Albistea entzun

Koronabirusa

Zigor erantsia etxegabeentzat

Izurriagatik ezarri den etxeratze aginduak «are egoera zaurgarriagoan» utzi ditu etxegabeak. Gizarte zerbitzuak indartzeko eskatu dute haiekin lan egiten dutenek.
Etxegabe bat Iruñeko parke batean lotan.
Etxegabe bat Iruñeko parke batean lotan. IDOIA ZABALETA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Edurne Begiristain -

2020ko azaroak 11

Izurriaren kontra hartu diren neurri murriztaileak betetzea zaila eta deserosoa da herritar askorentzat. Etxerik ez dutenentzat, berriz, zigor erantsi bat da. Etxeratze aginduak, adibidez, egoera are ahulagoan utzi ditu aterperik ez dutenak, eta modu gordinean azaleratu ditu gizartean dauden desorekak. Euskal Herri osoan dago indarrean etxeratze agindua: Ipar Euskal Herrian, konfinaturik egon behar dute eguneko 24 orduetan; Araba, Bizkai eta Gipuzkoan 22:00etatik aurrera dago ezarrita etxeratzea, eta Nafarroan, 23:00etatik aitzin. «Kalean gau bat pasatzea ez da inoren gustukoa, baina are gutxiago kalean inor ez badabil». Inor Ez Etxerik Gabe plataformako kide Javi Saenzek badaki izurriaren kontrako neurri berriak nola eragiten dien kale gorrian bizi direnei. Izua aipatu du: «Gauerdian polizia baino ez dabil kalean, eta, noski, kalean bizi direnak beldurtuta daude».

Bizitegi elkarteak Bilbon dauden etxegabeekin egiten du lan, eta Pablo Ruiz hango arduraduna da. Azken neurriek aterperik ez dutenei nola eragin dien azaldu du: «Konfinamenduak eta etxeratze aginduak apur bat gehiago estigmatizatu ditu diru iturririk eta etxerik ez dutenak».

Euskal Herrian 3.000tik gora etxegabe daudela kalkulatzen da, baina ez da erraza kopuru zehatza jakitea. Izan ere, kale gorrian bizi eta gizarte zerbitzuek eta erakundeek euren eskura ipintzen dituzten baliabideak erabiltzen dituztenak bakarrik zenbatzen dira, eta erdi ezkutuan dago haien egoera. «Datu ofizialek erakusten dutena baino gehiago dira»: hala ziurtatu diote BERRIAri etxegabeekin lan egiten duten elkarteek. «Koronabirusaren izurriak areagotu egin ditu gizarte desorekak, eta are egoera zaurgarriagoan utzi ditu hainbat sektore; ondorioz, jende gehiago dago kalean, nabarmen», azaldu du Saenzek.

Ohe nahikorik ez

Pandemia hasi zenetik, administrazio publikoek etxegabeak aterpetzeko azpiegitura gehiago zabaldu dituzte, baina ez eskaria betetzeko adina. Etxeratze agindua dagoenetik, gainera, aterpe bat izateko premiak koska bat egin du gora, eta eskaerei erantzun ezinik dabiltza instituzioak.

Etxegabeekin lan egiten duten elkarteek hainbat ikasbide atera zituzten martxoko konfinamendutik. Bizitegiko arduradunak azaldu du: «Herritar guztiak etxean geratu zirenean ohartu ginen uste genuena baino jende gehiago bizi dela kalean, eta baliabide gehiago behar direla». Orduko hartan instituzioen erantzuna «azkarra eta egokia» izan zela eta etxegabeak «babestuta» sentitu zirela uste du Ruizek, baina ohartarazi du ordutik etengabe handitu dela kalean geratu diren pertsonen kopurua eta «ohe nahikorik ez» dagoela guztientzat. Bilbon asko bizi dira orain kale gorrian: «Etxeratze aginduarekin, kalean ibiltzea arazo bat izan daitekeenez, edozein toki bilatzen dute lo egiteko: kutxazainak, pabiloiak, pilotalekuak...».

