Albistea entzun

Presondegitik atera da Frederic Haranburu 'Xistor' euskal presoa

Eskumuturreko elektronikoa eraman beharko du urte eta erdiz, eta «baldintza zorrotzak» izanen ditu zortzi urtez. 30 urte baino gehiago eman ditu Frantziako presondegietan
Frederic Haranburu <em>Xistor</em> euskal presoa, Lannemezango presondegi kanpoan, bere senideek inguratua.
Frederic Haranburu Xistor euskal presoa, Lannemezango presondegi kanpoan, bere senideek inguratua. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Ekhi Erremundegi Beloki -

2020ko azaroak 25 - Baiona

Frederic Haranburu Xistor euskal presoak atzo goizean utzi zuen Lannemezaneko kartzela (Okzitania). Gertukoak zain zituen atarian, eta haiek egin zioten lehen harrera, Senpereko (Lapurdi) bidea hartu aitzin. 30 urte gatibu izan ondoren, etxean jarraituko du zigorra betetzen, auzitegiak baldintza zorrotzak ezarri baitizkio: eskumutur elektronikoa eraman beharko du hemezortzi hilabetez, eta zenbait neurri bete beharko ditu zortzi urtez. Parisko Dei Auzitegiak urriaren 27an onartu zuen haren baldintzapeko askatasun eskaera, egiten zuen hirugarrena. «Gaur dugun pozak ez du gorde behar ez dela zinezko askatasun bat. Beste modu batez, baina kondena betetzen segituko du», adierazi zuen orduan Maritxu Paulus Basurko abokatuak. Orotara, 30 urte eta 234 egun egin ditu preso Haranburuk.

EHBai-k «besarkadarik bero eta estuena» helarazi die Haranbururi eta bere senide eta lagunei, eta hura presondegitik ateratzea «aurrerapauso politiko inportantea» dela erran du. Ipar Euskal Herriko gehiengo politiko eta sozialak bultzaturiko «gogoeta, elkarrizketa eta ildo mobilizatzailearen» ondorio zuzena dela adierazi du; «kolektiboki lortutako urratsa». EH Baik aldarrikatu du Haranbururen aldeko erabakia ez dela «salbuespen bat» izan behar. «Mobilizazioak bere emaitzak ekarri ditu, eta horretan segitu behar dugu Jakes [Esnal], Ion, Unai [Parot] eta azken euskal preso eta iheslari politikoak etxeratu arte».

Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak «ongi etorria» egin dio astearte honetan Haranbururen baldintzapeko askatasuna onartzeko Parisko Dei Auzitegiaren erabakiari. Ipar Euskal Herriko hautetsiek eta bakegileek osatzen dute ordezkaritza, eta 2017ko apirilean ETAren armagabetzea egin zenetik, Frantziako Justizia ministerioarekin zuzeneko elkarrizketak izan ditu, euskal presoen auzia konpontzeko helburuarekin. «Erabaki judizial honek 2011n Euskal Herrian hasitako bake prozesuaren inguruan Frantziako justiziak duen ikuspegi aldaketa islatzen duela sinetsi nahi dugu», adierazi dute. «Inoiz baino gehiago, Euskal Herriak bere historiako orrialde berri bat irekitzeko asmoa du, Xistor Haranburuk bezala, 30 urte bete dituzten presoentzat baldintzapeko askatasuna baimenduz», azpimarratu dute. «Gure aldetik, adi segituko dugu, gatazkaren ondorioei maila guztietan konponbidea ekarriko dien urratsen alde lan eginez».

Ordezkaritzako kide da Jean Rene Etxegarai Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria. Deia egunkariari asteburuan eskainitako elkarrizketa batean, iragarri zuen Frantziako Justizia Ministerioarekin bilkura bat eginen dutela aurki. «[Ipar Euskal Herriko] parlamentariak ministerioko gabinetearekin bilduko dira, eta, gero, Eric Dupont Moretti ministroarekin bilkura eginen dugu». Uztailean izendatu zutenetik, Frantziako Justizia ministroarekin eginen duten lehen bilkura da. Ibon Fernandez Iradi euskal presoaren egoera ere aipagai izanen dutela iragarri zuen Etxegaraik. COVID-19ak kutsatu du, eta larriki eri da.

Bizi osoko kartzela zigorra

1990eko apirilaren 4an atxilotu zuten Haranburu, Jon Kepa Parot eta Jakes Esnalekin batera, ETAren Argala komandoko kidetzat jota. Beste hainbat lagun ere atxilotu zituzten operazio berean. Bi egun lehenago, Unai Parot atzeman zuten, Sevilla (Espainia) ondoko herri batean —Santaponcen—, errepide kontrol batean. Haranbururen, Parot anaien eta Esnalen atxiloketek harridura sortu zuten, lehen aldia baitzen ETAn pisuzko zeregin batean aritu zirena Ipar Euskal Herriko lagun batzuk. Poliziarentzat ere ustekabea izan zen, orduan aipatu zenez: ez zituzten fitxatuak. Lapurdin atzemandako hiru kideak ez zituzten Espainiaratu, Frantziak ezin baitzuen bere nazionalitateko herritarrik estraditatu —artean, euroagindua ez zegoen indarrean—.

1997ko udaberrian epaitu zituen Frantziak Jon Kepa Parot, Esnal eta Haranburu, eta bizi osoko kartzela zigorra ezarri zien. Urte batzuetara, baldintzapeko askatasun eskaera egin zezaketen, hala ere; 2005etik Parotek, eta 2008tik Esnalek eta Haranburuk. Hala egin dute ordutik, baina ezezko erantzunak jaso dituzte, behin eta berriz. Bost aldiz eman diote ezezkoa Paroti; bi aldiz Esnali. Gaur egun, Saint Martin de Ren (Frantzia) dago Esnal, Baionatik 390 km-ra, eta Mureten (Okzitania) Parot, 280 km-ra. Azken urteetan, zigor kommutazioaren bidea ere ireki dute defentsako abokatuek, hainbat pertsona ezagunen babesarekin, baina, gaur-gaurkoz, ez du emaitzarik eman. 2017an egin zuten azken eskaera erantzun gabe dago oraindik; Frantziako presidenteak ez du eskaerari erantzuteko eperik.

«30 urte aski da»

Euskal Herriko gatazkaren konponbidearen aldeko eragileek behin baino gehiagotan salatu dute Esnal, Haranburu eta Paroten egoera. Aurtengo udaberritik, mobilizazioak ugaritu dituzte, 30 urte aski da! lelopean, euskal preso horiek aske utz zitzatela eskatzeko. Irailaren 19an, ekintza sinboliko bat egin zuten Baionako suprefeturaren aitzinean. Bakegileek adreiluzko pareta batekin estali zuten Baionako suprefeturako sarrera, Frantziak gatazkaren konponbideari jarri dion «blokeoa» salatzeko. Handik egun batzuetara, Esnalen baldintzapeko askatasun eskaera ukatzen zuela jakinarazi zuen Parisko Dei Auzitegiak, eta Haranbururena ukatzeko eskatu zuen terrorismoaren kontrako fiskaltzak. Ipar Euskal Herriko ordezkaritzak Esnal, Haranburu eta Parot «hiltzea» egotzi zion, orduan, Frantziari. Euskal Hirigune Elkargoak ere erabakia salatzeko mozio bat onartu zuen batzarrean.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Harkaitz Millan, urriko prentsaurreko batean. ©BERRIA

Harkaitz Millan Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura diputatuak dimisioa eman du, bart atxilotua izan ondotik

Uxue Rey Gorraiz

Autoritatearen kontrako atentatua egitea leporatuta atzeman du Ertzaintzak, Donostiako taberna batean izandako istilu batean. Maria Jose Telleria izanen da haren ordezkoa.

Lore eskaintza egin zioten Zabalzari Altzan, haren muralean. ©JON URBE / FOKU

Madrilek Mikel Zabalza biktima gisa aitor dezala eskatu diote Denis Itxasori

Joxerra Senar

Heriotzaren 37. urteurrenean, omenaldia egin diote Donostiako Altza auzoan. Gaitzetsi dute Espainiako Gobernuak ez duela aldatu jarrera
EH Baiko zuzendaritza berria, atzo, Baionan egin zuten ekitaldian. ©BOB EDME

EH Baik lurralde elkargo berezi bat nahi du, Euskal Herri burujabea helburu

Ekhi Erremundegi Beloki

Lehen kongresua egin du ezkerreko abertzaleen mugimenduak, Baionan. 2022-2026 aldirako bide orri politikoa onartu dute
EH Bilduko koordinatzaile nagusi Arnaldo Otegi, atzo egindako agerraldian. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

EH Bilduk %75era igo nahi du energia autohornikuntza 2045erako

Xabier Martin

Koalizio abertzaleak «Euskal Herriko eraldaketa ekosozialerako» bere energia estrategia plazaratu du. Energia berriztagarrien aldeko apustua berretsi du, munduko «klima kaosaren aurrean»

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.