Albistea entzun

KRITIKA. Artea

Euskarrietatik ihesi

Jutta Koetherren obra handietako bat.
Jutta Koetherren obra handietako bat. JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Jone Rubio -

2022ko abenduak 6

Jutta Koether

Lekua: Gasteizko Artium museoa. Noiz arte: apirilaren 26ra arte.

Artium museoak Jutta Koether artista alemaniarraren lana biltzen duen erakusketa egituratu du, Black Place titulupean. Pinturaren inguruko hausnarketak bideratzen dituen mostra da Koetherrena, museoaren bi gelatan egituratzen dena. Nolabait ere, 80ko hamarkadatik eguneraino artistaren lanaren bilakaera ikusarazten du erakusketak. Bada, artistaren helburua pinturaren mugak berrantolatzea da, betiere irudiaren kritika eta epistemologia feministatik abiatutako hausnarketak aldarri izanik.

Erakusketa espaziora murgiltzean, dei ematen dit aztarna ezak: lehenengo espazio luzearen hormak biluzik daude, hondo-hondokoa izan ezik. Kutsu liturgikoa arnasten da nolabait, espazio luze eta huts horren amaierako pieza identifikatu gabeak bertara gerturatzera bideratzen gaituelako.

Bertara abiatzeko beharra sumatzen dut, aurrera egin ahala pieza horren materialak, formak eta testura identifikatzeko gai naizen heinean. Oraingoan, ez dago pinturarik, aluminiozko xaflaz egindako pieza baita. Alabaina, aluminiozko xaflak emakume baten aurpegia egituratzen duten ingerada zurrunak dira. Pinturaren eta eskulturaren arteko mugak berregin, uzkurtu eta berrantolatzen dituen irudi bihurtzen da pieza. Alegia, hurrengo espazioan aurkeztuko zaigun sinbiosiaren prestakuntza estetikoa.

Izan ere, mostraren bigarren espazioan barneratzen garenean, begietatik gorputzera barneratu eta barrenetan eztanda egingo digu aurkeztuko zaigun aniztasun homogeneoak. Irudiak, formak, euskarriak, pinturen instalazioa... plurala da guztiz, baina konposizioen belztasunak bateratzen ditu, eta osotasun bat sortzen du espazioan.

Espazioan sortzen den atmosfera horretan instalazioak paper erabakigarria jorratzen du, formatu askotako piezak baitaude: monumentalak, txikiak, ertainak, serieak... Baina, bakoitzak bere espazioa du, eta ezinezkoa da pieza bakoitza banan bana ez aztertzea.

Bigarren espazio horretara barneratzean eta lehenengo piezekin topo egiten dugunean, artistaren lan ildoaz ohartzen gara. Tamaina ertaineko pintura bat dugu, beltza, zikina, eta aldi berean leuna, zeinaren gainean dirdiradun triangelu bat aurkezten den, zientzia fikzioa gogora ekartzen duena. Pinturak mihisetik ihes egin nahi du, bertatik isuri, desagertu... Bada, ihes hori muturrera doa erakusketa espazioan aurkeztuko diren beste zenbait piezatan, artistak erabilitako beira urtuarekin: pinturak, azkenik, euskarritik ihes egiten du, eta izaera eskultorikoa bereganatzen du.

Erakusketaren nagusitasuna pintura monumentalek bereganatzen dute espazioarekin dugun lehenengo begi kolpean. Esaterako, Touch and Reisist 5 piezak, hondoko espazioko horma hartzen du oso-osorik. Baina, ez da pintura monumentalen genealogia tradizionalean oinarritutako konposizioa bere osotasunean, markoak atzean utzirik mihisea malgu geratzen baita. Malgutze horrek pinturari bestelako identitate bat bereganatzen diola sentitu dezakegu, nolabait ere, atzean zerbait ezkutatzen duen teloi erraldoi bat ekartzen baitigu gogora.

Alabaina, konposizioaren edukia da artistak, erabilitako pintura ilunen bitartez, ezkutatzen duena. Bertara gerturatzen garen heinean, eszenografia zehatz batean kokatuak dauden figura batzuen zertzelada mardulak identifikatzen baitira. Bada, hura Peter Paul Rubens (1577-1640) margolariaren pintura baten berrinterpretazioa da. Jatorrizko egitura mantentzen da, baina teknika, testurak eta bertan igortzen dena bestelakoa da, guztiz.

Ildo berdina mantentzen du Leibhaftige Malerei pinturak, Sandro Botticelli (1445-1510) margolari italiarraren lana oinarritzat harturik. Halaber, kasu honetan, jatorrizko pinturan igortzen ez den bortizkeria, azkartasuna eta estatismoa dira nagusi.

Nolabait ere, pinturaren tradizio kanonikoen inguruko hausnarketa zuzenak bidaltzen ditu artistak. Onartua dagoenaren eta ez dagoenaren arteko mugarriak berreginez eta horri lotutako ildoak mahai gainean jarririk. Koetherrek egindako konposizioek harrapatzen gaituzte. Halaber, mostraren egiturak horretan laguntzen du, erritmo dinamikoen bitartez pieza bakoitzari espazioa eskaintzen baitio. Eta, era berean, espazio ireki batean kokatutako piezak izanik, loturak askotarikoak izan daitezke.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Maialen Lujanbiok idatzi du liburuko testua, eta Arrate Rodriguezek ondu ditu ilustrazioak. Irudian, bi egileak, atzo, Donostian. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute

Miren Mujika Telleria

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute Maialen Lujanbiok eta Arrate Rodriguezek, Pamiela argitaletxeko Bagara sailean. Albumak Rosa Valverde artistaren lana ezagutaraztea du xede

Alena Baeva biolinista. ©ANDREJ GRILC

Beethovenen 'Bosgarren sinfonia' interpretatuko du Euskadiko Orkestrak

Erredakzioa

Dinis Sousak aurrenekoz zuzenduko du orkestra denboraldiko bosgarren programan. Hilaren 3tik 9ra izango dira kontzertuak
Joxean Fernandez, Maria Pilar Rodriguez, Isabel Herguera, Izaskun Arandia eta Bingen Zupiria, liburuaren aurkezpenean. ©Jagoba Manterola / Foku

'Euskal emakume zinemagileak' liburua plazaratu dute

Andoni Imaz

Euskal Herriko zinemagintzan «funtsezkoak» izan diren emakumezko zuzendariak ditu ardatz, eta Euskadiko Filmategiak eman du argitara. Maria Pilar Rodriguez ikertzaileak koordinatu du artikulu sorta.

Inauteri giroan murgilduko du herria festibalak. ©GUILLAUME FAUVEAU

Inauterietako dantzak eta musika batuko ditu Hartzaro festibalak

Berria

Otsailaren 10etik 21era egingo dute Uztaritzeko jaialdia, udaberriari ongietorria emateko asmoz

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.