Antzeko egoera dago Gasteizen. Udaberriko itxialdiarekin, baliabide batzuk moldatu zituen udalak, eta aterpe berriak ireki: besteak beste, Lakua auzoko pilotalekuan 51 pertsonarentzako zentroa zabaldu zuen. Alarma egoera bertan behera utzi zenetik, baina, hura itxita dago. «Gaur egun jendeari esaten zaio aterpetxeetara joateko, baina horietan ez dute guztientzako tokirik. Beraz, ez dakigu pertsona horiek non egiten duten lo; pentsatzekoa da pabiloietan eta lonjetan daudela». Saenzek iritzi dio ezinbestekoa dela pandemiak agerian utzi dituen gabeziak errotik konpontzea: «Konfinamendua amaitu zenean ohartarazi genuen etxegabeen egoera oso zaurgarria zela oraindik eta baliabide gehiago behar zirela. Orain azaleratzen ari da hainbat politika sozialek porrot egin dutela». Azaldu du baliabide eskasekin eta egungo egoerarekin «ahituta» daudela kale gorrian bizi direnak, bizitza hobetzeko zeukaten «itxaropen apurra» galduta.

Gogoeta bera egin du Ruben Unanua Nafarroako Xilema fundazioko arduradunak: «Aterpetxe bat une jakin baterako adabaki bat baino ez da, baina arazoaren muinera jo behar da, eta etxe duin baterako eskubidea bermatu». Iruñean urte osoan zabalik den Trinitariosko aterpetxea kudeatzen du Xilema fundazioak, eta baita etxeratze aginduagatik zabaldu duten Jesus eta Mariaren erromesgunea ere. Etxeratze agindua bertan behera uzten dutenean, baina, itxi egingo dute azken zentro hori. «Aukera berriak bilatu beharko ditugu, jendea ezin delako kalean geratu».

Zigorrak

Baionako eta Miarritzeko (Lapurdi) herriko etxeek, berriz, aterperik ez dutenentzako lekuak ireki dituzte: Miarritzen, Notary gunea, eta Baionan, Lauga kiroldegia. Baionan, baina, polemika bizi-bizia dago, Jean Rene Etxegarai auzapezak etxegabeei debekatu egin dielako kalean jarririk egotea eta biltzea. Iragarri du etxegabeei ez zaiela isunik jarriko etxeratze agindua indarrean den bitartean, baina batzuek salatu dute zigorrak jaso dituztela.

Etxegabeekin lan egiten dutenek uste dute ez dela bide egokia aterperik ez dutenei isunak ezartzea. «Kalean bizi behar izateagatik isun bat jasotzea arduragabekeria hutsa litzateke», ohartarazi du Saenzek. Pandemiaren hasieran etxegabeen aurkako «jazarpen bat» egon zela gogoratu du Ruizek, gizartearen zati batek kutsatzeen erruduntzat jo zituelako, eta jarrera horiek ez errepikatzearen alde egin du: «Pertsona hauek babesa behar dute, ez seinalatuak izatea». Unanuak gehitu du etxeratze aginduaren xedea ezin dela izan kale gorrian daudenak jazartzea: «Neurri horren albo kalte bat dira etxegabeak».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Elhadji Ndiaye omentzeko ekitaldia, Iruñeko Arrotxapea auzoan, iaz. ©JESUS DIGES / EFE

ESPALOIAN ITOTAKO BIZITZA

Ion Orzaiz

Duela bost urte, 2016ko urriaren 25ean, Elhadji Ndiaye senegaldarra zendu zen, Espainiako Poliziaren zaintzapean, Iruñean. Atxiloketa bortitz baten ostean konfirmatu zuten hila zela. Poliziaren jokabide arrazisten ondorio dela uste dute Ndiayeren lagunek eta gobernuz kanpoko erakundeek.
Egonkorrak bilakatu dira Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean Frantziako indar armatuek egiten dituzten kontrolak. ©BOB EDME

Sistemaren belauna lepoan

Oihana Teyseyre Koskarat - Jone Arruabarrena - Ion Orzaiz -Javi West Larrañaga

Migratzaileen aurkako jazarpena fenomeno orokortua da Euskal Herrian. Adituek eta gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute Poliziak «sistematikoki» erabiltzen duela bortxa pertsona arrazializatuen aurka.
 ©BERRIA

«Polizia, nahitaez, giltzarri da gizarte arrazista iraunarazteko»

Maite Asensio Lozano

Segurtasunaren zein mehatxuen inguruan zabaltzen diren ideiak «eraikuntza politikotzat» dauzka Douhaibik; horrekin lotu ditu kolektibo arrazializatuen aurkako kriminalizazioa eta jazarpen poliziala.
 ©BERRIA

«Behartu nahi gaituzte Poliziaren aurrean behera begiratzera»

Ion Orzaiz

Modou Faye, 'Beltxa'. Senegal atzean utzita, Iruñera iritsi zen duela urte asko. Paperak ditu orain, Africa United elkarteko burua da, baina horrek ez du Poliziaren jazarpenetik libratu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.