukatu da, gainera, Euskal Autonomia Erkidegoko egitura autonomikoen esku hartzea. Madrilgo Gorteek ezarritako legerian oinarrituta, Espainiako auzitegiek ezarri dituzte zigorrak eta agindu atxilotzeak, eta, ondoren, legeria hori aldatu nahi lukeen, euskal herritarrak euskal epaitegietan epaitu beharko liratekeela aldarrikatzen duen eta jardun politikoengatik inor zigortzea bidegabetzat duen gobernu autonomiaren menpeko Polizia integralak eskuburdinak jarri dizkiete epai bidegabe horiek jaso dituzten herritarrei. Eta horretara mugatzen da egitura autonomikoen esku hartzea, dagoeneko Espainiako Gobernuko Espetxe zuzendaritzaren eta Auzitegi Nazionaleko Zaintza Epaitegiaren esku baitaude gazteak, EAEko Legebiltzarrak nahiz Gobernuak ere bidegabetzat jotzen duten sakabanaketaren biktima izateko arriskuan.

Inork espero al zuen, dena den, Eusko Jaurlaritzak atxiloketak egiteari uko egitea? Iñigo Urkulluk argi utzi zuen ETB1eko Euskadi Galdezka saioan: Polizia judiziala denez, epaitegien aginduak betearazi behar ditu Ertzaintzak. Arrazoi du. Legearen arabera, epaileen aginduak betearaztea dagokio Ertzaintzari. Ez du, gainera, horretan inoiz hutsik egin. Ezinezkoa da, beraz, legeriak hala agintzen duelako Madrildik datozen erabaki bidegabeei Ertzaintzak muzin egitea?

Hipotesi ezinezkoei buruz jardutea litzateke, orain ez hainbeste, Herrizaingo sailburua Batasunekoa balitz zer gertatuko litzatekeen galdetzen hastea. Baina, gaur egun, ez da hain erokeria. EH Bilduk hauteskundeak irabazi eta Laura Mintegi Ajuria Enera eramanez gero, Ertzaintzaz arduratuko litzatekeen sailburua zein izango litzatekeen zehaztera ere iritsi zen. Alegia, zer gerta zitekeen aste honetan Bulebarrean (eta ondoren), demagun, lehendakaria Mintegi eta sailburua Julen Arzuaga balira? Gobernuaren eta sailburuaren borondateaz gain beste hamaika faktore leudeke jokoan, noski, baina hipotesi horretan pentsaezina litzateke joan den ostiralean gertatua gertatzea. Ondorio politikoak ez lirateke txantxetakoak izango. Atxilotze agindua, hasteko, Espainiako Poliziari edo Guardia Zibilari iritsiko litzaieke. Eta, garrantzitsuena, itun autonomikoaren joko arauak hautsita leudeke biharamunean.

Horra gakoa. Madrildik epai bidegabeak datozenean, EAEko instituzioen aukera bakarra ez da aginduak otzan betetzea. Uko egiteko, ordea, konfrontazio politikorako borondatea eta estrategia beharko lirateke, eta egonkortasun instituzionala arriskuan jartzeko prest egon. Eta gaur egungo EAJk zerbait auzitan jarriko ez badu, horixe da.