Noiz sortua: 2016-12-29 00:30:00

Luma bat ahanzturaren kontra

'Ahantzerriko kop(l)ak' poema liburua kaleratu berri du Luigi Anselmik (Pamiela). Haren zortzigarren olerki bilduma da; beste behin ere, giza existentzia da lanaren ardatz nagusia
Erdaretako hainbat idazle eta poetaren lanak itzuli ditu euskarara Anselmik, baina, batik bat, poesian aritu da luzaroan.
Erdaretako hainbat idazle eta poetaren lanak itzuli ditu euskarara Anselmik, baina, batik bat, poesian aritu da luzaroan. MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS

Ander Perez -

2016ko abenduak 29
Joseba Sarrionandiaren ipuin baten izenburua baliatuz jarri zion bere buruari Luigi Anselmi jaiotzez Luis Gutierrez (Bilbo, 1954) zenak. Izengoiti horrekin agertu zen plazara 1985ean, euskaraz idatzitako lehen poema liburua —Zoo ilogikoa (Pamiela)— besapean zekarrela. Geroztik, beste zazpi olerki bilduma ere osatu ditu, eta haren olerkien antologia ere kaleratu zuen Susa argitaletxeak, XX. mendeko poesia kaierak bilduman, 2002an. Atzerriko hainbat autoreren lanak euskaratzeko lanetan ere jardun du, baina, oro har, poesian aritu da bete-betean. Ez daki ongi zergatik, baina badaki «eroso» sentitzen dela genero horretan: «Gauza bat lau lerrotan esan badezakezu, ez duzu liburu bat idatzi behar. Poesiarekin hori gertatzen da: gauza batzuk oso tarte laburrean esatea da poesia».

Orain, euskarazko azken argitalpenetik zortzi urtera, Ahantzerriko kop(l)ak lan berriarekin itzuli da Anselmi literaturara, Pamielaren eskutik berriro. Eta, hala ere, zalantza agertu du, beti «liburu bera» idazten ari ez ote den. «Poesian, behintzat, ez duzu liburu bat idazten, poema bilduma bat baizik. Bilduma horren 40 poema doaz lehen liburuan, 30 bigarrenean... Baina dena da bilduma bera, liburu bera idazten ari zara beti. Poemak aldatzen dira, baina liburuan bertan ere aldatzen dira poemak, lehenengotik bosgarrenera, adibidez».

Gaiak, bederen, errepikatuz doaz urtetik urtera eta liburutik liburura. Luzaroan mantendu ditu Anselmik antzerako kezkak. Oraingoan, aurrez egin bezala, giza existentziari buruzko gogoeta ekarri du berriro lehen planora, eta ahanzturan kokatu du fokua. Denboraren igarotze saihetsezinean, parentesi bat baino ez da gizakiaren existentzia autorearentzat: ahanzturara kondenatua da pertsona; hortik lanaren izenburua. «Adin kontua da: zahartzen ari naizen neurrian gauza horietaz pentsatzen dut, lehen agian ez nuke egingo. Baina denbora aurrera doa, bizitza bukatzen da....». Badaki alferrikakoa dela ahanzturaren aurkako borroka, igaroko dela denbora eta ezabatuko duela behinola izandako guztia, eta, halere, heldu dio erronkari: «Bestela, dena ahaztuta egongo litzateke, eta ez ginateke ezer izango». Luma bat du armatzat.

«Ideia bat burura etorri ahala» idazten du Anselmik, bulkadei erantzunez, eta, hortaz, denetariko gaiak ditu hizpide bere poema bilduman. Badira, edonola, behin eta berriz agertzen diren konstanteak. Baga, taberna giroa eta alkohola: hedonismoaren ikurtzat baino gehiago, «zoriontasunaren metaforatzat» du autoreak alkohola, eta baita askatasun mekanismotzat ere. «Izan liteke lotsatia edo herabea naizelako, baina alkoholak parada ematen du lagunekin egoteko, hitz egiteko, eta normalean isilduko zenituzkeen gauzak esateko». Biga, naturaren elementuak, giza izatearen metafora eta konparazio gisara. Higa, hiria. Eta, tartean, hiriaren eta naturaren arteko muga lauso hartan, Anselmi bera: «Bizitzaren muga heriotza den moduan, hiriaren muga natura da».

Klasikoen arrastoa

1980ko hamarkadaren hasieran hasi zen Luigi Anselmi euskara ikasten. Aurretik ere idazten zuen, gazteleraz, baina euskara ikastearekin batera hasi zen hizkuntza horretan jarduten. Euskal literaturaren klasikoetara jo zuen orduan, Ipar Euskal Herriko autoreetara batik bat, eta bere egin zuen haien hizkuntza estiloa. Ordutik, lapurteraren zantzuak nabari dira haren idazketan: «Beti iruditu zait euskara batua ondo dagoela hainbat gauza idazteko, baina poesian pixka bat motz geratzen dela: falta zitzaion edertasun edo kutsu hori klasikoetan bilatu eta topatu nuen».

Euskal poetetan oparoenetakoa da Anselmi, baina ez da ezagunena. Proiekzio publikotik aparte aritu da beti. «Zirkua» deritzo literaturaren inguruko mediatizazioari, eta ez da «gustura» sentitzen hor. «Mundu honetan dena da negozioa, eta liburuak saltzeko hor egon behar zara, baina niri ez zait gustatzen».

Gordean idatzi eta tarteka argitaratzen du. Aurrerantzean, halere, ez daki hori ere egingo duen. «Pentsatzen ari naiz ez dudala berriro libururik aterako. Nahiko aspertuta nago». Barre txiki artean bota du gogoeta: «Dena esanda badago, zertarako nik esan?». Eta, halere, «ikusiko dugu» bat ahoskatu du, badaezpada. Ikusiko da.

Albiste gehiago

Martxoaren 30ean eguneratua, 14:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 8.225 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda, administrazioen arabera. 400 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 1.807 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Lantegiak itxita, Basaurin. ©Marisol Ramirez / Foku

Kutsatzeko kezka dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoako biztanleen bi herenek

Berria

Espainiako Gobernuak atzo onartutako dekretua indarrean da, eta funtsezkoak ez diren jardueretan aritzen diren langileek etxean geratu beharko dute gaurtik aurrera. Urkullu ez dator bat neurri horrekin, ezta patronala ere. Txibitek, Europara begira, Sanchez babestu du, eta onartu du egoera «oso konplexua» dela, baina hobe litzatekeela jarduera ekonomikoa ez geratzea eta erabaki hori malgutzea.

Sidenor enpresako langileak jarduera eteteko eskatzen, aurreko astean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Jaurlaritzak letra txikiari heldu nahi dio gutxieneko jarduera bati eusteko

Xabier Martin

Madrilen azalpen gehiagoren zain dago, baimena nahi duelako enpresei isunik jar ez diezaieten

Ospitale bateko larrialdietako sarrera ©Jon Urbe / Foku

Koronabirusa zuten 400 pertsona hil dira Euskal Herrian, eta 8.225 pertsona kutsatu

Irati Urdalleta Lete

50 pertsona hil dira atzotik, eta 452 pertsona gehiagori atzeman diete birusa.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna