Albistea entzun

Bost urte errautsen artean

Zubietako erraustegia eraikitzen hasi zirenetik bost urte bete dira. BERRIAk ikus-entzunezko erreportaje bat landu du gaiaren inguruan. Bideo erreportajea, albistearen barruan.

Zubietan dago erraustegia, baina Andoaindik eta Lasartetik oso gertu.
Zubietan dago erraustegia, baina Andoaindik eta Lasartetik oso gertu. JUAN CARLOS RUIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Arruabarrena -

2022ko maiatzak 12

Duela bost urte jarri zuten Zubietako erraustegiaren lehen harria. Zehazki, 2017ko maiatzaren 10ean hasi ziren errauste plantaren eraikuntza lanak, baina polemikaz betetako hamabi urteko prozesua ekarri zuen aurretik. Gipuzkoako hiri hondakinak erretzeko irtenbide egokitzat aurkeztu zuen Gipuzkoako Foru Aldundiak. Zubietako herritarrek (Donostiako udalerria), ordea, ez zuten gauza bera pentsatzen.

 

«Guk badakigu erraustegia geldituko dela, ez daukala etorkizunik. Guk lehenbailehen geratzea nahi dugu». Horrela mintzatu da Fernando Iturralde Zubietako bizilaguna, BERRIAk estreinatu berri duen ikus-entzunezko erreportajean. EAM Erraustegiaren Aurkako Mugimenduko kidea da Iturralde, eta zuzen esan du: «Materia erretzea ez da etorkizuna; hori etorkizuna bukatzea da».

Hamabi urteko polemika

EAJ, PSE eta PPk 2002. urtean proiektua martxan jartzeko asmoa aurkeztu zutenetik hasi ziren bizilagunak antolatzen. Erraustegia 2011. urtean bertan behera gelditu zen, EH Bilduk Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa eta Gipuzkoako Aldundia eskuratu zituenean. Hala ere, geldialdiak ez zuen asko iraun. Agintaldi aldaketarekin, EAJk Gipuzkoako Foru Aldundiaren kontrola berreskuratu, eta Markel Olano Gipuzkoako diputatu nagusiak aurrera egin zuen berriz erraustegiarekin. Azkenean, 2020ko abenduan zabaldu zuten errauste planta, eta Eusko Jaurlaritzak baimena eman zion hiri hondakinez gain industria hondakinak ere erretzeko.

Hala ere, erraustegia inauguratu aurretik EAMeko kideak jada hasiak ziren ingurunean eta osasunean izango zituen ondorioak aztertzeko neurketak egiten. Herbehereetako Toxico Watch fundazioari eskatu zioten lan hori egiteko, hain zuzen: «Ikerketa ahalik eta neutroena izatea nahi genuen. Daukagun gauzarik inportanteena da gu laginak hartzen hasi ginela erraustegia martxan jarri aurretik. Eta bai, entzun genuen BioDonostia hori egiten ari zela, baina BioDonostiak ez dauka guk daukaguna: erraustegia lanean hasi baino lehenagoko neurketak. Behin martxan jarrita, oso erreza da argudiatzea: 'Kutsadura lehendik ere bazegoen, kutsadura hango fabrikatik zetorren'». Izan ere, BioDonostia enpresak, Gipuzkoako Aldundiaren aginduz, egin izan ditu analisiak, baina datu askoren inguruan «opakutasuna» da nagusi oraindik ere. «Datu gutxi ematen dizkigute, baina ematen dizkiguten datuetan ere ikusten da erretzen denaren heren bat ura dela. Denok dakigu ura ez dela erretzen, eta zer onura dakarkigun ura erretzeak. Zergatik ezkutatu nahi dituzte gauzak? Ba zer gorde daukatelako», dio Iturraldek.

Bat dator Agurtzane Solaberrieta Usurbilgo alkatea ere: «Guztiz opakua da. Ez dugu gardentasunik inondik inora. Adibidez, Arkaitzerrekakoa gertatu zenean, guk berehala esan genuen kutsadura hori errauste plantatik zetorrela. Hor isuri bat egon zen, eta gerora demostratu zen hala izan zela». 2020ko maiatzean gertatutakoaz ari da Solaberrieta. Erraustegitik hurbil dagoen Arkaitzerrekako uretan arrainak hilik agertu ziren, eta Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak, biztanleen kexak astebetez entzun ondoren, onartu zuen erraustegian izan zen amoniako isuri baten ondorioz kutsatu zela erreka.

