Albistea entzun

Donostiako 67. Zinemaldia. Zabaltegi-Tabakalera

Lursaguen transgresioa

Izibene Oñederra zuzendariak Zinemaldian estreinatu du 'Lursaguak. Escenas de vida' film laburra, Zabaltegi-Tabakalera sailean. Mikroistorioekin osatu du filma, narratiba konbentzionaletatik aldenduta
Izibene Oñederrareren <em>Lursaguak. Escenas de vida</em> film laburraren fotograma bat.
Izibene Oñederrareren Lursaguak. Escenas de vida film laburraren fotograma bat. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Miren Garate -

2019ko irailak 21

Helene Cixous pentsalariaren esan bat ageri da Izibene Oñederraren (Azkoitia, Gipuzkoa, 1979) Lursaguak. Escenas de vida film laburraren sinopsian: «Bizi garen garai honetan, inoiz ezagutu ez dugun espezie bateko milioika lursagu ditugu, milaka urteko kulturaren oinarri kontzeptuala suntsitzen». La risa de la medusa liburukoa da, eta Oñederrak ez du oso ondo gogoratzen nola heldu zen bere eskuetara. «Tesia egiten ari nintzenean izango zen». Pentsalariaren idazketak harrapatu zuen lehenik eta behin. «Modu zatikatuan idazten du, pentsamenduak alderdi ezberdinetatik batuz bezala, eta horrekin sortzen du bere pentsamenduaren diskurtsoa, zatien bidez». Hain zuzen, horixe da zinemagileari gehien interesatzen zaion gauzetako bat ere: narrazio konbentzionalak alde batera utzi eta narratzeko beste modu batzuk bilatzea. Indar handikoa iruditu zitzaion esaldiaren edukia bera ere. Orainaldiarekin eta lursaguekin edo satorrekin egiten du lotura, lurrari lotutako animalia itsu batzuekin. «Espezie ezberdineko milaka sator egotea gure lurra birrintzen, hau da, denbora osoan zapaltzen ari garen sistema kulturala-edo, oso indartsua iruditzen zait irudi bezala. Uste dut aipuak modu oso finean laburbiltzen duela filmaren muina».

Mikroistorioekin eta transgresio bat egiten ari diren figura femeninoekin osatu du laburra. Bat baino gehiago dira transgresio horiek egiteko moduak. Tokikoagoak batzuk, intelektualagoak besteak. Giro konkretuetan gertatzen dira. Badago bat, esate baterako, baserri mundukoa, eta lursaguekin zerikusi zuzena duena. «Umetako oroitzapen bat da, gure amak egindako transgresio txiki bat, broma moduan izanda ere, botere banaketa hausten zuena baserri giroan».

Oñederrak garrantzi handia eman dio hasierako faseari, eta marrazkiak egiten pasatu zuen aurreneko hilabetea. Animatzeko nahiko konplikatuak ziren marrazkiak egin zituen, geruza askoz osatutako konposizioak zirelako, baina behar bezain konplikatuak izaten utzi zien. «Hasieratik gidoi itxi bat egin beharrean, saiatu naiz marrazkiak ez izaten funtzionalak, haien potentzialitatea ez galtzeko eta narrazioaren mendeko ez bihurtzeko». Gidoi kontrolatu baten bidez izan beharrean, irudien bidez joan zen eraikiz filma, senaren bidez eginez eraikitako irudien arteko loturak, buruan zuena adierazgarri egiteko modua bilatzeko. Storyboard bat osatu zuen gero marrazkiekin. «Orduan hasten da pelikula egiten? Ba, seguru asko ez, aurretik ari zara zeure buruan loturak sortzen, badaukazu intuizio bat zerbaiti buruz hitz egin nahi duzula, nahiz eta gaia ez izan oso argi».

Film labur mutua

Eszena bakoitza banan-banan animatu ostean, pintura lanari ekin zion, eta postprodukzio fasea etorri zen gero. Tartean, soinuarena. Alots Arregi izan du ondoan pintaketaren prozesuan, Edu Elosegi postprodukzioan eta Javier Ucarrek egin du soinua. Hezurbeltzak eta Hotzanak film laburretan bezala, oraingoan ere elkarrizketarik ez sartzea erabaki du. «Hezurbeltzak egin nuenean, jendeari galdezka ibili nintzen ea beharrezko ikusten zuten off-eko ahots batek filmaren kontakizuna argitzea, baina oraingoan elkarrizketa arrazionalak egoteko aukerarik ez nuen ikusten». Badaude soinuak, barruraino sartzen direnak, gainera. «Soinua elementu oso garrantzitsua da, hainbeste istorio txiki egonda, osotasunak izan behar duelako sendotasun bat, istorio bakoitzean soinu ezberdinak egon arren».

Atzo izan zen filmaren estreinaldia, eta astelehenera bitartean beste lau aldiz ere izango da ikusteko aukera. «Pelikula bat egin eta gero, pelikulak irautea da inportantea, eta halako jaialdi batean hasteak ematen du bizitza luzea izateko itxaropena». Zinemaldirako ez ezik, Kimuak katalogorako ere hautatu dute Lursaguak, eta horrek ere indar handia eman diola kontatu du Oñederrak. «Esan nahi du babestuta dihoala nazioarteko jaialdietara».

Zinemaldian, Zabaltegi-Tabakalera sailerako aukeratu dute filma. «Nire ustez, dago egon daitekeen tokirik onenean. Narratiba konbentzional batetik aldenduta egoteak esan nahi du arriskua hartu duen film bat dela, amorfoa, irregularra, ez bakarrik gaiarengatik, baita hizkuntza zinematografikoan esploratzeagatik ere». Horri lotuta, uste du film laburraren formatuak laguntzen duela ohikoak ez diren narratiben arloan esploratzen. «Gero eta gogo gehiago dut gero eta zorrotzagoa izateko esplorazio horretan. Inportantzia eman behar zaio kontatzeko modu berriak bilatzeari, ez kontatzen denari bakarrik. Hanka sartu behar da, eta uste dut laburrek ematen dutela hanka sartzeko aukera».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Jose Ignazio Ansorena eta Eneko Goia, gaur goizean, Donostiako udaletxeko prentsa aretoan. ©Gorka Rubio / Foku

Herritarren «zerbitzura» jotako doinuak

Itziar Ugarte Irizar

Hiru Txulo: Donostia eta txistua liburua ondu du Aritz Gorrotxategik, Donostiako Udalaren eta Ereinen eskutik. Isidro Ansorena goratu dute, Donostiako Udalaren Txistulari Taldearen zuzendari ohia.

Herritar bat, asteon, Donostiako areto bateko karteldegiari begira. ©GORKA RUBIO / FOKU

LEKUA EGIN NAHIAN

Ainhoa Sarasola - Ainize Madariaga

Zinema areto, jaialdi eta ziklo gehienetan, euskarazko filmen eta azpidatzien presentzia txikiagoa da beste hizkuntzetakoekin alderatuta. Hainbat eragilek azaldu dute pixkanaka kopuru hori handituz doala, baina ehunekoei erreparatuta, salbuespenak salbuespen, oreka lortzetik urrun dago oraindik.

Cordal, erakusketako lanetako batekin. ©Aritz Loiola / Foku

Egunero, atsedenik hartu gabe

Amaia Igartua Aristondo - Bizkaiko Hitza

Isaac Cordal artistak etengabe produktiboak izatearen beharra jorratu du ’24/7′ erakusketan. Bilboko SC Gallery aretoan dago ikusgai, hilaren 28ra arte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.