Albistea entzun

KRITIKA. Artea

Kontrasteen kontrastea

Roger Grasas argazkilariaren <em>Suite Máshreq</em> erakusketako argazki batzuk.
Roger Grasas argazkilariaren Suite Máshreq erakusketako argazki batzuk. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Rubio -

2022ko otsailak 8

'Suite Máshreq. Visiones de Oriente Próximo'.

Artista: Roger Grasas. Non: Iruñeko Ziudadelako Mistoen Eraikinean. Noiz arte: Martxoaren 13ra arte.

Ziudadelako Mistoen Eraikinera joan, eta, egurrezko atea zeharkaturik, beheko pisuan barneratzen naiz. Hasiera-hasieran, horman, mimo askorik gabe itsatsitako testu elebakar bat aurkezten zait, Suite Máshreq. Visiones de Oriente Próximo titulupean; halatan, elebakartasun hori mostra osoko informazio iturrietan mantentzen da.

Roger Grasas argazkilariaren proiektua dugu hau, zeinetan Ekialde Hurbilera hurbilduz bertako gizartearen egiturak aztertzen eta ikusarazten dituen; era berean, Persiar Golkoko testuinguruarekin kontrajartzen ditu.

Proiektua urte luzez egindako bi argazki seriez osatuta dago. Min Turab, alde batetik, eta Ha Aretz, bestetik. Lehena 2008. urtean hasi zen egituratzen, eta, urteen poderioz, Persiar Golkoko paisaiak pairatu izan duen eraldaketa katartiko eta masiboaren testigantzak biltzen dituen proiektu bihurtu da. Bigarrena 2010. eta 2017. urteen bitartean izan zen sortua, gaur egun Lurralde Santuko lurrak osatzen dituzten estatuetan barrena: Egipto, Jordania, Israel, Palestina, Libano eta Siria.

Halatan, oso era interesgarrian ehuntzen dira bi serieak, era xume eta leunean hitz egiten diguten irudi isilen bidez, kapitalismo basatiak izan duen prozesuaren bi aldeak aurkezten baititu. Mostra bi espaziotan dago banatua, eta bertan argazkiak dira nagusi. Alabaina, bigarren gunean Min Turab-eko irudiei mugimendua ematen dien bideo dokumentala dugu. Hain zuzen, bertatik helarazten diren soinu, doinu eta ahotsak izanen dira espazioan murgildu bezain pronto blaituko gaituztenak.

Tamaina handiko argazkiak txikiagoekin tartekatzen dira, mostrari erritmoa emanik. Handiek gai nagusiak azaleratzen dituzte, eta txikiek, berriz, horien ñabardurak aurkeztuko dituzte. Geruzak bailiran, irudiekin dugun lehenengo harremana azalekoa dela adierazten digute hala. Bada, argazki txikiak zenbaitetan ikusezin bihurtzen dira, haiek biltzen dituzten marko lodiek jaten baitituzte.

Bestelako hizkuntza bat entzuten da zenbaitetan, eta, horrekin batera, musika, soinuak... Horren parean Iruñetik urrunduko gaituen irudi huts eta bakartia dugu, bidaia honen lehenengo aztarnak, alegia. Desertua, irudi hondoak, ia monokromatikoak... Konposizioak ez dira horretara mugatzen, urrun hartzen gaituen gizarte baten irudi idilikoak aurkeztu ezean, kolore bakunen apaltasuna urratzen baitute objektuek, haien sinbologiek, aztarnek, arkitektura ahantziek eta pertsonek.

Izan ere, mostran kontrasteak dira nagusi. Bai, kontrasteak. Koloreen kontrasteak, paisaien kontrasteak, pertsonen kontrasteak, eredu ekonomikoen kontrasteak, politikoak, klase kontrasteak... Azken finean, kontraste horretan, orain dela gutxira arte xumeak ziren espazio horietan, kapitalismo basatiaren ereduak barneratzen dira guztiz. Horrela, gaurko gizartearen sintomak aurkezten dituzten ereduaren nolabaiteko mugak aurkezten dira, alde batetik bestera.

Ez dira irudi goxoak, ezaguna eta ezezaguna egiten zaigunaren artean kulunkatzen baitira argazkiak. Testigantza gordinak dira, alegia. Inolako apaindurarik gabe errealitatea aurkezten baitigute. Horrela, zuzen eta irmo, begiak ziztatzen dizkigute. Dirdiratsuak eta arrotzak dira, aldi berean. Koloretsuak bezain ilunak: errealak.

Hain zuzen, hori da sortzen diguten kitzikatzearen arrazoi nagusia. Arroztasun horrek errealitatea aurkezten baitigu, ingurua, espazioa, pertsonak husten dituen gizartearen sintomak azaleratuz. Gutxiren ongizateak besteengan eragiten duen zapalkuntzaren aztarnak, hain zuzen. Onirikoa dirudien arren, kontrasteak kontraste, erreala den panorama.

Ezin dugu ahaztu nondik egiten dugun guk interpretazioa, distantzien distantzian perspektibak ezberdinak baitira. Alabaina, distantziak ez dio hurrenkerari men egiten, eta, ordena zehatz bat mantendu ezean, irudi bakan goxo horiek geure inguruko aztarnetan bilatzeari ekiten badiogu, gertutasuna sumatzeko aukera izanen dugu. Kontrasteak kontraste, errealitatea hura baita, inguru, pertsona eta espazio guztiak blaitzen eta zipriztintzen dituena.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Noaingo Faktoria zentro koreografikoko ikasleak. Beltzez, Laura Armendariz irakaslea. ©Iñigo Uriz / FOKU

Dantzaren nazioarteko mapan

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Noaingo Faktorian lanean ari da, irailetik, zentro koreografiko horretako ikasleen bosgarren belaunaldia. Marta Coronadok, Laida Aldazek eta Carmen Larrazek jarri zuten proiektua martxan, 2019an, herrialdeko dantza garaikideari astindu bat emateko. Pedagogia eta sorkuntza dituzte ikur.

 ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

«Sorkuntza jada ez da nire munduaren zilborra»

Aitor Biain

Ez du diskorik egin plazan egoteko; plazan dago jada. Baina '#itsasoadabidebakarra' bere bakarkako lehen diskoa kaleratu du, pertsonala bezain kolektiboa den lana. Azken urteetako bizipenetatik abiatuta ondu du, eremu abisaletik ur azalera ateratzeko bidea oinarri hartuta, eta Kubatik joan-etorria egin duten kantuekin.
Gaur egungo musikariez inguratu da John Cale <em>Mercy</em> disko berria ontzeko. ©MADELINE MCMANUS

Erortzen ari den munduaz

Mikel Lizarralde

81 urte betetzear dela, John Calek segitzen du pauso bat aurretik, 'Mercy' bere azken diskoak erakusten duenez. Klasizismoaren eta abangoardiaren artean beti.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...