Albistea entzun

ARDOXKA

Fraideen etxea

Roberto Sarriugarte -

2022ko urriak 1

Gaur Valentziako Terres dels Aforinseko upategia dakart hona, Casa Los Frailes, alegia.

Dels Aforins (Terres dels Aforins) Valentziako hego-mendebaldean dago, 650 metroko altueran. Bi mendilerroren artean dago, ekialdean Mediterraneo itsasoarekin ia bat eginez (50 km) eta mendebaldean Alacant eta Mantxako goi lautadarekin. Esan daiteke, beraz, klima mediterraneoa eta kontinentala uztartzen direla paraje horretan, eta horrek badu bere eragina mahastizaintzan.

Casa los Frailesek (Cals Frares) jesuitengandik hartzen du izena, hantxe bizi izan zirelako XII. mendetik XVIII. mendera arte. Jesuitak izan ziren mahastizaintza hara eraman zutenak, mezetarako ardoak egiteko asmoz. Gaur egun ere, jesuitek eginiko tresna edo tina eta porlanezko dolaredun upategi historikoa erabiltzen da. Ardoztatzea, ekoizpena eta ontzea ehuneko ehun Casa Los Frailesen egiten da.

Inguru hauetan mahastiak XIII. mendean landatu zituzten kristauek, mairuak bertatik kanporatu eta gero, eta harrezkero mahastiak landu dira hemen.

162 hektareako lursaila dute, eta horietatik 130 mahastiz osatuak, eta besteak almendrondo, olibondo eta baso mediterraneoz. Landaredi aniztasun hori oso garrantzitsua da bertako bizitzan, mahastiz osatutako monolaborantza saihestuz. Bioaniztasun hori indartzeko erleak, ardiak eta oiloak ere jarri dituzte lurrotan. Ardiak mahastietan zehar ibiltzen dira, erleek bost kilometro egiten dituzte egunean hegan, landareak polinizatzen eta bioaniztasuna sortzen, eta beste animaliek abeletxe moduko zerbait osatzen dute.

Monastrella nagusi bada ere, 1999 geroztik, cabernet sauvignon, tempranillo, garnatxa eta syrah mahatsak ere landatu dituzte, beti ere monastrellaren lagungarri moduan erabiltzeko.

Lurren bioaniztasuna zaintzeko, urte asko daramatzate mahastiak ekologikoan landuz, eta gaur egun, ahal den heinean, biodinamikaren oinarriei jarraituz egiten dute lan.

Lehorreko mahastizaintza —ur eskasia eta kareharriz osatutako lur elkorrak—, muturreko baldintzetan egiten da, eta horregatik mahatsondoek lurzoruaren barne-barnean bilatu behar dute hezetasuna, eta horrek ematen die tipikotasuna eta berezitasuna gero ardoei.

Upategi zaharra, gaur egun ere erabiltzen dena, XVIII. mendekoa da, eta argamasako dolare eta deposituz osatua dago, —edukiera desberdinekoak— gaur egun, monastrella gordetzeko eta ontzeko erabiltzen dira, oso egokiak baitira haien porositatea dela eta. Eraikin zaharraren ondoan, eraikin berria ere badute, ardoztatze tresna modernoenez hornitua, eta lurpeko beste 250 metro koadroko nabe bat, ardoak ontzeko erabiltzen dena.

Hiru ardo beltz eta gorri bat egiten dituzte, baina beste batean izan beharko du horien ezaugarriak aipatzea.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Filip Albor, Amaia Karrere eta Arantxa Hirigoien, <em>Ttinka</em> disko-liburuaren egileak. ©MATHIEU HARANBURU/ BELARRI

«Ikusi dut gauza gutirekin anitz pasarazten ahal dela»

Ainize Madariaga

'Ttinka' disko-liburua plazaratu du Hirigoienek, Filip Albor eta Amaia Karrerekin batera.Ttipitik «on» denez kantuak eta ipuinak euskaraz entzutea, haurren beharretara egokitu dute obra.
Jon Zabaleta, HernaniKomik azokan emandako Joseph Camino saria eskuetan duela. ©JON URBE / FOKU

«Marrazteak goizero jaikitzen laguntzen dit»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Trazu ezberdin asko dituen bineta erraldoi bat da Zabaletaren bizitza, marrazkiz zirriborratu duena. Hernani bere jaioterrian saritu dute, eta euskal komikiari egindako ekarpena aitortu.
 ©MONIKA DEL VALLE / @FOKU

«Euskaraldia oso neorrealista da»

Urtzi Urkizu

ETB1ek 'Dailobit' saioaren bigarren atala emango du gaur, Euskaraldian izandako bizipenekin. Rutak Leire Palaciosekin batera aurkezten du programa. «Naturaltasunez agertzen saiatzen naiz».

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.