Albistea entzun

Kimuak, Eskozian omendua

Kimuak egitasmoak hogei urte bete ditu aurten, eta denbora horretan hartu duen indarraren erakusgarri, atzera begirako omenaldia egin diote Eskozian.
Maider Fernandez Iriarte (ezkerrean), Txema Muñoz (ezkerretik hirugarrena) eta jaialdiaren antolatzaileak.
Maider Fernandez Iriarte (ezkerrean), Txema Muñoz (ezkerretik hirugarrena) eta jaialdiaren antolatzaileak. MIREN MANIAS Tamaina handiagoan ikusi

Miren Manias -

2018ko ekainak 6 - Glasgow

Hogei urte ez dira egunero betetzen. Hori ez da arrazoi bakarra izan, baina Eskoziako CinemaAttick kolektiboak film laburrak zabaltzen dituen Kimuak egitasmoari omenaldia egiteko eta orain arte egin duen lanari balioa emateko baliatu du urteurrena. Atzera begirakoaren antolatzaileek azaldu dutenez, Kimuak egitasmoak erakusten du «etxeko kulturaren sektore bat» babesteko administrazio publikoak agertutako interesa eta begirunea. Etxepare Euskal Institutuaren laguntza izan dute omenaldia egiteko.

Galiziako, Kataluniako, Euskal Herriko, Latinoamerikako eta Iberoamerikako filmak Eskoziara ekartzen dituen egitasmoa da CinemaAttic. Ez dituzte lanak erakusten zinema areto komertzialetan, eta gune independente eta intimoagoak bilatzen saiatzen dira. «Helburua da ikusleekin zinema esperientzia konpartitzea, eztabaidak sortzea eta iritziak trukatzea munduko zinemei buruz». Proiektuak bazituen hiru urte Alberto Valverde eta Rafa Cueto sartu zirenean. Bata zuzendariaren ondokoa zen, eta besteak boluntario lanak egiten zituen sarritan. Cuetok gogoan du Eskozian antolatu zuen lehen ekitaldia: zinema katalanaren gaineko ziklo bat. «CinemaAttic ez zen hain profesionala, nolabait esatearren. Hori aldatu egin da. Egun, programa etengabea du».

Bereziki 2018an hazi da CinemaAttic, «programazioaren kalitatea hobetu dugulako urtetik urtera». Modu horretan, sarrera kopurua hirukoiztu dute: urtean 700 pertsonak parte hartzen zuten, eta, orain, urte erdian 2.000 pertsonak ere parte hartzen dute. Valverdek dio aldaketa 2016tik aurrera gertatu dela bereziki, hileroko egitasmo bat izatea erabaki zutenetik; hasieran Edinburgon, eta Glasgown gero. «Zuzendariak ekartzen hastea giltzarri izan da, baita gai berezien gaineko eztabaidak sortzea ere».

Hamar urtez aritu dira Kimuak katalogoaren programazioa antolatzen Eskozian. Beraz, dagoeneko ondo ezagutzen zuten egitasmoa. «Mimoz lan egiteko modu bat ospatu nahi izan dugu atzera begirakoarekin; etxeko zinemarekiko pasioa eta sektorearen gaineko ulermena islatzen ditu Kimuak-ek. Kanpotik familia bat balitz bezala ikusten dugu; zinemagileen belaunaldi oso indartsua sortu duena. Jon Garaño, Jose Mari Goenaga, Asier Altuna... Ez dugu guk esaten, haien lanek jasotako sariek aitortzen dute hori».

Euskal presentzia

Atzera begirakoak Kimuak programari lotutako hainbat pertsona ezagun eraman ditu Eskoziara; Edinburgora eta Glasgowra hain zuzen. Txema Muñoz egitasmoaren zuzendaria ez ezik, ibilbide luzeko zinemagileek ere parte hartu dute ekitaldietan; Isabel Herguerak eta Asier Altunak, esaterako. Edinburgon ospatutako ekitaldietan, maiatzaren 24an eta 25ean, eskola magistral bana eman zuten Herguerak eta Altunak. Zinema egiteko modu propioaz jardun zuen bakoitzak; animazioaz eta fikzioaz. Haien ibilbidean Kimuak egitasmoak izandako eraginaz ere mintzatu ziren. Antolatzaileen esanetan, gertuko pertsonak dira Herguera eta Altuna. «Asko laguntzen du jarrera irekia duten gonbidatuak ekartzen dituzunean. Herguera, adibidez, jendearengana hurbildu zen hitzaldia amaitzean; haiekin zuzenean mintzatzeko». Jende dezente gerturatu zen Edinburgoko ekitaldietara.

Glasgowko bi eguneko programan, maiatzaren 30ean eta 31n, Txema Muñoz Kimuak-eko aita eta euskal zinemagileen belaunaldi berriko Maider Fernandez Iriarte —Las chicas de Pasaik kolektiboko kidea— izan ziren. Lehen eguneko hitzaldian Kimuak egitasmoaren ingurukoak azaldu zituen Muñozek, programa martxan jarri zutenetik gaur egun arte. «Hasierako urteak oso zailak izan ziren; zinema jaialdien gaineko informazioa lortzea edota 35 mm-ko filmekin lan egitea. Egun, digitalizazioarekin eta Internetekin dena da errazagoa. Alde horretatik, denbora eta dirua aurreztu ditugu».

