Albistea entzun

Koronabirusa. GIZARTEA PENTSALDIAN

Belaunaldi arteko ituna nola berritu?

JESUS DIGES / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Joseba Zalakain - SIIS ikerketa zentroko zuzendaria

2020ko urriak 29

Gaur hasiko da, Miramar Jauregian, Euskal Herriko Unibertsitateko Udako Ikastaroen eskutik eta Aubixa fundazioak antolaturik, belaunaldi arteko itunari buruzko hausnarketa saioa. Ikastaroaren antolatzaileen arabera, belaunaldi arteko ituna idatzi gabeko arau bat da, eta horren arabera helduok adingabeak eta adineko pertsonak zaintzen ditugu, pentsatzen dugulako gu zahartzen garenean helduen —oraingo haurren— belaunaldiak zainduko gaituela. Idatzi gabeko arau hori oinarrizko elementua da gure gizarteetan; hori gabe, gizarte hau, gaur-gaurkoz ezagutzen dugun moduan, ez da bideragarria. Zaintzetatik harago doa, ordea, belaunaldi arteko itun hori: badu zerikusirik errenta eta aberastasunaren birbanaketarekin ere —belaunaldi artekoa, maila handi batean—, adin talde bakoitzari zuzentzen zaion gastu publikoarekin, botere eta eragin politikoren banaketarekin, eta, zentzu zabalean, britainiarrek intergenerational unfairness edo belaunaldi arteko bidegabekeria deritzoten horrekin.

Aubixako kideek dioten moduan, mugarri saihetsezin eta mehatxagarri bat ageri da une honetan: arrakala bat zabaltzen ari da beren gurasoek eta aitona-amonek baino aukera hobeak izan eta zahartzen ari direnen, eta gaztaroan eta helduaroan sartzen hastean ziurtasunak ostu zaizkien belaunaldien artean. Datu batek irudikatzen du haustura hori: 2001. urtean, Euskadin, 35 eta 39 urte arteko gizonezkoek, batez beste, 16.000 euroko errenta zuten; 70-74 urte artekoek, 14.000 eurokoa. Gaur egun, 35 eta 39 urte artekoen errenta ertaina 21.000 eurokoa da, eta 70-74 urte artekoena, ia 25.000 eurokoa. Pobrezia egoerei erreparatzen badiegu, gazteen %10 bizi dira pobrezian, eta, 65 urtetik gorakoen artean, berriz, %4,2.

Ez da jasangarria —demografiaren ikuspegitik, ekonomiaren ikuspegitik, justiziaren ikuspegitik— familia sortu, etxea erosi, seme-alabak hazi eta munduan leku baten bila ari direnek askoz baliabide gutxiago izatea ibilbide hori egina dutenek baino. Soziologiaren ikuspegitik esan den moduan, gaur egungo gazteek horma ikusezin baten aurrean ikusten dute beren burua, baina adinekoen erreibindikazio eta beharrek —zilegi eta errealak, horiek ere— lortzen dute oihartzun handiena agenda publikoan.

Beraz, nola berritu belaunaldi arteko ituna? Hiru esparru izan daitezke zentzu horretan nagusi. Alde batetik, etxebizitzari dagokiona: beharrezkoa da etxegintza (etxeen eraikuntza, transmisioa, egokitzapena...) belaunaldi guztien beharrei lotzea, familia eta pertsona askoren ondare handiena —askotan, bakarra— etxebizitza dela jakinik. Belaunaldien arteko kontzepzioa duten etxebizitzen eraikuntza sustatzea edota etxebizitza zaintzaren truke aldatu ahal izatea aurrerapauso interesgarriak dira, jakinik gure gizartean gertatzen den ezberdinkeriarik nabariena etxebizitzaren jabetzari dagokiola, eta horri dagokionez belaunaldien arteko arrakala handia dela. Beharrezkoa da, bigarrenik, zaintzen arloan aldaketa sakona egitea: mendekotasunaren arriskua benetan partekatzea da erronka, beste giza beharretan egiten den moduan, eta horretarako beharrezkoa da zaintza eredua eraldatzea eta baliabide berriak gehitzea.

Hirugarren esparrua, zabalena, gure ongizate estatuaren eraldatzeari eta indartzeari dagokio. Ongizate estatuaren ikerlariek diotenez, hiru sistema mota daude munduan: batik bat adineko pertsonei zuzentzen zaizkienak (Espainia, kasu), lana egiteko garaian dauden helduei zuzentzen zaizkienak (Alemania, adibidez), eta belaunaldien arteko oreka mantentzen dutenak (Frantzia edo herrialde eskandinaviarrak, esaterako). Ez dago haurtzaroari bereziki zuzendutako herrialderik. Desoreka hori saihesteko, beharrezko litzateke Europako Batasunak bultzatu duen gizarte inbertsioaren ideia gure artean zabaltzea, adineko pertsonei ez ezik, haur eta gazteei ere erreparatuko dien ongizate estatu bat eraikiz. Hiritar guztiek —edo gehienek behintzat— irabaziko lukete aldaketa horrekin.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sagardui, duela egun batzuk egindako agerraldian. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Intzidentzia tasa jaitsi dela esan du Sagarduik, baina «zuhurtzia» eskatu du

Jone Arruabarrena

Osasun sailburuak adierazi du Osakidetza «beharrezkoak diren proba guztiak» egiten ari dela. Ospitaleratzeen datuek, berriz, gora egin dute
Lorea Agirre, Igone Lamarain, Alaitz Aizpuru eta Saioa Rodriguez, atzo, Donostiako San Telmo museoan. ©JON URBE / FOKU

«Intelektual engaiatuaren» betaurrekoak

Julen Aperribai

Txillardegik euskalgintzaz eta gizartearekiko konpromisoaz idatzitako hainbat testu bi liburutan plazaratu ditu Jakinek, eta haren pentsamenduaren inguruko bilduma osatu
Emakume bat, Bilbon, George Floyden hilketa salatzeko protesta batean. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Begiradetan ere sumatzen dute

Maite Asensio Lozano

Sare sozialetan zabaltzen diren albiste faltsuek eta kontakizunek etorkinengan zer eragin duten aztertu du SOS Arrazakeriak, eta ondorioztatu du eguneroko bizimoduan nabaritzen dutela, bai beren eskubideak betetzeko zailtasunetan, bai pertenentzia sentimendua garatzeko ezintasunetan.
Manu Cabacas eta Fina Lizeranzu, Iñigo Cabacas semea gogoratzeko ekitaldi baten. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Cabacasen gurasoek auziari buruzko txostenak eskatu dizkiote Erkorekari

Edurne Begiristain

Komunikabideetara igorritako gutunean, esan dute «samina» eragin diela Ertzaintzak barne ikerketa itxi izanak. Bilera eskatu diote Erkorekari

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.