Errausketak osasunean izan ditzakeen kalteez ere ohartarazi dute zenbait adituk. Horien artean da Xabier Mitxelena, Osasuna eta Errausketa ikerketa taldeko kidea eta medikua da. BERRIAri azaldu dionez, 2015. urterako aztertuak zituzten munduan gai horren inguruan egin diren hainbat ikerketa. Horien arabera, askotarikoak ziren osasunean errausketak izan zitzakeen kalteak: «Sortzetiko malformazioak, pisu baxua jaiotzeko garaian, arnasbideetako gaixotasunak, gaixotasun kardiobaskularrak, eta minbiziak. Guk jarraitzen dugu gure ikerlanekin, eta ikusten dugu ildo beretik doazela».

«Opakutasuna»

Opakutasuna behin eta berriz aipatzen dute ikus-entzunezkoan elkarrizketatutakoek. «Erraustegiko albisteak beti prentsaren bidez jakiten ditugu, kanpotik. Gurekin inoiz inor ez da jarri harremanetan. Baina ikusten dugu mekanismoek ere huts egiten dutela. Joan den astean jakin genuen transformadore batek huts egin duela eta, ondorioz, erraustegi horrek ez duela balorizatzen, ez duela elektrizitaterik sortzen», dio Solaberrietak.

Hain zuzen, joan den apirilaren 26an erraustegiko transformadore bat matxuratu zela jakinarazi zuen EAMek— erraustegia irekitzea ere hilabete batez atzeratu behar izan zuten era horretako matxura baten ondorioz—.

Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioak (GHK) baieztatu egin du matxura bat gertatu dela transformadore elektrikoan. Halere, adierazi dute «neurri osagarriak» martxan daudela jada, eta hiri hondakinen harrera eta tratamendua «normal» funtzionatzen ari dela dagoeneko.

Errausketaren Aurkako Mugimenduak erraustegirako martxa antolatu du larunbatean, 11:00etan, Zubietako erraustegiaz zer ez digute esaten? lelopean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Donostiako aldirietako geltokia. ©Gorka Rubio / FOKU

Doako 92.236 abonu eman ditu Renfek Hego Euskal Herrian

Julen Otaegi Leonet

Duela hilabetetik doan bidaiatu ahal da Renferen aldiriko trenetan eta distantzia ertainekoetan. Abonuen %86,75 aldirikoei dagozkie; gainontzekoak, berriz, distantzia ertainekoei.

Sansoheta auziko epaituak, epaiketaren lehen egunean ©Jaizki Fontaneda / FOKU

Fiskaltzak hamalau eta 34 urte bitarteko zigorrak eskatu ditu 'Sansoheta auziko' hamar akusatuetatik seirentzat

Irati Urdalleta Lete

Orotara, hamar gizon eseri dira akusatuen aulkian, baina beste laurek aurreakordioa erdietsita daukate. Adingabeak galbideratzea, sexu abusuak egitea, adin txikikoen aurrean pornografia erakustea eta osasun publikoaren aurkako delituak egitea egozten diete.

Thomas Perlmann Fisiologia edo Medikuntzako Nobel Batzordeko idazkaria Medikuntzako Nobel Saria iragartzen ©Henrik Montgomery

Svante Paabo suediarrak irabazi du Medikuntzako Nobel saria

Berria

«Desagertutako hominidoen genomei eta giza eboluzioari buruzko» aurkikuntzak egiteagatik saritu dute Paabo.

Logroñoko espetxean sartu dute narkotrafikoarekin lotu duten ertzaina. ©Raquel Manzanares / EFE

Etxean 54 kilo kokaina zituen ertzaina espetxean sartu dute

Berria

Polizientzako modulu berezi batean dago, Logroñoko (Espainia) espetxean

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...