Albistea entzun

LibreOfficerako ere egokitu dute Hobelex zuzentzailea

Euskararako berariaz sortutako teknologian oinarritu da UZEI zentroa
LibreOfficen erabil daiteke Hobelex zuzentzaile eguneratua.
LibreOfficen erabil daiteke Hobelex zuzentzaile eguneratua. UZEI

Maialen Belarra -

2016ko ekainak 26

«Hitzeman genuen, eta lortu dugu». Hobelex euskarazko lexiko zuzentzailea LibreOffice programa sortarako erabilgarri jarri du UZEI Terminologia eta Lexikografia Zentroak. Pozik azaldu da Joxean Zapirain UZEIko kidea: «Duela bi urte Hobelex sortu genuenean sekulako arrakasta izan zuen, baina ohartu ginen LibreOfficerako ere bertsio bat plazaratu beharko genuela, software libreko testu editoreetan gehien erabiltzen dena baita. Esan eta egin». Berrikuntza garbi batekin iritsi da Hobelexen azken bertsioa; gainera, euskararako bereziki sortutako teknologia garatu dute, Hunspell motor ezagunetik harago joanez. Windows, Linux eta Mac OS sistema eragileek instala dezakete lexiko zuzentzailea, batere ordaindu gabe.

Hizkuntzak etengabe aldatzen ari diren heinean, forma zein arau berriak eratuz doaz. Zapirainen ustez, eguneroko jardun horri ezin zaio «inola ere» bizkarra eman hizkuntza batean idazteko orduan. «Ez da aski zuzentzaile bat sortzea; programa hori eguneratu egin behar da. Izan ere, ortografia ez ezik, lexikoa ere aldatzen ari da, eta Hobelex da berrikuntza horiek biltzen dituen euskarazko zuzentzaile bakarra».

Gogorarazi du lantalde batek egunero «sekulako lana» egin behar duela horretarako. Goizero lanera iritsi eta euskarazko prentsan argitaratutako artikulu eta erreportaje guztiak «xehetasunez» irakurtzen dituztela azaldu du Zapirainek, «agertzen diren hitz ezezagunak hiztegiratzeko eta forma egokiak zehazteko». Euskaraz «zuzen» idazteaz gain, «hobeto» idaztea da helburua.

Euskaltzaindiaren eta Eusko Jaurlaritzako Teknologia Batzordearen arauak eta gomendioak betetzen ditu UZEIk. «Dena den, batzuetan hori ez da nahikoa». Izen berezi asko, esaterako, gorriz azpimarratzen dituzte zuzentzaile arruntek, baina horrek ez du esan nahi gaizki daudenik. «Hitzez hitz egiaztatuz joan beharrean, ongi daudenak bere hartan uzten ditu. Izen berezi batzuk araututa egon ez arren, saiatzen gara horiek ere gure lexikoan sartzen, erabiltzaileen lana errazte aldera».

2014an sortu zuen UZEIk euskarazko lehen lexiko zuzentzailea, «hutsune bati erantzuteko asmoz». Ordu hartan, euLEX izeneko datu base bat garatu zuten, 117.800 sarrera ingururekin. Bi urte geroago, %21 handitu da; 143.000 sarrera biltzen ditu jada. Besteak beste, Euskaltzaindiak urte hasieran 1.350 forma berri arautu zituen, eta Hobelexek handik bi astera sartu zituen bere datu basean. «Horrek zuzentzaileari sekulako estaldura ematen dio, eta erabiltzaileei nolabaiteko bermea».

«Euskara ez da hungariera»

Hobelexen bertsio berrituenak berezitasun bat daukala nabarmendu nahi izan du Zapirainek: lehenengo aldia da euskal zuzentzaile batek euskararako berariaz sortutako teknologia erabiltzen duena. «Orain arte, hungarierarentzat sortutako Hunspell motorra erabili izan dute zuzentzaile guztiek, baina horrek euskararentzat muga batzuk ditu, eta zuzenketa moteltzen du. Azken finean, euskara ez da hungariera».

Hobelexek ez dauka zailtasun berezirik. Zuzentzaile ortografikoek egiten duten moduan, gaizki idatzitako hitzak gorriz azpimarratzen ditu. Horrez gain, morfologikoki ongi egon arren, baliteke hitz horrek hobetsitako beste bat izatea; horiek urdinez azpimarratuko ditu programak. Gainean klikatu eta proposamen zuzenena eskaintzen du euskarazko zuzentzaileak: «Hori guztia garrantzitsua da gure erabiltzaileentzat, euskaraz txukun idazteko behar handia dagoelako. Era berean, guri ere ziurtasuna eta bermea ematen digu».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lege proposamenaren bozketaren emaitza. ©Iñigo Uriz / Foku

Mañeru eremu mistoan sartzeko lege proposamena atzera bota dute PSNk eta Navarra Sumak

Joxerra Senar

Proposamena babestu duten lau taldeek ez dute ulertzen sozialistek nolatan baztertu duten Mañeruko Udalak aho batez onartutako eskaera, eta eskuinaren beldur izatea aurpegiratu diote.

AEBetako Amadako M-113 motako blindatu bat, maniobratan, Hohenfelsen (Alemania) 2015. urtean. ©Spc. Tyler Kingsbury

Madrilek «diskrezioa» eskatu du astelehenean Bilbotik Ukrainara bidaliko dituzten ibilgailu blindatuen inguruan

Edu Lartzanguren

Armen bidalketa NATOko herrialdeekin «erabat koordinatuta» egingo da, Margarita Robles Espainiako Defentsa ministroak gaur esan duenez.

LAB, SAE, UGT, ELA eta CCOO sindikatuen agerraldia gaur, Iruñean. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Hiru greba eta hamaika mobilizazio: Nafarroa, marea zuri baten atarian

Ion Orzaiz

LAB, SAE, UGT, ELA eta CCOO sindikatuek, batetik, eta Satsek, bestetik, lanuzteak antolatu dituzte datozen asteetarako. Sindikatu Medikoaren grebak bigarren eguna du gaur.

Gaindegiaren webgunea, artxiboko irudi batean. ©

Munduko batez besteko gas emisioak halako bi isurtzen da Euskal Herrian

Iosu Alberdi

Gaindegiak '2022ko adierazle galeria nagusia' txostena osatu du, lan publikoaren eten baten ostean. Datu demografikoak, ekonomikoak, sozialak eta ingurumen arlokoak landu ditu. 

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.