Albistea entzun

Gatazkatik sortu duen kontaera

Hondarribiko alardea abiapuntu duen 'Bidean ikasia (1993-2016)' liburua kaleratu du Arantxa Urretabizkaiak. Fikzioan murgiltzeko ez ezik, hausnarketarako tartea ere hartu du
GORKA RUBIO / ARGAZKI PRESS Tamaina handiagoan ikusi

Ander Perez Zala -

2016ko azaroak 25 - Donostia

«Inor gutxik izango du kalean ahoz gora iraindua izateko ohitura. Inor gutxi dago horretarako prestatuta. Iraintzaileak ere ez du seguru asko ohitura hori, baina ekintzek frogatzen dute hobekiago egokitzen dela iraintzailea egoera berrira, berak sortua delako egoera hori, berak aukeratu duelako ekintza». 1996ko irailaren 8an, hainbat emakume atera ziren Hondarribiko kaleetara (Gipuzkoa), alardean desfilatzeko eskubidea aldarrikatzera; irainak jaso dituzte egun hartatik hona.

Emakume horien artean zegoen Arantxa Urretabizkaia (Donostia, 1947) idazle eta kazetaria. Hogei urteren ostean, alardea abiapuntu duen Bidean ikasia (1993-2016) liburua aurkeztu du, Pamiela argitaletxeak kaleratua: «1996ko irailaren 8ko eguerdirako, banekien egun hartan gertatutakoa kontatuko nuela», ziurtatu zuen atzo Donostian egindako agerraldian. Gertatutakoa liburu bilakatzeko ideiak 2014ko udazkenean hartu zuen indarra. «Zalantzak zituen arren, guk hasieratik esan genion nola edo hala idatzi behar zuela», azaldu du Pamielako editore Peio Eltzaburuk.

Alardearen gatazkan gertatutakoari buruzko hausnarketa egin du Urretabizkaiak; batez ere, minari eta pozari buruzkoa, biak «irakasle onak» baitira, haren ustez. «Hogei urte hauek behar izan ditut ardoa likore bihurtzeko, eta orain aurkitu dut kontakizunaren forma eta liburua argitaratzeko kemena», azaldu du idazleak. Argi utzi nahi izan du liburua ez dela historialari baten edo kazetari baten lana, literatura baizik. «Badu saiakera kutsu bat; memoria liburu bat ere bada, oraindik desagertu ez den mundu bati buruzkoa. Liburu honetan, Arantxa bere osotasunean dago», gehitu du Eltzaburuk.

Kronika, fikzioa eta hausnarketa bildu ditu Urretabizkaiak haren obra berrian. Kronika, alardea zer den ulertzeko, eta irakurleak bere burua kokatzeko, gaia ezagutzen ez badu; fikzioa, errealitateak baino «hobeto» erakusten duelako zer pentsatzen duten pertsonek, zer gertatzen den norbanako baten barruan. Hainbat testu laburretan txirikordatu ditu hiru ildo horiek. Azaldu duenez, tartekatuak datoz; obraren antolaketa, senak adierazi dion modura erabaki du.

«Liburuaren helburua da azken hogei urteetan ikasitakoa besteentzat baliagarria izatea, baita kanpokoentzat ere». Izan ere, urte hauetan jasandako guztiak balio izan dio hainbat gauzaz ohartzeko. Desadostasunen aurrean pertsonek duten jarrera nabarmendu du: «Gure jokaera nagusia da iritzi desberdina duena etsai bilakatzea. Adostasunaren bertuteak ikasi ditut, desadostasunei esker». Irakurlea eraman nahi du pentsatzera zer egin eta zer egin behar ez duen gatazka edo desadostasun baten aurrean.

Esperientziaren garrantzia

Hogei urtez bizi izandakoari esker, Urretabizkaia konturatu da merezi duela gatazkaren konponbidea bilatzea, eta ezinbestekoa dela beldurra gainditzea. 1993tik 1996ra jardun zuten zenbait emakumek udalari baimena eskatuz; ezezkoa jasota, 1996an kalera irten ziren. Hurrengo urtean, Jaizkibel konpainian antolatuta. Une hartan konturatu ziren eskubide baten defentsan jarduten zutenak gutxiengoa zirela; gehiengoan gobernatzen zutenek emakume horiek «estaiak» zirela erabaki zuten, Urretabizkaiaren hitzetan. Eta etsaia «txirtxilatu» behar da: «Alarde baztertzailearen aldekoek ez dute konponbiderik nahi. Horrela bihurtu da Hondarribia plastiko beltzen herria, gure gogoaren kontra».

Prozesu horretan, beldurra gainditzen eta kemena izaten ikasi du: «Ez badut ezer ikasi, zertarako pasa ditut urte hauek?». Mina eginda dago, azaldu duenez. «Garesti» ordainduta ere, esperientziak merezi izan du: « Lagunak egin ditut, barreak ere bai, elkarrekiko babesa zer den ere ikasi dut». Etorkizunari buruz «apenas» hitz egin duen. Geroari gehiegi begiratzen ez dion arren, ziur da gatazka konponduko dela. Azken atala bukaerari buruzkoa da: «Hasi ote da bukaeraren hasiera?», galdetu dio bere buruari.

Giroa baretu da Hondarribian, «dexente», eta «ikasi behar zutenek» ikasiko zutela uste du: «Guk jarrera aldatu dugu eta gehiago aldatzeko prest gaude. Baina beraiek ez». Urretabizkaiaren liburu berria ez da panfleto bat, literatura da: «Hori egin nahi izan dut».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Nerea Ibarzabal bertsolaria, atzo, Bizkaiko Bertsolari Txapelketako hirugarren eta azken finalaurrekoan, Larrabetzun. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Begirada guztiak finalera begira

Olatz Enzunza Mallona

Nerea Ibarzabalek irabazi du Bizkaiko Bertsolari Txapelketako hirugarren eta azken finalaurrekoa. Horrekin batera, erabakita geratu da finalisten zerrenda
1 ©MARISOL RAMIREZ / @FOKU

Berriro ere topagunea da

Ainhoa Sarasola

Iazko etenaren ondotik, aurrez aurrekoa izatera itzuli da Durangoko Azoka, eta, edukiera mugarekin, jendez bete da berriro ere Landako Gunea. Txandaka joan dira sartzen bisitariak, pilaketarik gabe
Myriam Miranda, Igor Muniategi, Amaia Ozerin eta Maite Bidarte, atzo, Landako guneko areto nagusian. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Bidea urratzeko lanabesak

Andoni Imaz

Sortzaileei euren jardunean laguntzeko zenbait tresna azaldu dituzte mahai inguru batean: egile eskubideei, kontratazioari eta zabalkundeari buruzko argibideak eman dituzte

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.