Noiz sortua: 2018-12-11 00:30:00

KRITIKA. Artea

Arroztasuna ezbaian

<em>L'Intrus</em> erakusketa, Donostiako Tabakaleran.
L'Intrus erakusketa, Donostiako Tabakaleran. JUAN CARLOS RUIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Garazi Ansa -

2018ko abenduak 11

'L'Intrus'

Noiz arte: 2019ko otsailaren 3ra arte. Non: Donostiako Tabakaleran.

Arteak eta erakusketek eskaintzen duten aukeretako bat gai ezberdinak gizarteratzeko aukera da. Interes, jakin-min edo gogoeta ezberdinak plazan aurkeztuz, eztabaida publikoaren zati bilakatzeko aukera, besteak beste. Askotan, ikusleen artean aurrez inolako interesik izango ez zuen gai batekiko interesa pitz dezakete, edo, are gehiago, gai hori aurretik inolaz ere okurritu izan ez zitzaien ikuspuntu baten bidez ulertzeko aukera berma dezakete; hain zuzen ere, gai edo hausnarketa horietara begirada arrotz baten bidez hurbiltzeko aukera eman dezakete, nahiz eta gaiak berak egunerokoan presente senti ditzakegunak edo egunerokoan gorpuzten direnak izan. Tabakalerak aurkezten duen L'Intrus erakusketak horixe bera eskaintzen digu: gori-gori dagoen egungo gai batekiko, hain zuzen ere migrazioaren auziarekiko, bestelako inguratze bat.

Esan daiteke erakusketa Tabakalerako 2017ko komisariotza egonaldian Natasha Marie Llorens komisario eta idazleak egindako ikerketa baten emaitza dela. Zehazkiago esanda, Jean-Luc Nancyren L'Intrus entseguan oinarrituta —hortik erakusketaren izenburua ere—, Llorensek immigrantearen irudira hurbildu nahi izan du arrotzaren kontzeptua, berau modu fisiko batez ulertuta betiere. Nancyk, haren entseguan, hari egindako bihotz transplante bati buruz hitz egiten du; hau da, beste batena izandako eta bere gorputzean sartuko duten elementu fisiko arrotzari buruz. Nahiz eta hasiera batean oso abiapuntu sinplea iruditu, konplexutasunez beterikoa da, eta Llorensek oso modu interesgarrian metaforatzat hartu du egungo gizartean gatazka handia sortzen ari den migrazioaren fenomeno hori, ia norberaren gorpuztetik bertatik ulertzeko moduan planteatuz.

Erakusketaren planteamenduan erabat asmatu izateko gakoetariko bat zera da: migrazioaren arazoa bera arrotza den horren behin betiko etorreran dagoela; hain zuzen ere, gure gizartean ohikoak ez diren elementu edo gorputz berrien etorreran, zeintzuek aurretiazko ordena erosoa eralda dezaketen. Baina nor ez da izan inoiz arrotz? Nor ez da inoiz joan berarekin zer ikusirik ez duen testuinguru batera lanera edo oporretara bederen? Horixe planteatzen dute, modu batez, Chelsea Knightek eta Shane Aslan Selzerrek Lonely Planet bideoan, Chirripo mendixkan eta Costa Ricako Osa penintsulan bidaiatzen ari direnean. Pantailaren beste aldeko Anna Lopez Lunaren Sous le manteau bideoan, berriz, justu aurkako gertaera bat atzitzen da; alegia, norbere etxean arrotz sentiarazi edo hartzearena, hizkuntza ezberdin baten erabilera hutsagatik. Hala eta guztiz ere, lan honen aspektu interesgarriena da arroztasun hori modu negatibo batean planteatu beharrean, aukera gisara planteatzen dela. Izan ere, bideoko protagonistek arroztasun hori nahita bilatu izan dutela aitortzen dute, inork ulertzen ez dielarik askatasuna, intimitatea lortzeko eta kontrola ekiditeko tresna gisa.

Erakusketako lehen aretoko inpresio atsegina, ordea, lausotu egiten da bigarren aretoan sartzean, pixka bat bederen. Atea igaro, eta Elizabeth Tubergenen eskultura ikaragarriak egiten du harrera. Elementu erabat arrotz eta inbaditzaile gisara hautematen da. Errefuxiatuen eremuetako arkitektura efimeroa ekar dezake gogora, eraikitzeko erabilitako materialak direla eta, baina sentsazio hori materialen kolore beltz monokromotiko perfektuak deuseztatzen du segidan. Halere, barneratzeko gonbita egiten du, hain zuzen ere beste bi lanentzat kubo beltz lanak egiten baititu egiturak. Bietatik Omar Mismarren proiektua azpimarratuko nuke, batez ere, ikus daitekeen bideoaren bidez artistak arrotza den hori etsaitzat edo areriotzat hartu beharrean zalantzan ipintzen baitu, Ameriketako Estatu Batuetako arma saltzaile batzuen interbentzioaren bidez.

Eskulturatik at, aretoko beste lanen eta aurrekoen arteko loturak bermatzea, berriz, zail egiten da. Arroztasunaren kontzeptuari baino arroztasuna gorpuzteari interesa eman nahiagatik agian, gorpuzte fisiko ezberdinak irudikatu nahi izatearen sentsazio hutsa hautematen da, erakusketan planteatzen den gai mardulera ekarpen handirik egin gabe. Eta modu horretan, besteak beste, Nadia Barkate eta Jumana Mannaren lanei izatez duten interesa urriarazten zaie. Horretan, Tubergenen eskultura monumentalaren presentziak zerikusia izan dezake.

Proiektuaren gauzatzea, ordea, erakusketa hutsetik harago, ekintza paralelo ugariz horniturikoa da, proiekzio zikloen edo performanceen bidez. Tamalez, horietara bertaratzeko aukerarik ez dut izan, eta agian jarduera horien ezagutza falta egon da proiektuaren osotasuna sumatzeko.

Albiste gehiago

Apirilaren 2an eguneratua, 13:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 10.022 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 555 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 2.459 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Gizon bat, Zagreben. ©ANTONIO BAT / EFE

Sakelakoen kokapena jasoko du Madrilek

Berria

Telefonica, Orange eta Vodafone konpainiek euren sareak erabiltzen dituzten sakelakoak non dauden kontrolatuko dute, eta informazioa Madrilgo Gobernuari emango diote. Koronabirusaren aurkako borrokan, populazioaren inguruko mugimenduei buruzko datuak biltzea da asmoa, Madrilen arabera, eta, gaineratu duenez, ikerketak ez ditu “gizabanakoen mugimenduak atzemango”, baizik datu “anonimoak eta multzoka”.

Murga, Urkullu eta Beltran de Heredia, diputazio iraunkorrean telematikoki azalpenak ematen. ©/ Irekia

Oposizioak «gardentasun falta» egotzi dio Urkulluri

Irati Urdalleta Lete

Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak azalpenak eman ditu Eusko Legebiltzarreko diputazio iraunkorreko bilkuran, EH Bilduk hala eskatuta. Argudiatu du «osasun arduradunen ezagutzan eta unean-unean jasotako informazioan oinarrituta» jokatu dutela.

Donostiako ospitaleko langile batzuk, mobilizazio batean ©Jon Urbe (Foku)

Osasuna bermatzen ez duten enpresak, fiskaltzara

Jokin Sagarzazu

LABek langileen kexak igorriko dizkio, zigor instrukzioko prozesuak ireki ditzala eskatzeko. Ohartarazi du oinarrizko zerbitzu batzuk «kolapsoan» daudela. ELAk, berriz, materiala bermatzeko eskatu dio EAEko Auzitegi Nagusiari.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna