Albistea entzun

KRITIKA. Artea

Gorputz-loreak

Bilboko La Tallerren ikusgai dagoen erakusketako bi pieza.
Bilboko La Tallerren ikusgai dagoen erakusketako bi pieza. MONICA DEL VALLE / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Garazi Ansa -

2021eko maiatzak 4

Jeleton. 'Loreburu. Lorebegi. Loreen Historia Politikoa'

Non: La Taller, Bilbo. Noiz arte: Maiatzaren 25era arte.

Loreburu. Lorebegi. Zenbat buru, hainbat aburu. Loreburu. Lorebegi. Artea egiteko ingelesa erabiltzen duzu? Loreburu. Lorebegi. Jeletonen azken erakusketa dugu La Tallerren.

Errituak. Jokoa. Jolasa. Zoria. Nahasketa. Nahasmena. Bizitza. Bizia. Izatea. Izadia. Loreak. Gorpuzkiak. Gorputza.

Ia hogei urte daramatza Jeletonek Loreen historia politikoa-n lanean. Ia hogei urte, loreen estetika limurgarritik abiatu, eta liluragarria den kontaketa sakon bezain konplexua deskubritzen eta helarazten ari zaizkigula. Zorionekoak gu. Estetikoa eta ederra dena erakargarria da, eta artean ere funtzio hori ez da galtzen. Erleak bezala loreetara goaz, haien deiari erantzunez gertutik gertura ikustera, haiek ere usaina izango duten itxaropenarekin agian. Eta hor sorpresa. Loreak ez dira lore huts. Lore sinbolikoak dira, subertsiboak, politikoak; gorpuztutako loreak, gorpuzten gaituztenak. Hau da Jeletonek aurkezten duen izadia.

Loreburu, lorebegi. Sabaian esekitako banderatxo sortak dira. Banderatxo elkarketak. Hitz elkarketak. Herri edo auzoetako banderatxoen estetikara garamatza nolabait. Erakusketako edukia serioa da, baina ez horregatik iluna, zaporerik gabekoa. Festaren ideiak alaitasunera garamatza, ilusiora, gozamenera, jolasera. Esku zabalik hartzen gaitu, eta gu gorputzaren osotasunean murgiltzen gara.

Loreburuak eta lorebegiak ernatzeke dauden loreak dira; sortzeko edo jaiotzeko puntu-puntuan daudenak. Udaberriarekin batera egiten dute eztanda. Orain da garaia.

Lore eta gorputz; loreen eta sexualitatearen artean egiten den loturak —lotura politikoak— banderatxoetatik tarotera garamatza. Lore-tarotera. Jakintza-loreetara. Gorpuztutako jakintzara. Jolasaren eta zoriaren bidezko ezagutzara. Ezagutzaren boterera. Norberaren ezagutzarako tresna da. Floripondio. Hortentsia. Hibiscus. Tillandsia. Airez elikatzea. Ezinezkoa dirudiena. Norekin identifikatzen zara zu? Zein da zure karta? Zein zure lorea? Zein zure gorputzeko atala? Ahoa? Ipurtzuloa? Belarria? Entzun. Entzun irudiek diotena. Dastatu eta esan. Utzi odolari gorputza zeharkatzen gorpuzki batetik besteraino. Sentitu odola, eta bota. Dena da ziklikoa. Nahasketa. Bizia. Bizitza. Erantsi bizitza tarotari, jolasari. Odolez margotutako kartak dira. Bizia jaso duten marrazkiak eta loreak.

Nahiz eta Jeletonen lanetan marrazkiak estrategia eta lan-tresna gisara presentzia handia izan —Arts and Craftsen estetikara hurbiltzen diren marrazkiak, lore, landaredia eta izadi delikatu eta ederren bidez sortutako unibertso gozagarria—, eta hori erakusketan bertan ere nabaritzen den, izaera arineko euskarri horiekiko kontrastean, espazioan presentzia sendo eta pisutsuagoa hartzen duten bestelako gorpuzte zeramikoak ere badaude.

Idulki banaren gainean hiru dira. Nolabaiteko hirutasuna osatu dezakete errituen ideiarekin jarraituz. Idulki sakratuak izan daitezke, baina ez dira inolaz ere estatikoak, ideia huts baten irudikapenak. Mugigarriak, eraldagarriak, forma eta izate ezberdinak har ditzaketen izakiak dira, Mendebaldeko kulturako arrazionaltasunarekin eta bikotasunarekin apurtzen dutenak. Bada, edo ez da, kasu honetan izan daiteke batean bilakatzen da. Izan daiteke likido eta malgu batean. Sortze berriak, ugaltze berriak. Emankortasuna.

Elkartutako piezak dira. Zuloa duten piezak. Platertxo mizeniko modukoak, gorantz etengabe hazi eta hazi egiten direnak, eta maila bakoitzak azken emaitzari esanahi berriak atxikitzen dizkio. Baina guztiak dira zuloa duten piezak. Isur dezagun likidoa. Isuri likidoa zulotik behera. Izan gaitezen errituaren parte. Egin dezagun barre, egon gaitezen serio. Izan ditzagun bi aurpegiera edo, zergatik ez, gehiago; baina disfruta dezagun. Egin dezagun jolas, eta ezagutu; ezagutu gaitezen gu, eta ezagutu gaitezen elkar.

Hau hasi besterik ez da egin ordea. Work in progress kutsua duen erakusketa da. Jeletonek lanean dihardu oraindik, eta, udaberrian loreak loratzen diren moduan, banaka-banaka, La Tallerreko erakusketan ere proiektua hazte prozesuan murgildurik dago. Hala ere, lasai, ez dut spoilerrik egingo.

Azken nota. Galdu ezinezko bonus track-ak: Florigerio. Blanca flor. Flor de figuera. Erakusketarako propioki ekoiztutako geranio koloredun fanzineak dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Igor Legarreta zuzendaria, ta Josean Bengoetxea, Haizea Carneros eta Itziar Ituño aktoreak, ilmaren aurkezpenean ©Monika del Valle/ Foku

Bihar estreinatuko dute ‘Ilargi guztiak’ filma, Bilbon

Amaia Igartua Aristondo

Fant zinemaldiaren hasierako ekitaldian emango dute Igor Legarretaren pelikula. Heriotzak eragiten duen beldurraz dihardu ekoizpenak, eta Haizea Carneros, Itziar Ituño eta Josean Bengoetxea aktoreek hartu dute parte

Silvia Perez Cruz izango da jaialdiko izen handienetako bat. ©Kiko Huesca / EFE

Brad Mehldau, Bill Frisell, Silvia Perez Cruz eta Kenny Barron izango dira Donostiako 56. Jazzaldian

Mikel Lizarralde

Musika jaialdia uztailaren 21etik 25era egingo da, eta bertan parte hartuko dute, era berean, Cecile McLoron Salvantek, Noak, Mulatu Astatkek eta Gonzalo Rubacabak

Iñaki Segurolak atzo aurkeztu zuen liburua, Donostian. ©JON URBE / FOKU

Pandemiaren zurrunbilotik

Mikel Lizarralde

Iñaki Segurolak 'Koiteretzia' argitaratu du, azken hilabeteetan bizi izandako egoeretan ardaztutako eleberri bat. Narratzailerik gabe, hiru pertsonaiaren arteko elkarrizketen bidez eman du nobela

 ©JON URBE / @FOKU

«Despolitizatu egiten da kultura»

Gorka Arrese

Kulturaren eta artearen arloak ikuspegi sozialistatik lantzeko egitasmoa da Ekida. 'Manifestua' ikuskizunaren lau emanaldi eskainiko dituzte maiatzean eta ekainean. Lehen editoriala argitaratu dute webgunean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.