2003an, VHS formatuko lanak jasotzen zituzten; 2008an, berriz, DVDak. Teknologiarekin batera eboluzionatu du egitasmoak. Baita lanek nazioartean lortutako sariekin ere. Nacho Vigalondok zuzendutako 7.35 de la mañana (2003) film laburra, adibidez, Oscar sarietarako hautagaia izan zen 2004an. «Horrek aurkezpen gutuna eman zion egitasmoari». Horren ostean, Borja Kobeagaren Éramos pocos (2005) lana izendatu zuten sari horietan. Hala, Kimuak-en lan ona berretsi zen.

Muñozek azaldu zuen egitasmoaren marka mantentzen saiatzen direla lan egiteko modua aldatu bada ere: zuzendariekiko eta zinema jaialdiekiko gertuko harremana. «Ezin dugu lotura hori galdu». Euskal zinemaren ustezko loraldi berriaren eta Kimuak egitasmoaren arteko loturaz galdetuta, Muñozek azaldu zuen Kimuak ez dela aldaketa horren eragilea, baina bai izan duela «funtzio gakoa» prozesuan. «Ekoizpen etxe asko sortu ziren 90eko hamarkadan, eta horietako batzuk gaur egun jardunean daude. Film laburrak eta film luzeak uztartzen dituzte. Horrez gain, apenas entzuten zen euskara aurkezten zituzten lanetan, eta, orain, presente dago. Uste dut izan dugula eraginik». Haren ustez, zinema egiten ikasteko bide izan dira film laburrak.

Etorkizuneko erronkak

Autore berriagoen esperientzia entzuteko aukera ere izan da atzera begirakoan. Maider Fernandez Iriarteren arabera, lan egiteko forma berriak daude ikus-entzunezkoetan. Zinemagile horiek «industria eremutik kanpo» ibiltzen direla azaldu zuen, egiten duten zinema ez baita konbentzionala. Alde horretatik, Kimuak oso lagungarria izan dela aitortu zuen. Hala ere, «diru laguntza aldetik babes handiagoa egon beharko luke; nahiz eta oinarrizko tresnak erabiltzen ditugun, finantzaketa berdin-berdin behar izaten dugu».

Industriatik at dauden zinemagileen produkzio ereduez eztabaida zabaldu zuen Fernandezek. «Gure lanek badute publikorik? Uste dut baietz. Beraz, interesgarriak dira. Beharbada, beste testuinguru bat behar dugu; beste babes mota bat». Instituzioek interesa badutela aipatu zuen, eta Arantza Santesteban zinemagilearen azken lana Donostiako Zinemaldiaren Ikusmira Berriak sailean egotea albiste pozgarria dela. Erronken artean, banaketarako laguntzak sortzeko beharra azpimarratu zuen.

Kimuak-en zuzendariak ere erronka berriak hartu zituen hizpide. Aurtengo deialdian aurkeztutako lan kopuruak marka guztiak hautsi ditu. Guztira, 77 lan jaso dituzte; horietako 28 euskaraz (%30) ekoitzita daude. Berritasunen artean, egitasmoaren hedapen geografikoa aipatu zuen Muñozek; izan ere, gero eta gehiago dira Bizkaitik jasotzen dituzten film laburrak. «Zeintzuk dira gure erronkak? Internetekin oso erraza da film labur bat banatzea; Kimuak-ek lan osagarria egin behar du. Ikusten dugu behar bat hasi berria den jendearekin lan egiteko; erreferentziak ez dituzten zinemagileekin eta lege kontuekin galduta egon daitezkeenekin». Azkenik, egitasmoa hezkuntza sisteman erabiltzeko bideak aztertzen ari dira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Denis Martinez eta Olaia Valle dantzariak, Barakaldo antzokian, <em>Esna</em> obraren entsegu batean. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

'Esna' ikuskizuna ondu dute Marie de Jongh eta Doos konpainiek

Olatz Enzunza Mallona

Dantza eta antzerkia uztartuko dituen ikuskizun bat ondu dute elkarlanean Marie de Jongh eta Doos konpainiek: 'Esna'. Joko esperimentu gisa definitu dute. Bihar izango da estreinaldia.

 ©Mailo Oiarzabal

Pasio baten fruituak

Mailo Oiarzabal - Gipuzkoako Hitza

Urteetan jasotako eta gordetako bertso grabazioak transkribatzea erabaki zuen Xabier Unanuek duela ia hogei urte. 42.000 bertso baino gehiagoko bilduma osatu, eta Zestoako liburutegiari utzi dio.

Soledad Sevilla erakusketaren aurkezpenean, atzo, <em>Gatza</em> oihalaren aurrean. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Soledad Sevillaren 'Nire paisaia propioa' ikusgai dago Kubo Kutxan

Naroa Torralba Rodriguez

Soledad Sevilla artistaren 'Nire paisaia propioa' ikusgai dago Kubo Kutxan. Ibilbide baten proposamena da. Berak aukeratu ditu obrak eta kokapena

<em>Ketariatik mundura</em> pastoralaren bost partaideak. ©BERRIA

Elkanoren bidaia, pastoral «ttipi» batean, bihar, Iruñean

Uxue Rey Gorraiz

'Ketariatik mundura' «nanopastorala» eginen dute bihar iluntzean Iruñean. Hiru aktore eta bi musikari ariko dira, ordu eta erdiz. Mixel Etxekoparrek idatzi du obra

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.