Errealitatean lurreratutako irudimena

Toti Martinez de Lezeak «bertako» mitologian oinarritutako fantasia istorioa ondu du 'Enda Lur' eleberri epiko eta koralean
Toti Martinez de Lezea, atzo, Donostian.
Toti Martinez de Lezea, atzo, Donostian. ANDONI CANELLADA / ARGAZKI PRESS

Mikel Lizarralde -

2014ko azaroak 27

Zergatik erabili erreferentzia anglosaxoiak bertako historiak eta mitologiak nahiko material ematen badute istorio bat kontatzeko? Galdera horri erantzunez osatu du Toti Martinez de Lezeak (Gasteiz, 1949) Enda Lur, «aberri identitaterik gabeko tribuek» lurra menderatzen zuten garaian giroturiko istorio fantastikoa. Erdi Aro goiztiar batean, VI. mendean, gerrak, borrokak eta hilketak egunerokoak eta pertsonaia mitologikoak benetakoak bezain «errealak» zirenean. Fantasiaren munduan kokatu behar baita idazlearen nobela berria, Martinez de Lezearen idazkeraren zeinuak gordetzen baditu ere, Iñaki Aldekoa Erein argitaletxeko arduradunak nabarmendu duenez: «fabularako gaitasuna eta mitologia zaharrarekiko ezagutza handia».

Enda Lur 580. urtean dago girotua Euskal Herriko leku zehaztugabe batean, «Vasconia, Euskal Herria edota Nafarroa existitzen ez ziren garai batean», eta Endara du protagonista, ilargi gorriko gau batean jaioa izanik, sorgintzat jo eta bere herritik alde egin duen neskatoa. Endara jainkoen eta gizakien arteko nolabaiteko bitartekari bihurtuko da kanpoko lurretatik datozen inbaditzaileak etxe atarian dituztenean.

Fantasiaren alorrean giroturiko nobela izanda ere, istorioaren benetakotasuna nabarmendu du idazleak: «pertsonaiak errealak direlako, baita lekuak, mendiak, ur-jauziak eta amildegiak ere». Martinez de Lezeak ondo kokatuak ditu eleberria kokatzen den lekuak, baina izenak aldatu dizkio nolanahi ere.

Liburuaren sustapen bideo bat ere egin du Martinez de Lezeak Adiune Proiektuen Fabrikarekin elkarlanean. Bideoan, film baten trailerra balitz bezala, Enda Lur-en aurkezpen bat osatu dute, eta Larrabetzuko biztanleek jokatu dituzte eleberriko pertsonaien rolak.

Liburua gaztelaniaz idatzi du Martinez de Lezeak eta Miren Arratibelek euskaratu du.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Erizain bat, gazte bati txertoa ematen, Brasilen. Umeak txertatzeko ohiko kanpainetan jaitsiera nabaritzen hasi dira aurten ©FERNANDO BIZERRA JR / EFE

COVID-19aren uste ustelak

Mikel P. Ansa

COVID-19aren pandemia ukatzen duten joera batzuek indarra hartu dute uda honetan. Haiek zabaldutako uste batzuk zeinen okerrak diren azaldu dute Miren Basaras eta Guillermo Quindos mikrobiologoek artikulu sorta honetan.

PCR proba bat, Indian. Bigarren herrialde kaltetuena da hura. ©SANJEEV GUPTA / EFE

Milioi bat lagun baino gehiago hil ditu COVID-19ak

Iosu Alberdi

AEBetan erregistratu dute kasu eta heriotza gehien. Euskal Herriak munduko heriotza tasa handienetako bat du: 77 heriotza 100.000 biztanleko.

Konfinamendua ezarri zuten Azkoienen. ©Idoia Zabaleta / Foku

Hegoaldeko kasuen erdiak baino gehiago, Nafarroan

Uxue Rey Gorraiz

Beste 603 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian; Nafarroan atzeman dituzte horietatik 318. Halaber, bi pertsona zendu dira birusaren ondorioz.

Maria Txibite, agerraldi batean. ©Jesus Diges / Efe

Txibitek esan du egoera «kontrolatuta» dagoela Nafarroan

Arantxa Iraola

Positibo «asko» izan arren konfinamendu orokorrik ezartzeko asmorik ez dutela adierazi du

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna