Albistea entzun

19. Korrika

«Hitzetik, bizitzera»

Mundu bat bildu da egun osoan Urepelen, 19. Korrikari hasiera emateko.

Adur elkarteko kideek eta Korrikako arduradunek hartu dute hitza ekitaldi nagusian; AEK-ko irakasleek hasi dute bidea.

Iruñera iritsiko da gaur iluntzean Korrika
Korrikak jendetza handiaren babesarekin hasi zuen bidea Urepelen. Adin guztietako jendeak hartu zuen lekukoa.
Korrikak jendetza handiaren babesarekin hasi zuen bidea Urepelen. Adin guztietako jendeak hartu zuen lekukoa. BOB EDME

Hodei Iruretagoiena, Berriemaile berezia -

2015eko martxoak 20 - Urepele

Zuloan dago Urepele (Nafarroa Beherea), mendi artean. «Ametsa zen Korrika hemendik hastea. Erokeria». Adur elkarteko kideek 19. Korrikaren hasiera ekitaldian esandako hitzak dira. Atzo arte. Estu, baina elkartu ziren Urepelera joandako milaka euskaltzaleak. Eltze batean nola, borborka egosi ziren hurbildutako euskaldunen sentimenduak, egun osoan. Ordu seinalatua iritsi arte. Oholtza ondoko kartelean zegoen jarria: 1. Kilometroa. 17:00. Eta lehertu zen Korrika. Atzo hasita, Euskal Herri osoa zeharkatuko du 11 egunez.

Irrintziak, txalaparta, kantuak, bertsoak... Denetik izan zen leherketaren aurreko ekitaldian. Mixel Aire, Maddalen Arzallus eta Aimar Karrika aritu ziren bertsotan, Korrikako ordezkariak taulara igo aurretik: Mertxe Mugika AEK-ko koordinatzailea, Asier Amondo Korrikaren arduraduna... Amondok sartu zuen aurtengo mezua lekukoaren barruan. Bilbora bidean, eskuz esku pasatuko dute euskahaldunek.

Euskara irakasleak omendu ditu Korrikak aurten, eta haien guztien izenean eman zituzten lehen pausoak Laida Etxemendik eta Peio Iputxak, lekukoa eskuan. Atzetik, irakasle eta irakasle ohiak, Korrikako elastikoa soinean. Bidea ireki egin behar izan zuten antolatzaileek, jende artean. Aurrera eta atzera zebiltzan zanpantzarrak ere, leku egiten. Plaza zeharkatu, eta, furgoneten atzetik, Urepeletik atera ziren denak. Atzetik, jende oldea: irriak, kantuak, era guztietako adierazpen eta ikurrak. Jendea eta jendea. Lekukoa herritik aterata, ordu laurdenetik gora behar izan zuten azkenengoek korrika abiatzeko. Urepeletik Aldudera bidean, mundu bat zetorrela zirudien. Lasterraldi bat, eta geratu. Beste lasterraldi bat, eta geratu. Hala egin zituzten lehenengo metroak.

Euskara, biziberritzeko

Beste hainbaten artean, Adur elkarteko Karine Etxeberrik hartu zuen hitza ekitaldian: «[Fernando Aire] Xalbadorren herria da Urepele. Herri baserritar eta leku bukoliko gisa ezagutzen duzue denek; hori ez da errealitate osoa». Badira gutxienez hiru urte lanean ari direla, euskara ardatz hartuta. Eta gehiago barnetegia ere martxan dela: «Badira euskaldun zaharrak, eta badira euskaldun berriak». Eskerrak eman zizkien Adur elkarteak boluntario lanetan aritu diren guztiei.

Aurreko Korrikako mezua ekarri zuten gogora: «Euskararik gabe, ez da Euskal Herririk izanen». Kezka hori azaldu zuen Etxeberrik: «Nahiz eta jende gehiena euskalduna izan, gutxiago erabiltzen da orain». Eta, esaterako, bailara biziberritzeko, baldintza ezinbesteko zaie euskara. Lehengaia da haientzat: «Ez dugu uste bailararen garapen ekonomiko edo kulturalik egin daitekeenik gure hizkuntzaren inguruko gogoeta kolektiborik egin gabe». Mezu hori eman zuten Korrikako arduradunek ere. Oroitarazi zuten gogoetaz gain lege baliabideak ere beharrezko dituela euskarak.

Bazkalordurako, beteak ziren Korrikaren abiapuntuko inguruak. Bankatik eta, batez ere, Aldudetik aurrera, oinez joan zen jende gehiena Urepelera. Korrika Txikiarekin hasita girotu zuten eguna. Eguerdirako, goraino betea zen pilotalekua ere, herri bazkarirako. Gosea aseta, kantaldiarekin pasatu zuten arratsaldea. Plazan ere bazen kolorea. Bazter batean izan zituzten, adibidez, euskaltegiko ikasleek eta bertako euskaldunek elkarlanean egindako erraldoiak.

Aurten, Xalbadorren babesean abiatu da Korrika, kantuak dioen gisan. Xalbadorrek ere sarri kantatu zion euskarari; askotan, ez oso baikor: «Hemen duzu ama bat, bere haurrek hila». Atzo, euskaldunen kolore guztiak bildu zituen Urepelek, Korrika aitzakia hartuta. Eta honela kantatu zion Xalbadorren seme Mixel Airek plaza beteari: «Jende maitea, zuek edertu duzue zinez Urepele». Eta, atzo, euskaraz zebiltzan jolasean inguruko ikastetxeetatik etorritako haurrak.

Haiei begira zeuden irakasleak, bazkaritan. Tartean, Maialen Etxeberri, Ortzaizeko ikastolakoa: «Gomita egin digute egun-pasa egiteko hemen haurrekin, eta, ondoren, Bankan, ikastolako kilometroan parte hartuko dute gehienek». Garrantzitsua da haientzat Korrika, «haurrei erakusteko festa giroan ere euskara erabil daitekeela». Eredu elebidunean ari dira, eta garrantzitsua da Korrika inguruotatik hastea: «Balio du erakusteko festa giroan ere euskara erabil daitekeela, haurrei erakusteko eskolatik at ere erabiltzen dela; ez dela ikastolako edo eskolako hizkuntza bakarrik. Balio du erakusteko euskarak zein pisu duen, zenbat jendek hitz egiten duen gure hizkuntza».

Festa girotik abiatuta, martxan da 19. Korrika. Urepelen hasita, Aldudetik Bankara, eta handik Baigorri aldera jarraitu zuen atzo. Iluntzean, Donibane Garazira heldu zen. Nafarroa Garaian izango da gaur, eta iluntzean sartuko da Iruñera. Bilbora iritsi arte, hamaika herri pasatuko ditu bidean, euskara hitz hartuta, bizitza koloretsua sortzeko pasatzen den lekutik. Adur elkarteko kideek esan bezala: «Belaunaldi bakoitzak erabakiko du euskaraz bizitzea. Hitzetik bizitzera, bagoaz».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Ertzaintzak egindako ikerketaren zenbait pasarteren irudiak. ©BERRIA

Ertzaintzak lurralde antolaketaren aurkako delitua ikusi du Zaldibarren

Iñaki Petxarroman

Durangoko epaitegiari helarazitako ikerketa baten arabera, zegokion baino lur eremu zabalagoa erabili zuen Verter Recycling SM enpresak, Jaurlaritzaren eta Zaldibarko Udalaren baimenik gabe
 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Osatu dugu minbizia? Oraindik ez, baina asko laguntzen ari gara»

Irati Urdalleta Lete

Aparteko kezka sortzen duen gaitza da minbizia, eta hori ikertzen aritzen da Zubiaga. Gaixoen biziraupena hobetuko bada, hiru norabidetan lan egiteko beharra ikusten du: diagnostiko goiztiarra, terapia zuzenduak eta txertoak.
AHTaren aurka 2010ean eginiko manifestazioa, Hendaia eta Irun arteko zubian. ©BOB EDME

Trenbidearen berritzea, abiadura lortzeko

Garazi Aduriz Zuñeda

Bordeleko, Baionako eta Irungo auzapezek trena berritzearen aldeko deia egin zutenetik, AHTaren eztabaida pil-pilean da Ipar Euskal Herrian. AHTaren aldekoak zein trenbidea berritzearen aldekoak beren argudioak mahai gainean jartzen ari dira proiekturik eraginkorrenaren bila.
Zaldibarko zabortegia amildu ostean bertan egin zituzten bilatze eta egonkortze lanen irudi bat. ©JAVIER ZORRILLA / EFE

Zabor azpiko 124 igerilekuak

Imanol Magro Eizmendi

Verter Recyclingek eskaturiko txosten baten arabera, amildu zenean 300.000 metro kubo ur zeuden zabortegiaren barruan. Egileen ustez, baina, ez zuen eraginik izan hondamendian.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...