Albistea entzun

KRITIKA. Artea

Begidun gorputzak

Jone Rubio -

2021eko irailak 21

'Arkitekturarik gabeko erakusketa bat'

Artista: Xabier Salaberria. Non: Gasteizeko Artiumen. Noiz arte: Urriaren 17ra arte.

Erakusketa bat egituratzeko espazioa baldintzatzen duten elementuek ezinbesteko papera jorratzen dute, erakusketa ehuntzen duten artelanen koherentzia, zentzua, diskurtsoa edo istorioak batzen baitituzte. Mostrak egituratzeko aukerak askotarikoak izan daitezke, bai. Baina, erakusketa espazioak artelanekin fusionatzen direnean bestelakoa da esperientzia, aurretiko espazioarekiko izan genezakeen ikuspuntua eraldatzen delako.

Hori da Xabier Salaberria artistaren Arkitekturarik gabeko erakusketa bat mostran aurrera egin ahala nik, ikusle moduan, bizi izan dudan sentsazioa.

Ez beldurtu! Erakusketak badu arkitektura, baina artistak bideratutako interbentzioek artelanen eta espazioaren arteko muga lausotu egiten dute. Eta, ondorioz, bataren eta bestearen artean ezberdintzea zailtzen zaigu espazioak atzean utzi ahala.

Artistaren bestelako esku-hartze zein lanetan aurkezten den ezaugarri bereizgarria hori da: espazioa, diseinua, eskultura eta instalazioaren arteko uztartzea. Alabaina, Artiumeko mostrak adierazten duen eran, uztartzeak ez dira helburu estetikoetara mugatzen, hausnarketa anitzek bideratzen baitituzte.

Mostrak hiru espazio ditu, zeinetan euskarriak askotarikoak diren: artelanen instalazio tradizionalak urratzen dituzten eskulturak, instalazioak, argazkiak, marrazkiak…

Espazioan barneratu aurretiko testuak erakusketak nolabaiteko espazio abstraktura bidaiaraziko gaituela esaten du, eta lehenengo espazioan murgiltzean, hiru artelanez osatutako espazio hutsa aurkeztu zait: mahai bat, metalezko xafla zulatuak (Bézier) eta hondakinez goratutako mendi artifizial baten argazkia.

Ezaugarri industrialez beteriko eta osatutako hiru piezek gune hutsaren neutraltasun zuria urratzen dute, hein handi batean; herri baten aztarna industrialen objektu arkeologiko bakartuak bihurtzen baitira. Alegia, objektu bakoitzak bere istorioa eta diskurtsoa sortzen du, bata besteari lotzen zaio eta bizitza ematen dio gune abstraktuaren geldotasunari.

Bada, hurrengo espaziorantz goazela, atzean utzitakoaren aztarnek blaitzen gaituzte. Aurreko espazioarekiko lotura mantentzen da. Besteak beste r de radio instalazioan erakusten diren kristal zatiak Bézier izeneko piezaren hutsuneekin lotzen direlako zuzenean. Kristal hautsiak eta metalezko xafla horien hutsuneak, mugimendu ezaren seinale, eta, aldi berean, noizbait ekintza hura existitu zenaren adierazle zuzenak dira.

Eta, orduan, espazioaren erritmoa azkartzen da, bertan aurkezten diren instalazioek lehia zuzena egiten baitiote erakusketa espazioaren konbentzioei. Prozesu horren igorle zuzena da Inkontziente/Kontziente 4 instalazioa, hormetan hormak eraikitzen dira, eta material gainjarriek arkitekturari berari lehia egiten diote, beraien funtzionaltasun propioa aldarrikatuz.

Instalazio hori atzean utzi eta azkeneko espazioan barneratzean ordura arte egituratutako eskemak urratuko zaizkigu guztiz. Bertan, espazioarekiko lehia areagotzen baita, mugimendua galarazten eta bideratzen diguten hamarnaka panel aurkezten baitira: bata bestearen ondoan, atzean eta aurrean. Espazioaren barnean beste espazio bat sortzen da.

Eta, artelanak aurkeztu ez ezik, erakusketaren egituratze prozesuaren tripak sumatzen dira paneletan eskegitako hainbat eta hainbat planotan. Zeinetan, nik planoak adi begiratzen ditudan era berean, artelanak zuzen-zuzenean aztertzen dituzten begidun gorputzak agertzen diren. Eta hala ondorioztatzen dut ni ere begidun gorputza naizela, eta, era berean, zu ere begidun gorputz hura izango zarela inoiz.

Trantsizioa suertatzen da bertan, zeinetan artelana, arkitektura berarekin fusionatzen den. Tentsioan; ikusi dezakeguna espazioa berreraikitzen duten paneletan eskegitako plano bidimentsionalak baitira. Zeinetan irudi lauek artelanen kokapena zehazten dituzten eta ikusleak ikusi beharko zukeen pieza zein den igortzen diguten. Azken espazio horretara heldu eta panelak zeharkatu ahala, erakusketa bera biltzen duen arkitektura desagertu dela ulertzen dut, erakusketa bera baita arkitekturaren funtzio espaziala egituratzen duena. Eta, trantsizio horretan murgildurik, mostraren izenburuak hausnartzera bultzatzen nauela, erakusketak arkitektura jaten du. Eta, azkenik, arkitektura bihurtu den erakusketan barneratu naizela sentitzen dut, nire azalean.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Billy Bragg kantari ingelesa, 2018an, Londresen egindako kontzertu batean. ©FACUNDO ARRIZABALAGA / EFE / EPA

Pandemiak musikaturiko lana

Ainize Madariaga

'The Million Things That Never Happened' disko berria kaleratu du Billy Bragg kantari ingelesak

Jorge Diaz, Antonio Mercero eta Agustin Martinez idazleak, aurtengo Planeta sariaren irabazleak. ©QUIQUE GARCIA / EFE
Laugarren kanporaketa, atzo, Mungiako Olalde aretoan. ©BERTSOZALE ELKARTEA

Oihana Bartra Arenas nagusitu da laugarren kanporaketan, Mungian

Berria

479 puntu eskuratu ditu bertsolari bilbotarrak. Paule Ixiar Loizagak egin du bigarren. Elorrion eta Getxon izango dira hurrengo kanporaketak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.